image Chủ Nhật, 22/11/2026

Thúc đẩy khởi nghiệp: “Phao cứu sinh” khi AI tác động mạnh đến thị trường lao động

Bảo Bình

10/04/2026

Chia sẻ

Môi trường khởi nghiệp được tạo điều kiện thuận lợi, sinh viên sau khi ra trường sẽ có cơ hội tự tạo các doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ, từ đó tự học hỏi và nâng cao năng lực từ thấp lên cao trong kỷ nguyên AI…

Tạo dựng môi trường khởi nghiệp thuận lợi sẽ giúp sinh viên sau khi ra trường có cơ hội mở doanh nghiệp nhỏ, từ đó tự học hỏi và nâng cao trình độ. Ảnh minh họa
Tạo dựng môi trường khởi nghiệp thuận lợi sẽ giúp sinh viên sau khi ra trường có cơ hội mở doanh nghiệp nhỏ, từ đó tự học hỏi và nâng cao trình độ. Ảnh minh họa

Theo Tiến sĩ Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu Chính sách, Vin University, để xây dựng nguồn nhân lực đáp ứng nền kinh tế dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, Việt Nam cần tiếp cận vấn đề một cách tổng thể, từ tạo động lực nâng cao kỹ năng, cải thiện chất lượng đào tạo đến giảm rào cản tiếp cận giáo dục. Đặc biệt, trong bối cảnh AI đang tái định hình thị trường lao động.

TẠO DỰNG MÔI TRƯỜNG KHỞI NGHIỆP THUẬN LỢI CHO SINH VIÊN

Phân tích tác động của AI, Tiến sĩ Nguyễn Tú Anh cho rằng cần nhìn nhận đúng bản chất của sự thay thế lao động. Theo ông, thay vì thay thế toàn diện, AI chủ yếu tác động mạnh đến nhóm lao động bậc trung.

Thị trường lao động đang có xu hướng phân hóa thành hai cực: lao động bậc thấp – những công việc khó tự động hóa hoàn toàn, và lao động bậc cao – những người thiết kế, vận hành hệ thống công nghệ. Trong khi đó, nhóm lao động ở giữa lại đối mặt nguy cơ bị thay thế lớn nhất.

Xu hướng này đã xuất hiện trong nhiều lĩnh vực như giáo dục, y tế, công nghiệp và nông nghiệp. Hệ quả là nguy cơ “mất đoạn giữa” của thị trường lao động.

Sinh viên mới ra trường nếu chỉ có thể làm các công việc bậc thấp sẽ thiếu cơ hội tích lũy kinh nghiệm để phát triển lên trình độ cao hơn.

“Nếu không còn tầng lớp lao động bậc trung, sẽ rất khó hình thành lực lượng lao động bậc cao trong tương lai”, ông cảnh báo. Sinh viên mới ra trường nếu chỉ có thể làm các công việc bậc thấp sẽ thiếu cơ hội tích lũy kinh nghiệm để phát triển lên trình độ cao hơn.

“Để giải quyết vấn đề này, theo tôi, cần tạo dựng một môi trường thuận lợi cho khởi nghiệp. Sinh viên sau khi ra trường cần có cơ hội tham gia thị trường, tự tạo ra các doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ, từ đó tự học hỏi và nâng cao năng lực từ thấp lên cao. Nếu khu vực này không phát triển, chúng ta sẽ nhanh chóng mất đi tầng lớp lao động trung gian – vốn là nền tảng để hình thành đội ngũ lao động chất lượng cao”, Tiến sĩ Nguyễn Tú Anh nhấn mạnh.

3 VẤN ĐỀ CỐT LÕI ĐỂ GIẢI BÀI TOÁN NHÂN LỰC

Chia sẻ về bài toán phát triển nguồn nhân lực, Tiến sĩ Nguyễn Tú Anh cho rằng cần thay đổi cách tiếp cận, không chỉ dừng lại ở khái niệm “chất lượng cao” mà phải hướng đến “phù hợp với nhu cầu thực tế” của nền kinh tế mới.

Sinh viên sau khi ra trường cần có cơ hội tham gia thị trường, tự tạo doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ, từ đó học hỏi và nâng cao năng lực từ thấp lên cao. 
Tiến sĩ Nguyễn Tú Anh

“Theo tôi, để có được nguồn nhân lực không chỉ chất lượng cao mà còn đáp ứng được yêu cầu của mô hình kinh tế dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, chúng ta cần nhìn nhận vấn đề một cách tổng thể hơn”, Tiến sĩ Nguyễn Tú Anh nói. “Nguồn nhân lực ở đây không đơn thuần là “chất lượng cao”, mà phải là nguồn nhân lực có kỹ năng phù hợp với nhu cầu thực tế của nền kinh tế mới”.

Tiến sĩ Nguyễn Tú Anh cho rằng có ba vấn đề cốt lõi cần giải quyết. Thứ nhất là phải tạo động lực cho người lao động nâng cao kỹ năng và tái đào tạo kỹ năng.

“Điều này rất quan trọng bởi thực tế cho thấy, trong hơn 20 năm đổi mới vừa qua, tỷ lệ lao động đã qua đào tạo của Việt Nam gần như không cải thiện đáng kể, chỉ dao động quanh mức 25–28%. Điều đó phản ánh một thực tế là người lao động chưa có đủ động lực để nâng cao kỹ năng của mình”, chuyên gia cho biết. Ông nhấn mạnh muốn tạo động lực, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng một nền kinh tế mà ở đó, kỹ năng được trả công xứng đáng.

Muốn tạo động lực cho người lao động nâng cao kỹ năng và tái đào tạo kỹ năng, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng một nền kinh tế mà ở đó, kỹ năng được trả công xứng đáng. Ảnh minh họa
Muốn tạo động lực cho người lao động nâng cao kỹ năng và tái đào tạo kỹ năng, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng một nền kinh tế mà ở đó, kỹ năng được trả công xứng đáng. Ảnh minh họa

“Nghĩa là khi người lao động có thêm kỹ năng, họ phải được hưởng mức thu nhập cao hơn rõ rệt so với khi không có kỹ năng. Khi đó, các chính sách đào tạo, khuyến khích học nghề và nâng cao kỹ năng mới thực sự phát huy hiệu quả”, Tiến sĩ Nguyễn Tú Anh nói.

Thứ hai là nâng cao chất lượng của các cơ sở cung cấp kỹ năng và tri thức. Điều này đòi hỏi sự đầu tư từ Nhà nước, đồng thời cần thúc đẩy hợp tác công – tư, cũng như mở rộng hợp tác quốc tế để nâng cao chất lượng đào tạo. Thực tế, nhiều chính sách theo hướng này đã được triển khai, nhưng cần được làm mạnh mẽ và hiệu quả hơn nữa.

Thứ ba là giảm các rào cản tiếp cận giáo dục và đào tạo kỹ năng. Theo Tiến sĩ Nguyễn Tú Anh, hiện nay, khoảng cách giàu nghèo ngày càng gia tăng, trong khi phần lớn người nghèo – ước tính khoảng 70% – vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận giáo dục, đặc biệt là giáo dục có chất lượng. Nếu không giải quyết được vấn đề này, động lực tăng trưởng của nền kinh tế sẽ bị hạn chế.

Ông cho rằng: “Trong bối cảnh đó, một điểm tích cực là chúng ta đang có cơ hội tận dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để mở rộng khả năng tự đào tạo. Vì vậy, cần có các chính sách khuyến khích người dân chủ động học tập thông qua các nền tảng công nghệ này”.

Ngoài ra, theo chuyên gia, cần có cơ chế chia sẻ rủi ro trong đầu tư cho khoa học công nghệ và phát triển nhân lực. “Đầu tư vào khoa học công nghệ có xác suất thành công không chắc chắn, trong khi rủi ro lại rất cao”, Tiến sĩ Nguyễn Tú Anh nói. Do đó, cần có sự tham gia của cả khu vực công và tư trong việc chia sẻ rủi ro, từ đó mới có thể thúc đẩy đầu tư và phát triển hiệu quả trong lĩnh vực này.

Dòng sự kiện:

Trí tuệ nhân tạo -AI

Doanh nghiệp thích ứng thế nào khi AI tham gia quyền lựa chọn?

Từ việc tìm kiếm, đánh giá đến lựa chọn sản phẩm, dịch vụ, người tiêu dùng ngày càng có thể ủy quyền cho AI thực hiện một phần quá trình này. Sự thay đổi đặt ra yêu cầu doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược thương hiệu, Marketing và Sales để duy trì năng lực cạnh tranh.

14:20 20/11/2026
Quản trị thông minh trong kỷ nguyên số: Đặt con người làm trung tâm

Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo chỉ có thể đóng góp cho phát triển bền vững khi đi cùng đổi mới thực chất phương thức quản trị, nâng cao hiệu quả tổ chức và bảo đảm vai trò của người lao động...

08:52 20/11/2026
Tiến sĩ AI từ Ý trở về Việt Nam, chọn bài toán khó của ngành chăn nuôi để khởi nghiệp

Thay vì chờ gà nở cả tháng mới phân biệt trống, mái và sau đó phải tiêu hủy gà con trống, HBC Nexus, startup Việt đã dùng AI, nhận diện giới tính phôi gà ngay từ ngày thứ 4 ấp trứng. Công nghệ này không chỉ mở ra khả năng giảm chi phí cho các trại giống mà còn hướng tới hạn chế hàng tỷ gà trống con bị tiêu hủy mỗi năm trên thế giới...

15:59 19/11/2026
Làm công nghệ lõi không thể "ăn xổi", kiến nghị tài trợ nghiên cứu theo gói dài hạn

Có những sản phẩm công nghệ chiến lược có thể đầu tư trong 1-2 năm, nhưng với công nghệ lõi cần khoảng 5 năm. Đặc biệt, những sản phẩm công nghệ lõi có chiều sâu, định hướng dài hạn có thể cần tới 10 năm để phát triển...

10:45 19/11/2026
Từ điện tử sang bán dẫn: Việt Nam có thể tận dụng những năng lực nào?

Ngành điện tử Việt Nam đã hình thành nền tảng về sản xuất, kỹ thuật, nhân lực và thị trường. Đây có thể là điểm xuất phát để mở rộng sang bán dẫn. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi đòi hỏi doanh nghiệp nhận diện đúng năng lực có thể kế thừa và những khoảng cách cần thu hẹp…

09:48 18/11/2026
Đầu tư R&D, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ robot Việt Nam

Muốn làm chủ công nghệ lõi, doanh nghiệp cần có đội ngũ R&D đủ năng lực để tạo ra những tài sản sở hữu trí tuệ có giá trị, có thể đăng ký bảo hộ không chỉ tại Việt Nam mà còn ở thị trường quốc tế...

14:34 17/11/2026
Kiến tạo hệ sinh thái quản trị giáo dục quốc gia trên nền tảng số và dữ liệu dùng chung

Từ câu chuyện hoàn thiện khung pháp lý, kiến trúc dữ liệu dùng chung đến bài toán liêm chính trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo và khoảng trống thể chế nội bộ - "trụ cột bị bỏ quên" tại nhiều trường đại học, tọa đàm do Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo) phối hợp cùng Intel Việt Nam tổ chức đã mở ra bức tranh toàn cảnh về bước chuyển mới của quản trị số toàn ngành.

14:34 17/11/2026
CTO của Quantropi: Chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử không cần phải thay đổi toàn bộ hạ tầng

Theo ông Michael Redding, Giám đốc công nghệ (CTO) Quantropi, doanh nghiệp có thể chuyển đổi sang bảo mật hậu lượng tử bằng giải pháp phần mềm tích hợp trên hạ tầng hiện có, không cần thay thế toàn bộ hệ thống, qua đó giảm chi phí triển khai.

10:07 17/11/2026
Chuẩn bị nguồn lực và chiến lược cho kỷ nguyên mật mã hậu lượng tử

Việc chuẩn bị cho lĩnh vực mật mã hậu lượng tử đang được đặt ra không chỉ ở khía cạnh công nghệ, mà còn liên quan đến năng lực nghiên cứu, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái ứng dụng.

08:39 17/11/2026
Bảo mật Hậu Lượng tử: Thách thức Quản trị Dữ liệu & Lộ trình Triển khai cho các Doanh nghiệp, Tổ chức tại Việt Nam

Trong suốt tiến trình chuyển đổi số nhiều năm qua, chúng ta luôn khẳng định với nhau rằng: Dữ liệu và Bí mật kinh doanh là tài sản sống còn của mỗi tổ chức. Dữ liệu quyết định năng lực cạnh tranh, trải nghiệm khách hàng và thậm chí là sự tồn vong của một doanh nghiệp hay một ngân hàng.

08:38 17/11/2026