220 tỷ USD dòng vốn blockchain và tài sản mã hóa vào Việt Nam: Cơ hội hay thách thức quản lý?

Tuy nhiên, bài toán đặt ra không chỉ là cơ hội phát triển, mà còn là thách thức lớn về quản trị, pháp lý và hạ tầng niềm tin số. Việc Luật Công nghiệp Công nghệ số có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 và Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong 5 năm khẳng định Nhà nước không đứng ngoài cuộc, mà đang từng bước đưa tài sản số vào khuôn khổ quản lý thử nghiệm có kiểm soát (sandbox).

Đáng chú ý, ngày 20/1/2026, Bộ Tài chính chính thức mở cổng tiếp nhận hồ sơ đăng ký sàn giao dịch tài sản mã hóa. Đây được xem là tín hiệu cho thấy quá trình hợp thức hóa và minh bạch hóa thị trường đang được thúc đẩy, nhằm biến dòng vốn lớn thành nguồn lực phát triển, thay vì rủi ro hệ thống.

DÒNG VỐN LỚN VÀ SỰ DỊCH CHUYỂN CỦA THỊ TRƯỜNG TÀI SẢN SỐ

Theo thông tin được bà Nguyễn Vân Hiền, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VBA, Phó Viện trưởng Viện ABAII cho biết tại ABAII Unitour #38, thị trường tài sản mã hóa toàn cầu hiện đạt quy mô vốn hóa trên 3.100 tỷ USD, với hơn 600 triệu người dùng và hàng chục triệu dự án token đang tồn tại.

ABAII Unitour #38 có chủ đề: "Blockchain: Từ nền tảng công nghệ đến ứng dụng trong tài chính số" do Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), Viện Công nghệ Blockchain và Trí tuệ Nhân tạo ABAII phối hợp cùng Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) tổ chức ngày 21/1/2026. Bà Hiền cho biết tài sản số đã bước sang một giai đoạn phát triển mới, không còn chỉ gắn với hoạt động đầu cơ, mà ngày càng được các chính phủ và tập đoàn lớn coi là một phần trong chiến lược tài chính dài hạn.

Dữ liệu từ BitcoinTreasuries cho thấy, các chính phủ trên thế giới hiện đang nắm giữ hơn 647.000 BTC, trong khi các doanh nghiệp niêm yết sở hữu trên 1,1 triệu BTC. Sự dịch chuyển này phản ánh cách tiếp cận ngày càng thận trọng nhưng chính thống hơn của tài sản số trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Trong bức tranh đó, Việt Nam được xếp vào Top 7 quốc gia toàn cầu và Top 3 khu vực châu Á – Thái Bình Dương về mức độ chấp nhận tài sản mã hóa, với hơn 17 triệu người đang sở hữu tài sản số. Đặc biệt, dòng vốn liên quan đến blockchain và tài sản mã hóa đổ vào Việt Nam trong giai đoạn 2024–2025 được ghi nhận ở mức trên 220 tỷ USD – con số cho thấy sức hút mạnh mẽ của thị trường nội địa.

CƠ HỘI LỚN CHO KINH TẾ SỐ VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Dòng vốn blockchain quy mô lớn đang mở ra nhiều cơ hội cho Việt Nam. Theo Trung tướng Đặng Vũ Sơn, Nguyên Trưởng ban, Ban Cơ yếu Chính phủ, Cố vấn cấp cao VBA, blockchain đã vượt ra khỏi phạm vi thử nghiệm và đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong quản trị dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, định danh số, bảo mật thông tin, logistics, y tế, giáo dục và chính phủ số. Ở nhiều quốc gia, blockchain được xem là một thành phần của hạ tầng chuyển đổi số, giúp tăng tính minh bạch, giảm chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả quản trị trong cả khu vực công lẫn khu vực tư.

Dưới góc nhìn công nghệ, TS. Đỗ Văn Thuật, Giám đốc Giải pháp và Kiến trúc Blockchain, Công ty 1Matrix, đã phân tích bài toán cốt lõi của thời đại số, chính là niềm tin và dữ liệu. Theo TS. Thuật, mô hình dữ liệu tập trung vốn phổ biến trong nhiều hệ thống công nghệ truyền thống đang tạo ra “điểm lỗi đơn”.

“Khi hệ thống bị tấn công hoặc vận hành sai lệch, hậu quả có thể lan rộng và để lại thiệt hại không chỉ về tài chính mà còn về uy tín tổ chức và niềm tin của người dùng”, TS Đỗ Văn Thuật nói.

“Blockchain mở ra cách tiếp cận khác. Thay vì phụ thuộc vào một đơn vị trung tâm, hệ thống có thể vận hành dựa trên cơ chế minh bạch, xác thực, đối soát và truy vết giữa nhiều bên tham gia, mà không cần lưu dữ liệu riêng tư, nhạy cảm trên chuỗi. Blockchain không chỉ là công nghệ, mà là một nền tảng giúp tạo ra niềm tin có thể kiểm chứng, đặc biệt khi tài chính số và dữ liệu số ngày càng gắn chặt với nhau”.

Tuy nhiên, chuyên gia đến từ 1Matrix cũng đề cập đến một thách thức quan trọng là vấn đề nhân sự. Ông cho rằng, blockchain không thiếu giải pháp kỹ thuật, thứ còn thiếu là con người đủ năng lực để thiết kế, vận hành và bảo mật các hệ thống này trong môi trường thực. “Đây chính là bài toán nhân lực mà các cơ sở đào tạo và sinh viên cần chuẩn bị ngay từ bây giờ”, TS Thuật nhấn mạnh.

LỰA CHỌN NGHỀ NGHIỆP ĐÚNG VÀ TRÚNG TRONG LĨNH VỰC BLOCKCHAIN

TS. Nguyễn Trung Kiên, Phó Giám đốc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, cho rằng việc đưa các chủ đề công nghệ mới như Blockchain và tài sản số đến gần hơn với sinh viên không chỉ là cập nhật xu hướng, mà còn chuẩn bị năng lực cạnh tranh trong giai đoạn kinh tế số phát triển mạnh. Học viện luôn khuyến khích sinh viên tiếp cận những nền tảng công nghệ có tính định hình, đồng thời rèn tư duy ứng dụng và tinh thần học tập suốt đời để không bị bỏ lại phía sau trong thị trường lao động toàn cầu.

Theo Trung tướng Đặng Vũ Sơn, tại Việt Nam, Quyết định 2815/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia, trong đó Blockchain được xác định là một trong 6 nhóm công nghệ chiến lược trọng điểm. “Từ đó, đặt ra nhu cầu nguồn nhân lực rất lớn trong lĩnh vực này”, Trung tướng Đặng Vũ Sơn nói.

PGS. TS. Đỗ Xuân Chợ, Trưởng Bộ môn An toàn phần mềm, Trưởng Lab Blockchain, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, cho rằng khi blockchain đi vào ứng dụng thực tiễn, yêu cầu về an toàn hệ thống và năng lực triển khai ngày càng cao. Theo ông, sinh viên muốn theo ngành cần vững nền tảng công nghệ, đặc biệt là tư duy hệ thống và bảo mật, bởi càng phát triển nhanh, công nghệ càng cần được xây trên nền kỷ luật an toàn.

Ở góc nhìn tài chính - kế toán, TS. Đinh Chí Hiếu, Giảng viên Khoa Tài chính Kế toán, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, nhìn nhận blockchain không chỉ là câu chuyện của kỹ thuật, mà đang tác động trực tiếp tới các lĩnh vực như tài chính - kế toán, quản trị doanh nghiệp và vận hành dữ liệu. Khi nền kinh tế bước vào giai đoạn số hóa sâu, công nghệ giúp minh bạch hóa dòng dữ liệu và giao dịch sẽ tạo ra các nhóm công việc mới, đòi hỏi năng lực liên ngành và tư duy đổi mới.

Trong phiên thảo luận “Lựa chọn nghề nghiệp đúng và trúng trong lĩnh vực blockchain cho sinh viên”, TS. Lê Linh Lương, Phó Viện trưởng Viện ABAII, đã phác thảo “bản đồ nghề nghiệp” trong hệ sinh thái blockchain theo nhiều nhóm: kỹ sư blockchain/smart contract, product & growth, data & research, security/audit, compliance, vận hành hệ thống… và khuyến nghị sinh viên đi theo lộ trình 3 bước: nền tảng - thực chiến dự án - chuẩn hóa năng lực (portfolio, chứng chỉ, mentor/network). TS. Lê Linh Lương cho rằng thị trường đánh giá cao người trẻ biết “làm thật” và có hồ sơ năng lực chứng minh được giá trị.

Theo các chuyên gia, blockchain và tài sản mã hóa đang mở ra cơ hội lớn cho thế hệ sinh viên, nhưng để phát triển bền vững, thị trường cần hội tụ đồng thời ba trụ cột: hành lang pháp lý phù hợp, nền tảng công nghệ đủ an toàn và đội ngũ nhân lực đủ năng lực triển khai.

Bà Khuất Bích Thủy, Giám đốc Pháp lý và Cấp phép của Tether tại Việt Nam, cho rằng yếu tố minh bạch và tuân thủ sẽ ngày càng là “tiêu chuẩn bắt buộc” khi thị trường tài sản số bước vào giai đoạn phát triển chính thống.

"Nhân lực trong lĩnh vực này cần rèn tư duy toàn cầu, khả năng tự học và kỷ luật nghề nghiệp cao, đồng thời cần trang bị các năng lực nền tảng như ngoại ngữ chuyên ngành, kiến thức về an toàn tài chính số và nhận thức đúng về quản trị rủi ro", đại diện Tether tại Việt Nam nói.