Những công việc đảm bảo an toàn "cao nhất" trước làn sóng AI

Theo ChatGPT, trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ không thể thay thế những công việc đòi hỏi sự phán đoán và ra quyết định của con người; công việc đòi hỏi giao tiếp phức tạp và nhiều sắc thái. Ngoài ra, AI cũng sẽ không thay thế các công việc yêu cầu những kỹ năng về trí tuệ xã hội và cảm xúc; sáng tạo và cải tiến; sự khéo léo về thể chất và khả năng vận động.

NHỮNG CÔNG VIỆC AN TOÀN NHẤT TRƯỚC LÀN SÓNG AI

Các cuộc khảo sát thực hiện để phục vụ Báo cáo Tương lai Việc làm của Diễn đàn kinh tế thế giới cho thấy mức tăng trưởng việc làm cao nhất trong giai đoạn 2023-2027 sẽ là đối với người vận hành thiết bị nông nghiệp, lái xe tải hạng nặng và xe buýt, cũng như giáo viên, giáo dục nghề nghiệp; thợ cơ khí và thợ sửa chữa máy móc.

Điều này cho thấy rằng một trong những lợi thế lớn nhất của bộ não con người so với AI là bộ não được gắn vào cơ thể người thật. Những kỳ vọng công việc chân tay và thủ công có thể bị thay thế bởi máy móc đã giảm đi. Các công ty được khảo sát cho báo cáo đã điều chỉnh ước tính tự động hóa của họ giảm xuống, theo đó 42% nhiệm vụ có thể được tự động hóa vào năm 2027. Mức phần trăm này thấp hơn so với dự đoán trong Tương lai của Báo cáo việc làm năm 2020 rằng 47% có thể đi theo con đường này vào năm 2025.

VIỆC LÀM TRONG NGÀNH NÔNG NGHIỆP

Theo báo cáo năm 2023, việc làm cho các chuyên gia nông nghiệp dự kiến sẽ tăng 30% trong 5 năm tới. Điều này phần nào cho thấy người lao động trong lĩnh vực này ít có khả năng bị ảnh hưởng bởi AI tổng quát và Mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT. Các lý do khác bao gồm rút ngắn chuỗi cung ứng, với nhiều trang trại nhỏ bán trực tiếp cho người tiêu dùng hơn là thông qua trung gian.

Việc sử dụng ngày càng nhiều các công nghệ nông nghiệp và tăng đầu tư vào thích ứng với biến đổi khí hậu cũng dẫn đến việc mở rộng việc làm trong nông nghiệp. Nhưng cái gọi là “nông nghiệp thông minh với khí hậu” - giải quyết các thách thức liên quan đến an ninh lương thực và đẩy nhanh biến đổi khí hậu - không chỉ tăng việc làm mà còn nâng cao mức sống và kết quả môi trường, cũng như an ninh lương thực và khả năng phục hồi của cây trồng, theo Ngân hàng Thế giới.

VIỆC LÀM TRONG NGÀNH GIÁO DỤC

Tăng trưởng việc làm dự kiến là 10% trong ngành giáo dục vào năm 2027, theo khảo sát cho Báo cáo Tương lai Việc làm năm 2023. Điều này có nghĩa là sẽ có thêm 3 triệu việc làm trong giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.

Báo cáo cho biết: “Các quốc gia không thuộc nhóm G20 được dự báo có sự tăng trưởng mạnh mẽ, dự kiến sẽ cao hơn khoảng 50% so với các quốc gia G20”.

Mức độ tiếp thu cao của giáo dục và công nghệ được coi là một động lực lớn tạo việc làm. Mặt khác, những nỗ lực của các tổ chức nhằm thu hẹp khoảng cách kỹ năng khi AI và các công nghệ khác đang viết lại các quy tắc về khả năng mà nhân viên và người sử dụng lao động cần.

Các kỹ năng được yêu cầu nhiều nhất đối với mảng việc làm này – như ChatGPT đã đề cập – là tư duy phân tích và sáng tạo. Các kỹ năng khác cũng rất được coi trọng là đồng cảm và lắng nghe tích cực; động lực và tự nhận thức; lãnh đạo và ảnh hưởng xã hội; quản lý tài năng; định hướng dịch vụ và phục vụ khách hàng. Đây đều là những kỹ năng cao của con người, nằm ngoài bộ kỹ năng của AI.

VIỆC LÀM TRONG CHUỖI CUNG ỨNG VÀ HẬU CẦN

Giống như trong lĩnh vực nông nghiệp, sự chuyển hướng sang nội địa hóa chuỗi cung ứng dự kiến sẽ là một trong những yếu tố tạo ra nhiều việc làm nhất trong ngành hậu cần. Theo các cuộc khảo sát cho báo cáo năm 2023, dự kiến sẽ có thêm 2 triệu việc làm, tương đương 12,5% lực lượng lao động, được tạo ra cho lĩnh vực chuỗi cung ứng và hậu cần. Xu hướng việc làm trong lĩnh vực này đang bị ảnh hưởng bởi tình trạng thiếu tài xế xe tải hạng nặng vào giữa năm 2022.

“Tương lai của nhân viên văn phòng bị đe dọa nhiều hơn so với tài xế Uber, bởi vì chúng ta vẫn chưa có xe tự lái, nhưng AI chắc chắn có thể viết báo cáo”, Martin Ford, tác giả cuốn Quy tắc của Robot: Trí tuệ Nhân tạo sẽ biến đổi như thế nào”, nói.

“Trong nhiều trường hợp, những người lao động có trình độ học vấn cao sẽ bị đe dọa nhiều hơn những người lao động có trình độ học vấn thấp nhất. Hãy nghĩ về người làm công việc dọn dẹp phòng khách sạn – thật khó để tự động hóa công việc đó”.

Nhìn chung, 50% các tổ chức cuối cùng kỳ vọng AI sẽ tạo ra tăng trưởng việc làm, trong khi chỉ 25% cho rằng nó dẫn đến mất việc làm, báo cáo của Diễn đàn cho biết.

Khi được liệu sẽ có thêm nhiều việc làm được tạo ra hay mất đi do AI, ChatGPT đã trả lời như sau:

“Tác động của AI đối với việc tạo hoặc mất việc làm là một vấn đề phức tạp và nhiều khía cạnh, câu trả lời sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như ngành cụ thể, loại công việc cũng như mức độ triển khai và áp dụng công nghệ AI”.