Shein, Temu “gặp hạn”, cả EU và Hoa Kỳ đều ra quy định mới “nghiêm khắc hơn” 

EU đang có kế hoạch buộc các nền tảng thương mại điện tử như Temu, Shein và Amazon Marketplace phải chịu trách nhiệm về các sản phẩm nguy hiểm hoặc bất hợp pháp được bán trực tuyến. Hành động này diễn ra trong một đợt trấn áp dòng hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Liên minh Châu Âu (EU) đang xem xét cải cách hải quan nhằm yêu cầu các nền tảng trực tuyến cung cấp thông tin về hàng hóa trước khi chúng đến EU. Điều này sẽ giúp cơ quan chức năng kiểm soát và kiểm tra hàng hóa hiệu quả hơn.

EU BUỘC CÁC NỀN TẢNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ CHỊU TRÁCH NHIỆM VỀ HÀNG HÓA BÁN RA

Đề xuất này xuất phát từ lo ngại về việc gia tăng hàng hóa nguy hiểm và hàng giả được vận chuyển trực tiếp từ Châu Á đến khách hàng Châu Âu.

Hiện nay, khi mua hàng trực tuyến, người tiêu dùng tại EU được coi là người nhập khẩu và chịu trách nhiệm về thủ tục hải quan. Tuy nhiên, nếu cải cách được thông qua, trách nhiệm này sẽ chuyển sang các nền tảng thương mại điện tử.

Theo đề xuất, tình trạng gia tăng sản phẩm không an toàn, hàng giả và hàng hóa không tuân thủ quy định đang tạo ra nhiều rủi ro nghiêm trọng cho sức khỏe và an toàn người tiêu dùng, gây hại cho môi trường, đồng thời dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh cho các doanh nghiệp tuân thủ quy định. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng cạnh tranh của nhiều ngành nghề khác nhau trong khối EU.

Trong năm 2024, EU đã nhập khẩu 4,6 tỷ bưu kiện giá trị thấp, gấp bốn lần so với năm 2022, trong đó hơn 90% có nguồn gốc từ Trung Quốc. Theo dự thảo cải cách hải quan, khối lượng hàng hóa khổng lồ này đang gây "áp lực không bền vững" cho cơ quan chức năng. Để giải quyết tình trạng này, các cải cách đề xuất yêu cầu nhà bán lẻ trực tuyến phải thu thuế và VAT liên quan đến giao dịch, đồng thời đảm bảo hàng hóa tuân thủ đầy đủ các quy định của EU. Một thay đổi quan trọng khác là việc bãi bỏ miễn trừ thuế đối với hàng hóa có giá trị dưới 150 euro, khiến tất cả các gói hàng, không phân biệt giá trị, đều phải chịu kiểm tra hải quan.

Dự thảo cũng đề xuất thành lập Cơ quan Hải quan Trung ương EU (EUCA) và tập hợp dữ liệu từ 27 cơ quan hải quan quốc gia. EUCA sẽ chịu trách nhiệm sàng lọc thông tin hải quan để phát hiện rủi ro tiềm ẩn ngay từ khi hàng hóa chưa rời điểm xuất phát. Nhờ vậy, cơ quan này có thể dự đoán và đưa ra các khuyến nghị kiểm soát đối với hàng nhập khẩu và xuất khẩu cho các quốc gia thành viên, giúp cải thiện khả năng giám sát chuỗi cung ứng một cách toàn diện hơn. Tuy nhiên, tài liệu này vẫn đang trong quá trình thảo luận nội bộ và có thể được điều chỉnh trước khi công bố chính thức vào ngày 5 tháng 2.

Theo đề xuất, hàng giả khiến ngành may mặc thiệt hại gần 12 tỷ euro doanh số hàng năm (5% doanh thu), ngành mỹ phẩm thiệt hại 3 tỷ euro (5% doanh số) và ngành đồ chơi thiệt hại 1 tỷ euro (gần 9% doanh số).

Dự thảo tài liệu còn cho biết EU sẽ áp dụng các quy định mới về chất thải, yêu cầu người bán phải đóng góp vào chi phí xử lý các sản phẩm không mong muốn, bao gồm cả quần áo. Ngoài ra, khối cũng đang xem xét áp dụng phí xử lý cho mỗi gói hàng.

Trong một động thái khác, EU đã tiến hành điều tra các nền tảng thương mại lớn như Shein và Amazon. Hiện tại, ủy ban đã bắt đầu thủ tục tố tụng đối với AliExpress và Temu. Theo quy định hiện hành, các thị trường trực tuyến được miễn trách nhiệm về hàng hóa được bán bởi nhà cung cấp bên thứ ba, trừ khi họ cố tình bán các sản phẩm bất hợp pháp hoặc nguy hiểm, hoặc không nhanh chóng gỡ bỏ chúng sau khi phát hiện.

Cả Temu và Shein đều khẳng định họ tuân thủ các quy định của EU. Temu cho biết họ ủng hộ những thay đổi chính sách mang lại lợi ích cho người tiêu dùng. Về phía Amazon, công ty này nhấn mạnh đã thực hiện các biện pháp chủ động nhằm ngăn chặn việc niêm yết sản phẩm không an toàn hoặc vi phạm quy định trên nền tảng của mình.

HOA KỲ CHẤM DỨT MIỄN TRỪ THƯƠNG MẠI "DE MINIMIS" VỚI CÁC NỀN TẢNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

Không chỉ tại EU, các nền tảng thương mại, đặc biệt là của Trung Quốc, cũng đang phải đối mặt với những quy định mới của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump. Theo đó, Tổng thống Trump đã ký các sắc lệnh hành pháp áp đặt thuế quan đối với ba đối tác thương mại hàng đầu của đất nước. Hàng hóa nhập khẩu từ Canada và Mexico sẽ bị áp thuế 25%, trong khi hàng hóa từ Trung Quốc sẽ bị đánh thuế 10%. 

Hoa Kỳ đã chấm dứt miễn trừ thương mại "de minimis" đối với Trung Quốc, Canada và Mexico. Theo quy định này, các nhà xuất khẩu có thể vận chuyển các gói hàng có giá trị dưới 800 đô la vào Mỹ mà không phải chịu thuế.

Quy định de minimis đã tồn tại từ những năm 1930, nhưng gần đây bị giám sát chặt chẽ hơn. Vào tháng 9 năm ngoái, chính quyền Biden đã thực hiện các biện pháp nhằm hạn chế "việc sử dụng quá mức và lạm dụng" quy định này, cho rằng nó đã giúp các công ty thương mại điện tử Trung Quốc hạ giá đối thủ bằng mức giá thấp hơn. Các quan chức cũng bày tỏ lo ngại rằng lô hàng de minimis chỉ phải tuân theo thủ tục giấy tờ và kiểm tra tối thiểu, gây rủi ro về an toàn sản phẩm.

Theo dữ liệu từ Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP), vào năm 2024, Mỹ đã xử lý hơn 1,3 tỷ lô hàng theo quy định de minimis, tăng mạnh so với 139 triệu lô hàng vào năm 2015.

Lỗ hổng này đã tạo điều kiện cho các công ty thương mại điện tử giá rẻ như Temu, Shein và AliExpress (thuộc Alibaba), tất cả đều có liên kết với Trung Quốc, tràn ngập thị trường Mỹ bằng hàng loạt sản phẩm giá rẻ như đồng hồ thông minh 15 đô la hay giày 3 đô la, gây áp lực cạnh tranh không nhỏ lên các doanh nghiệp nội địa.

Sự phổ biến của Temu, Shein và AliExpress tại Hoa Kỳ đã thúc đẩy Amazon ra mắt cửa hàng bán hàng giá rẻ của riêng mình, có tên là Haul, vào năm ngoái, cho phép các bên bán thứ ba vận chuyển hàng hóa trực tiếp từ Trung Quốc đến người tiêu dùng. 

Amazon, eBay và Etsy có thể hưởng lợi từ việc chính quyền Trump siết chặt lỗ hổng de minimis. Các công ty này vận hành các thị trường trực tuyến cho phép người bán bên thứ ba tiếp thị hàng hóa trực tiếp đến người tiêu dùng, cạnh tranh trực tiếp với Temu và Shein.

Amazon từ lâu đã kết nối các nhà sản xuất Trung Quốc với người mua sắm tại Mỹ thông qua thị trường bên thứ ba rộng lớn của mình. Thị trường này là thành phần chính trong chiến lược bán lẻ của Amazon, chiếm khoảng 60% sản phẩm được bán trên trang web. Amazon cũng tạo ra phí bằng cách cung cấp dịch vụ hoàn tất đơn hàng, vận chuyển, hỗ trợ tài khoản và quảng cáo cho người bán.

Trong nhiều năm, các thương gia Trung Quốc đã chiếm một phần lớn trên thị trường của Amazon. Mặc dù vậy, mãi đến năm 2023, Amazon mới thừa nhận rằng nhóm “các nhà bán hàng Trung Quốc” đóng vai trò "đáng kể." Theo dữ liệu từ Marketplace Pulse, số lượng người bán Trung Quốc thậm chí đã vượt qua người bán Mỹ trên nền tảng này.