Thách thức đặc thù khiến nhà máy bán dẫn đứng trước rủi ro an ninh mạng

Nhật Bản chuẩn bị áp dụng yêu cầu bắt buộc về an ninh mạng đối với các nhà máy sản xuất chip kể từ năm tài khóa 2026, trong bối cảnh các cuộc tấn công mạng nhằm vào lĩnh vực sản xuất và hạ tầng quan trọng ngày càng gia tăng.

Theo Nikkei, đây là lần đầu tiên các biện pháp vốn chỉ mang tính khuyến nghị được nâng cấp thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp được nhận trợ cấp.

NHẬT BẢN SIẾT CHẶT AN NINH MẠNG ĐỐI VỚI CÁC NHÀ MÁY CHIP

Trong nhiều năm qua, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) chỉ dừng lại ở mức đề xuất các doanh nghiệp bán dẫn triển khai biện pháp phòng vệ trước tấn công mạng.

Tuy nhiên, làn sóng tấn công khiến hoạt động doanh nghiệp bị tê liệt trên toàn cầu đã buộc Tokyo phải chuyển hướng, đưa các biện pháp này vào bộ hướng dẫn mới và sẽ trở thành yêu cầu chính thức vào 2026. 

Ngoài nghĩa vụ bảo đảm an ninh mạng, Nhật Bản hiện cũng yêu cầu các doanh nghiệp được nhận trợ cấp phải tăng sản lượng phục vụ nhu cầu trong nước khi xảy ra gián đoạn nguồn cung và có biện pháp ngăn chặn nguy cơ rò rỉ công nghệ.

Trong bối cảnh các nhà máy chip sở hữu mức độ tự động hóa cao và sử dụng thiết bị đặc thù, giới chuyên gia nhận định ngành bán dẫn cần mức bảo mật vượt xa tiêu chuẩn thông thường của các lĩnh vực sản xuất khác. 

METI nhấn mạnh: “Chuỗi cung ứng bán dẫn trải dài từ vật liệu, thiết kế đến sản xuất (bao gồm cả tiền công đoạn và hậu công đoạn), vì vậy toàn bộ chuỗi phải được bảo vệ để đảm bảo nguồn cung ổn định. Điều này đòi hỏi nâng cao đồng bộ năng lực an ninh mạng của toàn ngành”.

THÁCH THỨC ĐẶC THÙ CỦA NHÀ MÁY BÁN DẪN

Trong môi trường vận hành của một fab – tương đương phòng sạch – mỗi nhà máy bán dẫn có thể sử dụng hơn 2.000 thiết bị và công cụ, tất cả hoạt động liên tục và được tích hợp tự động hóa. Mức độ phức tạp này khiến yêu cầu bảo vệ tài sản và duy trì an ninh mạng trở nên thách thức hơn nhiều so với các ngành sản xuất thông thường.

Theo hướng dẫn mới, yêu cầu an ninh mạng không chỉ áp dụng cho các nhà máy bán dẫn mà còn mở rộng sang các doanh nghiệp sản xuất thiết bị và vật liệu phục vụ ngành chip. Phạm vi các cơ sở chịu điều chỉnh có thể được mở rộng tùy theo nhu cầu thực tế.

METI sẽ yêu cầu doanh nghiệp kiểm soát chặt quyền tiếp cận nhà máy, giới hạn số người được vào khu sản xuất cũng như thiết bị cá nhân được phép mang theo, nhằm bảo vệ các thông tin nhạy cảm như loại máy móc và số lượng thiết bị trong dây chuyền.

Trong trường hợp xảy ra tấn công mạng, doanh nghiệp phải bảo đảm khả năng khôi phục nhanh để giảm thiểu thiệt hại. Các nhà máy cần chỉ định một đầu mối chịu trách nhiệm điều phối ứng phó và xây dựng cấu trúc dây chuyền được chia vùng, nhằm ngăn chặn virus lan rộng và làm tê liệt toàn bộ hệ thống.

METI đặc biệt lưu ý rằng khu vực công nghệ vận hành (OT) của các nhà máy bán dẫn chứa nhiều thiết bị “khó vá”. Phần lớn trong số này chạy hệ điều hành cũ, dùng giao thức công nghiệp không mã hóa hoặc yêu cầu vận hành liên tục 24/7, dẫn đến việc cập nhật bản vá bị hạn chế hoặc có thể ảnh hưởng tới hiệu suất sản xuất. Điều đó khiến rủi ro xâm nhập tăng cao, buộc các nhà máy phải triển khai phòng thủ nhiều lớp, microsegmentation và giám sát lưu lượng mạng theo thời gian thực để duy trì hoạt động liên tục.

Bên cạnh đó, dù phòng sạch vốn được xem là khu vực có mức độ an ninh cao, đây vẫn là điểm yếu tiềm ẩn trước các cuộc tấn công xâm nhập vật lý. Trong môi trường mà tất cả nhân sự đều mặc đồ bảo hộ khó phân biệt, di chuyển và ra vào liên tục, việc nhận diện bằng mắt thường gần như không khả thi. Các nhà máy vì thế phải áp dụng cơ chế xác thực nghiêm ngặt hơn, bao gồm thẻ định danh, xác thực sinh trắc học, kiểm soát chặt chẽ điểm vào và giám sát an ninh 24/7.

NGÀNH BÁN DẪN TỪNG CHỨNG KIẾN NHIỀU SỰ CỐ TẤN CÔNG MẠNG LỚN

Theo dữ liệu của FBI, riêng năm 2024 đã ghi nhận khoảng 4.900 vụ tấn công nhắm vào các cơ sở sản xuất hoặc hạ tầng năng lượng quan trọng, trong đó lĩnh vực sản xuất là mục tiêu bị ransomware tấn công nhiều nhất.

Ngành bán dẫn từng chứng kiến nhiều sự cố lớn, như vụ virus tấn công nhà máy của TSMC năm 2018 khiến dây chuyền dừng hoạt động ba ngày và gây thiệt hại khoảng 19 tỷ yen. Những tập đoàn lớn khác như Nvidia hay Samsung cũng từng là nạn nhân.

Nhật Bản hiện lên kế hoạch cung cấp gói hỗ trợ vượt quá 10.000 tỷ yên cho ngành công nghiệp chip theo khuôn khổ chính sách được ban hành năm 2024, nhằm thúc đẩy năng lực sản xuất chip và phát triển công nghệ trí tuệ nhân tạo.

Trong bối cảnh đầu tư ngày càng lớn, yêu cầu siết chặt an ninh mạng được xem là bước đi nhằm giảm thiểu rủi ro an ninh chuỗi cung ứng và bảo vệ các dự án chiến lược có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế.