Zhipu AI: "Câu trả lời" của Trung Quốc trong cuộc đua AI toàn cầu

OpenAI, công ty đứng sau ChatGPT, nhận định rằng Zhipu AI – một start-up trí tuệ nhân tạo (AI) của Trung Quốc – đã đạt được “những tiến bộ đáng kể” trong việc cung cấp các giải pháp hạ tầng AI cho các chính phủ và doanh nghiệp nhà nước tại các thị trường ngoài phương Tây. Động thái này được xem là nỗ lực của Bắc Kinh nhằm củng cố vị thế lãnh đạo toàn cầu trong lĩnh vực công nghệ đang phát triển nhanh chóng.

CẠNH TRANH GAY GẮT TRONG LĨNH VỰC AI

OpenAI từng kêu gọi Washington hỗ trợ các công ty Mỹ cạnh tranh với các đối thủ Trung Quốc. Mới đây, công ty trí tuệ nhân tạo của Mỹ đã mô tả Zhipu AI là “câu trả lời của Trung Quốc” cho sáng kiến quốc tế của OpenAI. OpenAI cũng đề cập đến kế hoạch mở rộng kinh doanh ra nước ngoài của Zhipu, tận dụng Sáng kiến Vành đai và Con đường.

Theo báo Trung Quốc South China Morning  Post, OpenAI cho biết Zhipu đại diện cho “kỳ vọng của Trung Quốc trong việc xây dựng một hệ sinh thái AI tự chủ, cạnh tranh toàn cầu, sánh ngang với Mỹ và giảm sự phụ thuộc vào công nghệ Mỹ”. Mục tiêu của Zhipu là đưa các hệ thống và tiêu chuẩn của Trung Quốc thâm nhập vào các thị trường mới nổi trước các đối thủ từ Mỹ và châu Âu, đồng thời giới thiệu một giải pháp AI “trách nhiệm, minh bạch và sẵn sàng cho kiểm toán” từ Trung Quốc.

Nhận xét của OpenAI nhấn mạnh lập trường cứng rắn của họ đối với Trung Quốc trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các công ty như DeepSeek. Mặc dù CEO Sam Altman từng bày tỏ mong muốn “hợp tác với Trung Quốc”, OpenAI vẫn tiếp tục chặn quốc gia này truy cập vào ChatGPT và các dịch vụ AI khác của mình.

Hồi tháng 3/2025, đáp lại lời kêu gọi của Nhà Trắng về ý kiến công chúng đối với một chính sách mới nhằm đảm bảo sự thống trị của Mỹ trong lĩnh vực AI, OpenAI đã thúc giục Chính phủ nới lỏng các quy định để các công ty Mỹ có thể cạnh tranh hiệu quả với các đối thủ Trung Quốc. Công ty cảnh báo rằng nếu các nhà phát triển Trung Quốc được tự do truy cập dữ liệu trong khi các công ty Mỹ bị hạn chế, “cuộc đua AI coi như đã kết thúc”.

Được Microsoft hậu thuẫn, OpenAI đã khởi động dự án “OpenAI for Countries” vào tháng 5/2025, nhằm hỗ trợ các quốc gia xây dựng hạ tầng AI phù hợp với nhu cầu địa phương, hợp tác với Chính phủ Mỹ.

CHIẾN LƯỢC “CON ĐƯỜNG TƠ LỤA KỸ THUẬT SỐ” CỦA ZHIPU

Trong khi đó, Zhipu đã phát triển một chiến lược tương tự mang tên “Con đường tơ lụa kỹ thuật số”, cung cấp các giải pháp AI như hạ tầng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và phần cứng từ Huawei Technologies tại các khu vực như Đông Nam Á, Trung Đông và châu Phi, bao gồm các quốc gia như Malaysia, Ả Rập Saudi và Kenya, theo OpenAI.

Ra đời từ Đại học Thanh Hoa danh giá ở Bắc Kinh, Zhipu được xem là một trong “bốn con hổ AI” của Trung Quốc, cùng với Baichuan, Moonshot AI và MiniMax. Công ty được hỗ trợ bởi một nhóm nhà đầu tư đa dạng, bao gồm Alibaba Group Holding, Tencent Holdings, các quỹ chính phủ và các công ty đầu tư mạo hiểm.

Tháng 4/2025, Zhipu đã nộp hồ sơ sơ bộ cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) lên cơ quan quản lý chứng khoán Trung Quốc, mở đường cho khả năng niêm yết vào năm tới. Tuy nhiên, tháng 1/2025, công ty này đã bị Bộ Thương mại Mỹ đưa vào danh sách kiểm soát xuất khẩu với cáo buộc đóng góp vào quá trình hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc thông qua nghiên cứu AI tiên tiến. Zhipu đã bác bỏ cáo buộc này, khẳng định rằng việc bị đưa vào danh sách “sẽ không gây ảnh hưởng đáng kể” đến hoạt động của mình.