Bức tranh đầu tư mạo hiểm toàn cầu: Mức độ rót vốn cao kỷ lục

Quý I/2026 đã đi vào lịch sử thị trường đầu tư mạo hiểm toàn cầu khi chứng kiến một quy mô chưa từng có, được thúc đẩy bởi làn sóng chi tiêu khổng lồ cho trí tuệ nhân tạo (AI) và các phòng thí nghiệm công nghệ tiên phong.

Theo dữ liệu từ Crunchbase, tính đến ngày 31/3/2026, các nhà đầu tư đã rót tới 300 tỷ USD vào khoảng 6.000 startup trên toàn cầu chỉ trong ba tháng đầu năm - tăng hơn 150% so với cả quý trước lẫn cùng kỳ năm trước.

Đây là mức cao nhất mọi thời đại đối với đầu tư mạo hiểm theo quý, vượt xa mọi kỷ lục trước đó. Đáng chú ý, tổng vốn đầu tư startup trong riêng quý I/2026 đã tương đương gần 70% tổng vốn đầu tư của cả năm 2025. Con số này cũng vượt qua toàn bộ tổng vốn đầu tư của bất kỳ năm nào trước 2018.

AI “THỐNG TRỊ TUYỆT ĐỐI” DÒNG VỐN

Phần lớn dòng tiền trong quý I tập trung vào các công ty AI, đặc biệt là một số ít doanh nghiệp có trụ sở tại Mỹ với các thương vụ huy động vốn kỷ lục. Bốn trong số năm vòng gọi vốn lớn nhất lịch sử đã được chốt trong quý này, bao gồm OpenAI huy động 122 tỷ USD; Anthropic huy động 30 tỷ USD; xAI huy động 20 tỷ USD; Waymo (xe tự hành) huy động 16 tỷ USD.

Chỉ riêng bốn công ty này đã thu về tổng cộng 188 tỷ USD, tương đương 65% tổng vốn đầu tư mạo hiểm toàn cầu trong quý.

Tổng thể, lĩnh vực AI đã “thống trị tuyệt đối” khi thu hút tới 242 tỷ USD, chiếm 80% tổng vốn đầu tư toàn cầu trong quý I/2026. Con số này phá vỡ kỷ lục trước đó được thiết lập vào quý I/2025, khi AI chiếm 55% tổng vốn.

Bên cạnh các phòng thí nghiệm AI tiên phong và Waymo, còn có thêm 10 công ty khác huy động được từ 1 tỷ USD trở lên trong quý, trải rộng trên nhiều lĩnh vực như AI tạo sinh, AI vật lý, xe tự hành, bán dẫn, trung tâm dữ liệu, robot, quốc phòng và thị trường dự báo.

Những thương vụ quy mô lớn này đã kéo định giá startup tăng mạnh. Theo Crunchbase Unicorn Board, tổng giá trị các công ty kỳ lân tăng thêm 900 tỷ USD chỉ trong một quý—mức tăng lớn nhất từng được ghi nhận trong một giai đoạn ba tháng.

MỸ CHIẾM HƠN 80% VỐN, VÒNG GỌI VỐN GIAI ĐOẠN MUỘN BÙNG NỔ

Một điểm đáng chú ý khác là sự tập trung vốn mạnh mẽ vào thị trường Mỹ. Các công ty có trụ sở tại Mỹ đã huy động tới 250 tỷ USD, chiếm 83% tổng vốn đầu tư toàn cầu trong quý I/2026, tăng đáng kể so với mức 71% của cùng kỳ năm trước.

Xếp sau Mỹ là Trung Quốc với 16,1 tỷ USD và Vương quốc Anh với 7,4 tỷ USD. Cả hai thị trường này đều ghi nhận mức tăng trưởng theo quý và đặc biệt là theo năm, dù vẫn bị bỏ xa về quy mô.

Sự bùng nổ đầu tư trong quý I chủ yếu diễn ra ở giai đoạn cuối (late-stage). Tổng vốn ở giai đoạn này đạt 246,6 tỷ USD, tăng 205% so với cùng kỳ năm trước, với 584 thương vụ. Trong đó, 158 công ty huy động được từ 100 triệu USD trở lên, chiếm tổng cộng 235 tỷ USD.

Ở giai đoạn sớm hơn, dòng vốn cũng ghi nhận tăng trưởng tích cực nhưng ở mức khiêm tốn hơn. Đầu tư giai đoạn early-stage (Series A và B) đạt 41,3 tỷ USD qua 1.800 thương vụ - tăng nhẹ so với quý trước nhưng tăng 41% so với cùng kỳ năm trước. Phần lớn mức tăng này đến từ các vòng Series A, trong khi Series B giảm theo quý nhưng vẫn tăng theo năm.

Đối với giai đoạn seed, tổng vốn đạt 12 tỷ USD, tăng 31% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, số lượng thương vụ lại giảm 30% xuống còn 3.800, cho thấy xu hướng “ít nhưng lớn” - các vòng gọi vốn seed ngày càng có quy mô lớn hơn.

DIỄN BIẾN THỊ TRƯỜNG IPO 

Mặc dù dòng vốn đổ vào startup, đặc biệt tại Mỹ, đạt mức kỷ lục, nhưng điều này không chuyển hóa thành sự sôi động tương ứng trên thị trường IPO trong quý I/2026. Thị trường niêm yết mới tại Mỹ chững lại trong bối cảnh cổ phiếu công nghệ, đặc biệt là phần mềm, chịu áp lực bán tháo.

Ngược lại, thị trường IPO tại Trung Quốc lại có dấu hiệu khởi sắc. Tổng cộng có 21 công ty được hậu thuẫn bởi vốn mạo hiểm thoái vốn với định giá trên 1 tỷ USD trong quý, trong đó 13 công ty đến từ Trung Quốc, 4 từ các quốc gia châu Á khác và chỉ 4 từ Mỹ.

Thương vụ IPO lớn nhất quý thuộc về PayPay, công ty fintech Nhật Bản, với định giá 10 tỷ USD khi lên sàn. Ngoài ra, hai công ty AI nền tảng của Trung Quốc là Z.ai và MiniMax cũng niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hong Kong với định giá đều vượt 6 tỷ USD.

Trong khi IPO có phần trầm lắng, hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) lại diễn ra sôi động. Tổng giá trị các thương vụ M&A startup vượt 56,6 tỷ USD, trở thành quý có giá trị M&A cao thứ ba kể từ khi thị trường suy giảm vào năm 2022.

Hai thương vụ lớn nhất bao gồm Savvy Games Group dự kiến mua lại nền tảng game Moonton của ByteDance với giá 6 tỷ USD; Capital One dự kiến mua lại startup fintech Brex với giá 5,15 tỷ USD.

Một xu hướng đáng chú ý là chu kỳ công nghệ hiện tại không chỉ diễn ra trong không gian số như thời kỳ cloud hay mobile, mà còn lan sang thế giới vật lý. Dòng vốn lớn đang chảy vào hạ tầng, xe tự hành, robot, sản xuất và các lĩnh vực công nghiệp sâu.

Với việc định giá startup tăng vọt và một lượng lớn công ty tích lũy nguồn vốn tư nhân chưa từng có, áp lực đang gia tăng lên thị trường IPO toàn cầu. Các nhà đầu tư kỳ vọng cửa sổ niêm yết sẽ sớm mở lại trong năm 2026 để tạo lối thoát cho các khoản đầu tư khổng lồ này.