Chi tiêu cho AI của Big Tech Mỹ còn nhiều hơn cả cuộc đổ bộ lên Mặt Trăng

Chi tiêu cho trí tuệ nhân tạo (AI) của các “ông lớn” công nghệ Mỹ đang bước vào một giai đoạn bùng nổ chưa từng thấy, với quy mô đủ để sánh ngang – thậm chí vượt qua – những dự án đầu tư mang tính biểu tượng nhất trong lịch sử kinh tế Hoa Kỳ.

Không phải đường sắt thế kỷ 19, không phải chương trình Apollo đưa con người lên Mặt Trăng, cũng không phải hệ thống xa lộ liên bang kéo dài hàng chục năm, mà chính là các trung tâm dữ liệu phục vụ AI đang trở thành khoản đầu tư lớn bậc nhất mọi thời đại.

CUỘC CHẠY ĐUA HẠ TẦNG AI CỦA BIG TECH: QUY MÔ CHƯA TỪNG CÓ TRONG LỊCH SỬ MỸ

Theo các ước tính mới nhất, bốn tập đoàn công nghệ hàng đầu nước Mỹ gồm Microsoft, Meta Platforms, Amazon và Alphabet (Google) dự kiến sẽ chi tối đa 670 tỷ USD chỉ riêng trong năm 2026 cho việc xây dựng và mở rộng hạ tầng AI. Con số này bao gồm các trung tâm dữ liệu siêu quy mô, hệ thống máy chủ, chip xử lý chuyên dụng, mạng lưới truyền tải điện và các hạ tầng hỗ trợ khác – tất cả nhằm đáp ứng nhu cầu tính toán khổng lồ của các mô hình AI thế hệ mới.

Nếu đặt khoản chi này trong bối cảnh lịch sử, mức đầu tư của Big Tech hiện nay – xét theo tỷ lệ phần trăm GDP – còn lớn hơn cả cuộc mở rộng đường sắt Mỹ vào những năm 1850, chương trình Apollo trong thập niên 1960 hay quá trình xây dựng hệ thống đường cao tốc liên bang kết thúc vào những năm 1970.

Trong lịch sử Mỹ, chỉ có Thương vụ Louisiana năm 1803, khi Mỹ mua lại vùng lãnh thổ rộng lớn từ Pháp và gần như nhân đôi diện tích quốc gia, mới vượt qua được quy mô đầu tư hiện tại của làn sóng AI.

Điểm đáng chú ý là toàn bộ cuộc chạy đua hạ tầng này không dựa vào ngân sách nhà nước mà được tài trợ bằng chính nguồn tiền khổng lồ từ quảng cáo, điện toán đám mây và các dịch vụ thuê bao của các tập đoàn công nghệ. AI, vì thế, không chỉ là một cuộc cách mạng công nghệ, mà còn là một canh bạc vốn hóa quy mô quốc gia, do khu vực tư nhân dẫn dắt.

CANH BẠC TỐN KÉM VÀ PHẢN ỨNG TRÁI CHIỀU TỪ NHÀ ĐẦU TƯ

Cùng với quy mô ngày càng lớn, chi tiêu vốn cho AI cũng đang chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong doanh thu của các tập đoàn Big Tech. Theo dự báo của giới phân tích, Meta Platforms có thể lần đầu tiên trong lịch sử dành hơn 50% doanh thu hàng năm cho đầu tư vốn vào năm 2026 – chủ yếu cho các trung tâm dữ liệu AI và hạ tầng tính toán phục vụ mô hình ngôn ngữ lớn.

Ban đầu, kế hoạch chi tiêu khổng lồ này khiến giới đầu tư tỏ ra lo ngại, đặc biệt trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn. Tuy nhiên, Meta đã phần nào xoa dịu thị trường sau khi công bố kết quả kinh doanh quý kỷ lục, trong đó ban lãnh đạo nhấn mạnh AI đã giúp cải thiện đáng kể hiệu quả quảng cáo, tăng mức độ cá nhân hóa và mở ra dư địa tăng trưởng mới. Công ty thậm chí còn dự báo đà tăng trưởng trong quý tiếp theo có thể mạnh hơn nữa nhờ các ứng dụng AI được triển khai sâu rộng.

Trái ngược với Meta, Amazon lại đang phải đối mặt với phản ứng tiêu cực hơn từ thị trường. Kế hoạch tăng chi tiêu vốn gần 60% lên khoảng 200 tỷ USD trong năm nay – phần lớn dành cho AWS và hạ tầng AI – đã khiến nhà đầu tư lo ngại về áp lực dòng tiền và hiệu quả sinh lời trong ngắn hạn.

Chỉ trong một phiên giao dịch, Amazon đã bốc hơi khoảng 124 tỷ USD giá trị vốn hóa, cho thấy mức độ nhạy cảm của thị trường trước những khoản đầu tư khổng lồ nhưng chưa mang lại lợi nhuận tức thì.

Trong khi đó, Microsoft và Alphabet vẫn duy trì được sự cân bằng tương đối tốt hơn giữa đầu tư và niềm tin của nhà đầu tư, nhờ vị thế dẫn đầu trong các dịch vụ AI thương mại hóa sớm như Copilot hay các mô hình Gemini. Tuy vậy, ngay cả với hai “người khổng lồ” này, bài toán đặt ra vẫn là làm sao biến chi tiêu hạ tầng khổng lồ thành tăng trưởng doanh thu bền vững, thay vì chỉ là cuộc đua công suất.

Theo Wall Street Journal, về bản chất, cuộc chạy đua AI hiện nay đang tái hiện lại logic của các cuộc đầu tư mang tính nền tảng trong lịch sử: ai xây được hạ tầng trước, ở quy mô đủ lớn, sẽ nắm lợi thế dài hạn. Nhưng khác với đường sắt hay xa lộ, lợi ích của AI không trải đều ngay lập tức cho toàn xã hội. Điều đó khiến câu hỏi lớn nhất với Big Tech không chỉ là có nên chi tiêu khổng lồ hay không, mà là liệu thị trường có đủ kiên nhẫn để chờ ngày AI mang lại lợi nhuận tương xứng.