Doanh nghiệp Việt trước làn sóng AI Agent: Siêu tự động hóa hay rủi ro bảo mật?

Thay vì chỉ dừng lại ở việc tra cứu thông tin, AI Agent đang dần trở thành một "thực thể" vận hành độc lập. Theo bà Lê Uyên Thảo, nhà sáng lập cộng đồng AI Leaders Vietnam, Phó Chủ tịch Liên minh Phát triển Năng lực AI Việt Nam (AICA), điểm khác biệt cốt lõi và mang tính cách mạng nhất giữa AI Agent (tác nhân AI) và các công cụ AI truyền thống nằm ở tính tự chủ và khả năng thực thi hành động.

SỰ KHÁC BIỆT GIỮA AI AGENT VỚI CÁC CÔNG CỤ AI TRUYỀN THỐNG

“Các công cụ AI truyền thống như ChatGPT, Claude ở phiên bản chat tiêu chuẩn, hay các hệ thống RPA cơ bản, hoạt động theo cơ chế "hỏi - đáp" hoặc thực thi theo các quy tắc tĩnh đã được lập trình sẵn. Chúng ta phải prompt, hướng dẫn từng bước và con người vẫn là người trực tiếp bấm nút "thực thi" cuối cùng”, bà Lê Uyên Thảo chia sẻ.

Ngược lại, AI Agent được thiết kế để hoạt động như một trợ lý số tự chủ. Khi được giao một mục tiêu, chẳng hạn như "Nghiên cứu đối thủ cạnh tranh và lập báo cáo", AI Agent có khả năng tự động lập kế hoạch, tự phân chia thành các tác vụ nhỏ, tự động tìm kiếm thông tin trên Internet, sử dụng các công cụ phần mềm khác nhau (như đọc file PDF, truy cập hệ thống quản lý quan hệ khách hàng (CRM), gửi email) và tự sửa lỗi nếu gặp trở ngại trong quá trình thực hiện, để cuối cùng trả về kết quả hoàn chỉnh.

“Nói một cách hình tượng, nếu AI truyền thống là một "cuốn bách khoa toàn thư siêu việt" luôn chờ bạn tra cứu, thì AI Agent là một "nhân viên thực tập mẫn cán", có thể tự xách cặp đi làm việc, tương tác với các phòng ban khác và báo cáo kết quả lại cho bạn”, bà Thảo cho biết.

OpenClaw được Trung Quốc phổ cập rộng rãi tới người dùng đại chúng

Gần đây, thế giới công nghệ đang “phát sốt” với OpenClaw - một nền tảng AI agent mã nguồn mở. CEO Nvidia, ông Jensen Huang, đã gọi OpenClaw là “ChatGPT tiếp theo”, nhấn mạnh “mọi doanh nghiệp đều cần xây dựng “chiến lược OpenClaw”. Tại Trung Quốc, OpenClaw thu hút từ các “ông lớn” công nghệ đến cộng đồng lập trình viên và người dùng phổ thông.

Theo bà Lê Uyên Thảo, sự xuất hiện của OpenClaw là một tín hiệu thị trường rất rõ ràng cho thấy ngành công nghiệp AI đã chính thức bước sang “kỷ nguyên hành động”. OpenClaw cho thấy AI không còn bị giới hạn trong khung chat, mà đã có thể kết nối với môi trường số của doanh nghiệp (như Slack, Email, GitHub, CRM) để thực hiện các chuỗi tác vụ phức tạp một cách liên tục 24/7.

Cộng đồng công nghệ Việt Nam cũng đã “bắt sóng” OpenClaw. ThS. Lê Anh Tiến, đồng sáng lập và CEO Công ty Cổ phần Công nghệ Chatbot Việt Nam, đánh giá đây là một tín hiệu tích cực, phản ánh mức độ nhạy bén của người dùng trong nước với các xu hướng công nghệ mới.

Ý NGHĨA CHIẾN LƯỢC CỦA AI AGENT VỚI DOANH NGHIỆP VIỆT 

Trao đổi với Tạp chí Kinh tế Việt Nam / VnEconomy, bà Lê Uyên Thảo cho rằng với doanh nghiệp Việt Nam, xu hướng này mang lại hai ý nghĩa chiến lược vô cùng lớn.

Thứ nhất, mở ra cơ hội siêu tự động hóa ở mức chi phí thấp cho doanh nghiệp. Trước đây, để tự động hóa một quy trình phức tạp đòi hỏi các hệ thống ERP, RPA đắt đỏ và thời gian triển khai tính bằng năm. Nay, với các mô hình như OpenClaw, các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam hoàn toàn có thể thiết lập những hệ thống tự động hóa linh hoạt, giúp giải quyết các nút thắt trong vận hành như chăm sóc khách hàng đa kênh, xử lý chứng từ kế toán, hay tự động hóa quy trình bán hàng.

Thứ hai, tạo ra áp lực chuyển đổi mô hình quản trị. Khi AI có thể tự thực thi công việc, bài toán của lãnh đạo doanh nghiệp Việt không còn là "làm sao để nhân viên làm việc nhanh hơn", mà chuyển sang "làm sao để thiết kế hệ thống giao việc và kiểm soát AI hiệu quả".

“Doanh nghiệp nào sớm nắm bắt và tích hợp được các luồng công việc tự chủ này sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh về tốc độ và chi phí rất lớn so với đối thủ”, bà Lê Uyên Thảo nói. Tuy nhiên, chuyên gia cũng đưa ra một cái nhìn thực tế và đầy thận trọng. Dù OpenClaw là bước tiến thực chất, nhưng mức độ sẵn sàng ứng dụng cho môi trường doanh nghiệp lớn vẫn còn khoảng cách.

“Tôi cho rằng OpenClaw là một bước tiến thực chất về mặt công nghệ, nhưng lại đang có sự thổi phồng về mức độ sẵn sàng ứng dụng cho môi trường doanh nghiệp. Hơn nữa, nếu mang nguyên mô hình mã nguồn mở như OpenClaw áp dụng ngay vào môi trường sản xuất của một doanh nghiệp lớn sẽ rất rủi ro về bảo mật, độ tin cậy khi thiếu các cơ chế quản trị và giám sát. Một AI Agent nếu không được kiểm soát có thể vô tình xóa dữ liệu quan trọng hoặc gửi email sai lệch cho hàng loạt khách hàng”.

Bà Thảo khuyến nghị các doanh nghiệp cần nhìn nhận các mô hình này như những "concept” và cần xây dựng một bộ não doanh nghiệp với đầy đủ các tầng bảo mật, lưu trữ được dẫn dắt bởi dữ liệu. Đó là một hệ thống có thể hợp nhất toàn bộ dữ liệu, chuẩn hoá, phân tầng sắp xếp dữ liệu, tự cập nhật và làm mới dữ liệu, từ đó hỗ trợ lãnh đạo và các nhân sự đưa ra các quyết định nhanh chóng, chính xác hơn. Khi dùng các AI Agent trên thị trường, cần lưu ý thêm các lớp rào chắn kỹ thuật như Sandbox hay cơ chế Human-in-the-loop (con người kiểm duyệt) ở các bước quan trọng. 

3 LỚP PHÒNG VỆ QUẢN TRỊ RỦI RO VỚI AI AGENT

Để chuyển đổi hiệu quả, doanh nghiệp cần đi theo lộ trình. Theo bà Lê Uyên Thảo, trước hết cần chuẩn hóa quy trình, không nên đưa AI Agent vào những hệ thống còn lộn xộn, bởi tự động hóa chỉ phát huy tác dụng khi quy trình rõ ràng, ổn định. Doanh nghiệp nên bắt đầu từ những tác vụ cụ thể, có phạm vi hẹp, tốn thời gian nhưng không quá phức tạp để thử nghiệm.

Về dữ liệu, AI sẽ không thể hoạt động hiệu quả nếu đầu vào thiếu chuẩn hóa. Trong bối cảnh dữ liệu doanh nghiệp Việt còn phân tán, việc làm sạch, hệ thống hóa và xây dựng luồng dữ liệu thống nhất là điều kiện tiên quyết. Và con người luôn phải đóng vai trò quyết định. Nhân sự cần chuyển từ vai trò thực thi sang quản lý và giám sát AI, bao gồm kỹ năng giao việc, thiết kế prompt và đánh giá chất lượng đầu ra.

Ngoài ra, khi trao quyền hành động cho một thực thể phi con người, rủi ro về bảo mật, sai lệch dữ liệu và uy tín thương hiệu sẽ rất lớn. Doanh nghiệp Việt cần thiết lập một khung quản trị rủi ro AI một cách nghiêm túc, tập trung vào 3 lớp phòng vệ.

Một là, lớp rào chắn kỹ thuật, thiết lập ranh giới rõ ràng về quyền hạn của AI Agent. Nguyên tắc là Least Privilege - chỉ cấp quyền tối thiểu cần thiết. Ví dụ, AI Agent có thể đọc email và soạn thảo câu trả lời, nhưng quyền Bấm gửi phải do con người thực hiện, hoặc AI chỉ được phép truy cập vào môi trường Sandbox, không được đụng vào dữ liệu sản xuất lõi.

Hai là, lớp giám sát và minh bạch. Mọi hành động của AI Agent phải được lưu vết. Doanh nghiệp cần các hệ thống giám sát theo thời gian thực để biết AI đang tiêu tốn bao nhiêu tài nguyên, đang thực hiện những lệnh gì, và có cơ chế dừng khẩn cấp hệ thống khi phát hiện hành vi bất thường.

Ba là, lớp pháp lý và quy trình, xác định rõ quy trình Human-in-the-loop. Ai sẽ là người chịu trách nhiệm cuối cùng khi AI Agent đưa ra quyết định sai? Các chính sách bảo mật dữ liệu khách hàng khi tương tác với AI cần được tuân thủ nghiêm ngặt, đặc biệt khi Việt Nam đang ngày càng hoàn thiện các khung pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

ThS. Lê Anh Tiến cũng đã từng lưu ý đến vấn đề “tool chasing”, khi một số người có xu hướng chạy theo công cụ mới thay vì tập trung vào bài toán kinh doanh hoặc năng suất thực sự. “AI chỉ có giá trị khi nó giải quyết vấn đề thực tế, chứ không phải chỉ là công nghệ thú vị”, ông cho biết.

Việt Nam đã chính thức ban hành Luật AI và có hiệu lực từ ngày 01/03/2026. Đây là đạo luật chuyên biệt đầu tiên nhằm tạo hành lang pháp lý cho việc phát triển và quản lý công nghệ AI. Sự xuất hiện của AI Agent không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà còn là bài toán quản trị và tuân thủ. Doanh nghiệp muốn tận dụng làn sóng “AI hành động” sẽ không thể chỉ đầu tư vào công cụ, mà còn phải đầu tư vào hệ thống kiểm soát, quy trình và hiểu biết pháp lý – những yếu tố quyết định để công nghệ thực sự tạo ra giá trị bền vững.