Google, Meta và Microsoft chi gần 80 tỷ USD chỉ trong một quý cho AI

Ba “ông lớn” công nghệ Mỹ – Google, Meta và Microsoft – đã chi gần 80 tỷ USD chỉ trong một quý để xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, phản ứng của giới đầu tư lại hoàn toàn trái ngược: Alphabet (công ty mẹ của Google) được khen thưởng, Microsoft gặp sức ép, còn Meta bị “trừng phạt” mạnh mẽ.

Câu chuyện này phản ánh một câu hỏi lớn đang bao trùm Phố Wall: liệu cơn lốc đầu tư AI có thực sự mang lại lợi nhuận, hay chỉ là một vòng xoáy tốn kém khác trong lịch sử công nghệ?

GOOGLE VÀ MICROSOFT THUYẾT PHỤC ĐƯỢC NHÀ ĐẦU TƯ BẰNG “AI CÓ DOANH THU THẬT”

Trong báo cáo tài chính mới nhất, Alphabet khiến giới tài chính bất ngờ khi công bố doanh thu kỷ lục 100 tỷ USD trong một quý, đồng thời tăng thêm 8 tỷ USD trong kế hoạch chi tiêu vốn cho năm 2025, nâng tổng đầu tư lên 93 tỷ USD. Cổ phiếu của Alphabet tăng gần 7% sau giờ giao dịch – một tín hiệu cho thấy nhà đầu tư tin rằng khoản đầu tư “khủng” này đang đi đúng hướng.

Giám đốc điều hành Sundar Pichai cho biết tăng trưởng doanh thu đến từ AI trong mảng đám mây (Google Cloud) – hiện đang tạo ra hàng tỷ USD doanh thu mỗi quý, với lượng đơn hàng dịch vụ điện toán trị giá 155 tỷ USD. Cùng với đó, ứng dụng Gemini – sản phẩm AI tiêu dùng chủ lực của Google – đã đạt 650 triệu người dùng hàng tháng, tăng mạnh so với 450 triệu hồi tháng 7 và đang tiến sát ChatGPT (800 triệu người dùng).

Các nhà phân tích nhận định, điều giúp Alphabet được lòng nhà đầu tư là khả năng tích hợp AI vào các nền tảng sinh lời truyền thống, đặc biệt là mảng quảng cáo. Doanh thu quảng cáo cốt lõi tăng 15%, xoa dịu lo ngại rằng ChatGPT hay các công cụ tìm kiếm AI đang “ăn mòn” thị phần của Google. “Việc Google duy trì biên lợi nhuận trong khi mở rộng hạ tầng AI cho thấy chi tiêu đang được sử dụng hiệu quả,” nhà phân tích Angelo Zino (CFRA Research) nhận xét.

Microsoft cũng trong tình thế tương tự. Dù cổ phiếu giảm nhẹ 4% sau khi công bố báo cáo, “gã khổng lồ” này vẫn chứng minh được tiềm năng sinh lời rõ rệt từ AI. Doanh thu Azure – nền tảng đám mây chủ lực – tăng 39%, vượt dự báo của giới phân tích. Tập đoàn đã chi 35 tỷ USD đầu tư hạ tầng trong quý, tăng 74% so với cùng kỳ năm trước, và dự kiến nâng tổng chi tiêu lên 140 tỷ USD trong năm tới.

CEO Satya Nadella mô tả Microsoft đang xây dựng “hạ tầng điện toán ở quy mô hành tinh”, với kế hoạch gấp đôi số trung tâm dữ liệu toàn cầu trong hai năm tới. Nhà đầu tư vẫn tin tưởng vào hướng đi của Microsoft nhờ mối quan hệ chiến lược với OpenAI – công ty đã trở thành trung tâm của hệ sinh thái AI toàn cầu.

META VÀ CANH BẠC “SIÊU TRÍ TUỆ NHÂN TẠO” KHIẾN PHỐ WALL LO LẮNG

Trái ngược hoàn toàn với hai đối thủ, Meta lại khiến thị trường hoảng hốt. Cổ phiếu của công ty mẹ Facebook lao dốc gần 9%, tương đương mức mất vốn hóa khoảng 160 tỷ USD, sau khi CEO Mark Zuckerberg tiết lộ kế hoạch chi tiêu cho AI có thể vượt 100 tỷ USD vào năm 2026.

Doanh thu quý vừa qua của Meta đạt 51,2 tỷ USD, tăng 26% – một con số ấn tượng, nhưng không đủ để trấn an giới đầu tư khi chi phí tăng nhanh hơn doanh thu. Chi tiêu vốn (CapEx) của Meta dự kiến đạt 72 tỷ USD trong năm 2025, và còn “tăng mạnh hơn” trong năm 2026. R&D chiếm 30% doanh thu, cao nhất trong hơn hai năm, khiến biên lợi nhuận hoạt động giảm từ 43% xuống 40%.

Zuckerberg vẫn kiên định với chiến lược “đầu tư trước, gặt hái sau”, nhấn mạnh rằng Meta đang chạy đua để “xây dựng siêu trí tuệ nhân tạo (artificial superintelligence) đầu tiên trên thế giới”. Ông cho rằng bất kỳ công suất trung tâm dữ liệu dư thừa nào cũng có thể được tái sử dụng để phục vụ quảng cáo – lĩnh vực “đang thiếu tài nguyên tính toán”.

Tuy nhiên, giới đầu tư không bị thuyết phục. Nhà phân tích Gene Munster (Deepwater Asset Management) cảnh báo: “Chi phí của Meta đang tăng gần gấp đôi tốc độ tăng doanh thu. Năm tới, tăng trưởng doanh thu chỉ khoảng 18%, nhưng chi phí lại tăng tới 35%.”

Không chỉ vậy, Meta còn chịu cú sốc tài chính từ khoản phạt thuế một lần 15 tỷ USD theo đạo luật thuế mới do Tổng thống Donald Trump ký, khiến lợi nhuận ròng giảm tới 83%, chỉ còn 2,7 tỷ USD.

Meta thừa nhận AI chưa thể tạo ra nguồn thu đáng kể trong năm 2025–2026, dù Zuckerberg cam kết nhóm “Superintelligence” của ông đang thực hiện các dự án có thể nhanh chóng triển khai tới 3,5 tỷ người dùng Facebook, Instagram và WhatsApp, mở ra các mô hình kinh doanh mới từ quảng cáo, thương mại điện tử đến thuê bao trả phí.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng tầm nhìn của Zuckerberg có phần xa rời thực tế. Brian Wieser (Madison and Wall) nhận xét: “Google và Microsoft đang làm nhiều hơn về mặt công nghệ. Còn Meta, suy cho cùng, vẫn là công ty bán quảng cáo. Họ có ít ‘vũ khí’ hơn để biến AI thành tiền.”

“CƠN SỐT AI” VÀ NỖI LO BONG BÓNG CÔNG NGHỆ QUAY TRỞ LẠI

Các chuyên gia cảnh báo rằng làn sóng đầu tư ồ ạt vào AI đang tái hiện tâm lý “cuồng công nghệ” từng xảy ra trong các giai đoạn bong bóng dotcom hay tiền điện tử. “Nhà đầu tư lo ngại cuộc đua giành vị thế dẫn đầu có thể dẫn đến ‘quá đà’,” ông Dec Mullarkey – Giám đốc điều hành của SLC Management (quản lý 300 tỷ USD tài sản) – nhận định.

Trong lịch sử, nhiều công nghệ từng được kỳ vọng “thay đổi thế giới” nhưng lại khiến nhà đầu tư thiệt hại nặng vì doanh thu đến quá chậm so với chi phí đầu tư. Với AI, đặc biệt là mô hình ngôn ngữ lớn, chi phí hạ tầng – từ chip đến trung tâm dữ liệu – tăng với tốc độ chưa từng có.

Chỉ riêng quý vừa qua, Alphabet, Meta và Microsoft đã chi tổng cộng gần 80 tỷ USD cho AI – mức kỷ lục trong lịch sử công nghệ. Trong đó, phần lớn được dùng để mở rộng năng lực tính toán, mua GPU cao cấp, xây dựng cơ sở dữ liệu khổng lồ và tăng cường tiêu thụ điện năng cho trung tâm dữ liệu.

Các nhà đầu tư đang chia thành hai phe. Phe lạc quan tin rằng AI sẽ trở thành “nền tảng kinh tế mới”, giống như internet hoặc smartphone, và khoản đầu tư hôm nay sẽ đem lại lợi nhuận khổng lồ trong 5–10 năm tới. Trong khi đó, phe thận trọng lo ngại rằng “bài toán lợi nhuận” vẫn chưa được chứng minh, đặc biệt khi các ứng dụng AI tiêu dùng như chatbot hay hình ảnh tạo sinh vẫn chưa có mô hình doanh thu ổn định.

Thực tế, Alphabet và Microsoft đang chiếm ưu thế vì họ bán hạ tầng AI cho doanh nghiệp – một mô hình có doanh thu rõ ràng và khả năng mở rộng cao. Ngược lại, Meta lại tập trung vào AI nội bộ và tham vọng xa vời về siêu trí tuệ, khiến thị trường khó định lượng giá trị.