Chuẩn hóa khung pháp lý xe điện hóa: Bước đệm chính sách cho thị trường ô tô Việt
Ngày 30/6/2026, Bộ Xây dựng ban hành Thông tư 45/2026/TT-BXD sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư trong lĩnh vực đăng kiểm phương tiện giao thông đường bộ, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026. Văn bản này đã sửa đổi các quy định về phân loại phương tiện giao thông đường bộ, bao gồm xe cơ giới và xe máy chuyên dùng, dựa trên cấp độ tự động hóa và mức độ sử dụng năng lượng sạch, thân thiện môi trường.
Trong nhóm công nghệ lai điện và nhiên liệu mới, Thông tư 45 phân định rõ ràng giữa các cấu hình truyền động dựa trên khả năng vận hành thuần điện và phương thức nạp năng lượng. Xe hybrid điện nhẹ (MHEV) được định nghĩa là phương tiện có mô-tơ điện đóng vai trò hỗ trợ động cơ đốt trong khởi động, tăng tốc, phanh tái tạo và cấp nguồn cho hệ thống phụ trợ nhưng không thể di chuyển độc lập bằng điện và không có khả năng nạp điện ngoài.
Xe hybrid điện hoàn toàn (FHEV hoặc SHEV) là xe được dẫn động bằng hệ thống truyền động hybrid điện; xe có khả năng di chuyển chỉ bằng năng lượng điện trong những điều kiện nhất định (như bắt đầu di chuyển từ trạng thái đứng yên, di chuyển ở tốc độ thấp, di chuyển trong phạm vi nhất định); xe không có khả năng nạp điện được từ nguồn điện bên ngoài.
Đối với xe hybrid điện nạp điện ngoài (PHEV), điểm nhận diện cốt lõi chính là khả năng nạp điện từ hạ tầng bên ngoài. Bên cạnh đó, quy định cũng bao quát các công nghệ Hydro tiên tiến gồm xe điện chạy bằng pin nhiên liệu (FCEV) và phiên bản nạp điện ngoài (PFCEV), trong đó nguồn điện năng cung cấp cho hệ thống truyền động duy nhất đến từ hệ thống pin nhiên liệu hydro và pin đệm.
Đối với phân khúc xe thuần điện và xe điện mở rộng phạm vi hoạt động, văn bản pháp quy mới đưa ra các tiêu chí kỹ thuật rất cụ thể nhằm đảm bảo tính chính xác trong công tác kiểm định. Xe thuần điện (BEV hoặc PEV) được xác định là phương tiện truyền động bằng động cơ điện chạy pin và hoàn toàn không trang bị hệ thống chuyển đổi năng lượng từ nhiên liệu để tạo công suất dẫn động.
Đáng chú ý, Thông tư dành sự quy định chi tiết cho nhóm xe điện mở rộng phạm vi hoạt động (REEV/EREV), Xe điện chạy bằng pin điện mở rộng phạm vi hoạt động (REEVeb - Electric Based Range-Extended Electric Vehicle hoặc EREVeb - Electric Based Extended-Range Electric Vehicle) là xe có gắn động cơ điện chạy bằng pin điện mở rộng phạm vi hoạt động; được truyền động bằng hệ thống truyền động điện; động cơ điện là nguồn động lực duy nhất truyền động bánh xe; động cơ sử dụng nhiên liệu chỉ làm nhiệm vụ truyền động máy phát điện để cung cấp điện năng cho hệ thống động lực điện của xe hoặc nạp điện cho thiết bị tích trữ điện năng và không truyền mô-men trực tiếp tới bánh xe; xe có khả năng nạp điện từ nguồn điện bên ngoài; và có các đặc điểm sau:
Có phạm vi hoạt động chỉ sử dụng thuần điện (All-Electric Range - AER) từ 250 km trở lên (theo chu trình thử NEDC);
Động cơ dẫn động máy phát điện không thể được kích hoạt thủ công bởi người lái khi dung lượng pin (SOC) đang ở trên mức giới hạn cho phép vận hành thuần điện, trừ các chế độ đặc biệt phục vụ bảo dưỡng, an toàn hoặc kiểm định do nhà sản xuất quy định.
Xe điện mở rộng phạm vi hoạt động, ưu tiên điện (REEVep - Electric-Priority Range-Extended Electric Vehicle hoặc EREVep - Electric-Priority Extended-Range Electric Vehicle) là xe có động cơ điện là nguồn động lực duy nhất truyền động bánh xe; động cơ sử dụng nhiên liệu chỉ làm nhiệm vụ truyền động máy phát điện để cung cấp điện năng cho hệ thống động lực điện của xe hoặc nạp điện cho thiết bị tích trữ điện năng và không truyền mô-men trực tiếp tới bánh xe; xe có khả năng nạp điện từ nguồn điện bên ngoài; và có các đặc điểm có AER từ 150 km đến dưới 250 km (theo chu trình thử NEDC); Động cơ dẫn động máy phát điện không thể được kích hoạt thủ công bởi người lái khi dung lượng pin (SOC) đang ở trên mức giới hạn cho phép vận hành thuần điện, trừ các chế độ đặc biệt phục vụ bảo dưỡng, an toàn hoặc kiểm định do nhà sản xuất quy định.
Dưới góc độ chính sách và thị trường, việc ban hành Thông tư 45 đã thiết lập một hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ và chuẩn xác. Sự phân loại rõ ràng 8 nhóm xe điện hóa giúp các cơ quan quản lý nhà nước có cơ sở vững chắc để xây dựng các chính sách thuế, phí, ưu đãi hạ tầng trạm sạc và quy định khí thải phù hợp với bản chất công nghệ của từng loại xe.
Động thái này cũng buộc các nhà sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu phải công khai minh bạch thông số kỹ thuật, từ đó định hướng người tiêu dùng tiếp cận đúng bản chất sản phẩm, thúc đẩy lộ trình chuyển đổi giao thông xanh tại Việt Nam một cách bền vững và hiệu quả.
