Cục Đăng kiểm phản hồi trước đề xuất cho xe bán tải chạy như xe con

Lãnh đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, đơn vị này đã tiếp nhận đề xuất từ hãng Ford Việt Nam về việc xem xét sửa đổi phụ lục của Thông tư 53/2024 theo hướng cho phép xe pickup (bán tải) có khối lượng hàng chuyên chở dưới 950 kg được lưu thông như ô tô con. Tuy nhiên, cơ quan này nhấn mạnh vai trò của mình “chỉ là đơn vị thực thi”, còn việc ban hành hay sửa đổi quy định thuộc thẩm quyền cấp Bộ.

“Gốc” nằm ở quy chuẩn, không phải Thông tư

Theo lãnh đạo Cục Đăng kiểm, căn nguyên của những vướng mắc hiện nay không nằm ở Thông tư 53/2024 mà xuất phát từ QCVN 41:2024 – quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu đường bộ, thay thế QCVN 41:2019.

Quy chuẩn mới đã tách riêng xe pickup cabin kép và cabin đơn khỏi nhóm xe con trong tổ chức giao thông. Trong khi đó, trước đây, các dòng xe này được phép tham gia giao thông theo luồng tuyến tương tự ô tô con.

“Việc cho rằng căn cứ vào Thông tư 53/2024 để giải thích các hạn chế hiện nay là chưa chính xác, bởi thay đổi cốt lõi nằm ở quy chuẩn QCVN 41:2024”, đại diện Cục Đăng kiểm nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Tô An – Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, việc phân loại giữa ô tô con pickup và ô tô tải pickup hiện nay được xác định dựa trên kết cấu phương tiện, tỷ lệ khối lượng chở người so với hàng hóa, cũng như diện tích hữu ích của thùng hàng.

Cụ thể, xe được xác định là ô tô tải pickup khi diện tích sàn thùng hàng (Fh) không nhỏ hơn 1 m², với công thức tính Fh = Lh × Bh (trong đó Lh là chiều dài hữu ích, Bh là chiều rộng hữu ích của khoang chở hàng).

Bên cạnh đó, tỷ lệ giữa khối lượng người và hàng hóa phải đáp ứng điều kiện: (Mng/Mh) × 100% ≤ 80%, với khối lượng trung bình mỗi người được tính là 65 kg.

Đáng chú ý, theo ông An, các tiêu chí này không phải quy định mới mà đã được xây dựng từ TCVN 7271:2003, sau đó được sửa đổi, bổ sung vào các năm 2007 và 2010. Vì vậy, quy định tại Thông tư 53/2024 về cơ bản là kế thừa và phù hợp với hệ thống tiêu chuẩn đã áp dụng hơn một thập kỷ.

Phân loại gắn với thuế, niên hạn và thị trường

Hiện nay, Thông tư 53/2024 là căn cứ để áp dụng hàng loạt chính sách liên quan đến nhập khẩu, sản xuất, lắp ráp, kiểm định và cải tạo xe pickup. Trong các giấy chứng nhận do cơ quan đăng kiểm cấp, phương tiện đã được xác định rõ là “ô tô tải pickup” hoặc “ô tô con pickup”.

Việc phân loại này kéo theo sự khác biệt lớn về chính sách: ô tô con pickup chịu mức thuế cao hơn, trong khi ô tô tải pickup có niên hạn sử dụng 25 năm như các dòng xe tải, còn xe con thì không bị khống chế niên hạn.

Theo Cục Đăng kiểm, người tiêu dùng hoàn toàn có thể nhận biết loại xe thông qua giấy chứng nhận chất lượng, cũng như mức giá bán trên thị trường – yếu tố phản ánh trực tiếp chính sách thuế áp dụng.

Đặc biệt, quy định pháp luật hiện hành không cho phép chuyển đổi giữa hai loại hình này. Cụ thể, việc chuyển từ ô tô tải pickup sang ô tô con pickup là hành vi bị nghiêm cấm theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024.

Ngoài ra, do mỗi loại xe phải trải qua quy trình thử nghiệm, chứng nhận riêng và chịu các chính sách thuế khác nhau, nhà sản xuất không thể “hạ tải” trên giấy tờ để thay đổi bản chất phương tiện.

Cục Đăng kiểm cũng làm rõ, việc phân luồng, hạn chế giờ lưu thông đối với xe pickup (đặc biệt là xe tải pickup) thuộc thẩm quyền của các cơ quan quản lý đường bộ và chính quyền địa phương, không phải của cơ quan đăng kiểm.

Thực tế, những tranh luận “nóng” thời gian qua chủ yếu xuất phát từ các quy định mới về tổ chức giao thông, thay vì từ cách phân loại phương tiện trong Thông tư 53/2024.

Sửa đổi cần đánh giá toàn diện

Theo ông Nguyễn Tô An, hệ thống phân loại xe pickup hiện nay đã tồn tại ổn định khoảng 16 năm, đóng vai trò định hướng cho cả doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu lẫn cơ quan quản lý trong việc xây dựng chính sách, đặc biệt là chính sách thuế.

Do đó, nếu đặt vấn đề điều chỉnh, cần có thời gian nghiên cứu và đánh giá tác động trên nhiều phương diện kinh tế - xã hội.

“Việc sửa đổi các quy định là cần thiết để phù hợp thực tiễn, nhưng phải đảm bảo đồng bộ với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, tuân thủ các quy định pháp lý có hiệu lực cao hơn, đồng thời tiệm cận thông lệ quốc tế”, ông An nhấn mạnh.

Một điểm đáng chú ý khác, trong các văn bản pháp luật hiện hành và giấy chứng nhận đăng kiểm, không tồn tại khái niệm “xe bán tải” như cách gọi phổ biến. Thay vào đó, phương tiện được phân định rõ ràng là ô tô chở người (ô tô con pickup) hoặc ô tô chở hàng (ô tô tải pickup).

Về phía thị trường, đại diện Cục Đăng kiểm cho rằng, ngoài các yếu tố kỹ thuật, người tiêu dùng sẽ cân nhắc thêm các yếu tố như thuế, niên hạn sử dụng và quy định lưu thông khi quyết định mua xe.

Chính nhu cầu thực tế của người dùng sẽ là cơ sở quan trọng để các nhà sản xuất, nhập khẩu xây dựng chiến lược sản phẩm, từ đó định hình nguồn cung xe pickup trên thị trường trong thời gian tới.