Ngành ô tô toàn cầu "ngấm đòn" từ chiến sự Trung Đông

Khoảng 20% lượng dầu mỏ của thế giới được vận chuyển qua eo biển Hormuz, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ. Đây là một tuyến vận chuyển huyết mạch quan trọng giáp với Iran và Oman.

Theo nhà phân tích Patrick De Haan của GasBuddy, giá dầu đã tăng vọt lên trên 100 USD/một thùng vào thứ Hai tuần này do lo ngại về nguồn cung khi xung đột tiếp diễn. Người lái xe đã phải trả nhiều tiền hơn tại các trạm xăng. Ví dụ, giá xăng ở Iowa hiện đã trên 3 USD/một gallon.

Ông De Haan cho biết, con số đó vẫn còn cách xa mức giá đỉnh điểm đạt được vào năm 2022. Nhưng đã có hai lần tăng 12 cent tại Mỹ trong hai tuần qua. Theo GasBuddy, đó là hai trong số những ngày tăng giá lớn nhất trong một ngày kể từ năm 2005 xét về mức tăng danh nghĩa tính bằng xu trên mỗi gallon.

“Tôi nghĩ tốc độ tăng giá trong tuần này thực sự khiến người Mỹ bất ngờ, và điều đó có thể khiến họ cảm thấy hơi lo ngại về viễn cảnh lái xe, đi ra ngoài, đi du lịch đường dài”, De Haan nói.

Giá dầu diesel và nhiên liệu máy bay cũng đang tăng, gây áp lực lên vận tải biển và vận chuyển hàng hóa, ông nói thêm.

Giá dầu cao có thể đẩy giá thành các sản phẩm hóa dầu, vốn là nguyên liệu sản xuất nhựa, lên cao. Một số ước tính cho rằng khoảng 30% các bộ phận trên ô tô được làm bằng nhựa.

“Không chỉ có dầu thô nguyên chất được vận chuyển ra khỏi eo biển”, ông Dan Hearsch, giám đốc điều hành tại AlixPartners, cho biết. “Ethylene, propylene, và nhiều chất thơm khác cũng được vận chuyển ra khỏi khu vực đó. Đó không phải là những cảng được kết nối tốt bằng đường bộ. Vì vậy, việc vận chuyển chỉ có thể bằng đường thủy hoặc không”.

Khu vực đó cũng là một nhà sản xuất nhôm lớn, đặc biệt là Bahrain và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Giống như nhựa, nhôm đã trở thành một vật liệu ngày càng quan trọng đối với các nhà sản xuất ô tô, một phần vì nó nhẹ hơn thép. Trong khi đó, giảm trọng lượng xe là ưu tiên hàng đầu của các nhà sản xuất ô tô nhằm cải thiện hiệu quả nhiên liệu hoặc bù đắp trọng lượng pin trong xe điện và xe hybrid.

Theo các nguồn tin của AlixPartners, Bahrain và các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất chiếm 9% tổng sản lượng nhôm luyện kim của thế giới. Mỹ nhập khẩu từ 80% đến 90% lượng nhôm, và khoảng 20% trong số đó đến từ vùng Vịnh.

Mối lo ngại đối với các nhà sản xuất ô tô và nhà cung cấp là mặc dù khu vực này không phải là nhà sản xuất phụ tùng ô tô lớn, nhưng nó có thể là điểm nghẽn đối với các vật liệu quan trọng cấu thành nên các bộ phận đó.

Duncan Wood, một nghiên cứu viên thỉnh giảng tại trung tâm nghiên cứu Wilson Center có trụ sở tại Washington, D.C., cho rằng có lý do để tin rằng giá dầu cao sẽ không kéo dài, và giá dầu sẽ không tăng lên 200 USD một thùng như một số người đã suy đoán.

“Mặc dù eo biển Hormuz chịu trách nhiệm cho phần lớn lưu lượng vận chuyển, nhưng bạn sẽ thấy các quốc gia khác bắt đầu tăng sản lượng”, ông nói. “Điều đó sẽ giúp ích. Bạn đã thấy Ả Rập Xê Út đang cố gắng chuyển một phần sản lượng của họ khỏi kênh này sang các thị trường khác trên thế giới. Có lẽ Nga sẽ cố gắng thay thế phần lớn dầu của Iran trên thị trường Trung Quốc”.

Nhưng đối với ngành công nghiệp ô tô, nhìn xa có thể thấy một mô hình lớn hơn và đáng lo ngại đó là tình trạng thiếu hụt toàn cầu lặp đi lặp lại mà ngành công nghiệp này không có kế hoạch ứng phó.

Đại dịch đã gây ra tình trạng thiếu nguyên liệu thô, thiếu hụt vi mạch và giá dầu tăng vọt, trong khi xung đột tại Ukraine đã cắt đứt một nguồn cung cấp dây dẫn điện quan trọng - một bộ phận quan trọng trong ô tô.

Trong khi đó, căng thẳng địa chính trị đang gia tăng. Tình trạng thiếu hụt chip thứ hai đã bùng phát vào năm 2025 khi nhà sản xuất chip Nexperia có trụ sở tại Hà Lan vướng vào cuộc đối đầu thương mại giữa Liên minh châu Âu, Mỹ và Trung Quốc.

“Chuỗi cung ứng toàn cầu, thế giới phẳng. Tất cả những điều này đều khá ổn định. Các gián đoạn diễn ra theo chu kỳ dài và mọi người đều muốn hợp tác”, Duncan Wood nhấn mạnh.

Các nhà sản xuất ô tô đang phải đối mặt với hậu quả từ cuộc xung đột ở Iran trong khi đã phải chi hàng tỷ USD cho chi phí thuế quan do tranh chấp thương mại.

Điều này đang làm căng thẳng nguồn lực của ngành công nghiệp vào thời điểm ngành đang cố gắng thực hiện hai quá trình chuyển đổi cơ bản và có liên quan mật thiết với nhau: sản xuất xe điện có lợi nhuận và triển khai phần cứng và phần mềm mới.

Hearsch nói, “Không có giải pháp thần kỳ nào để dự đoán hoặc đối phó với tất cả những cuộc khủng hoảng này, bởi vì mỗi cuộc khủng hoảng đều có những điểm riêng biệt mà bạn phải làm khác đi. Đó là những gì chúng ta đang phải trải qua”.