"Thất thủ" ở phân khúc xe sang: Ô tô ngoại lung lay vị thế tại Trung Quốc

Sự suy suyển của "pháo đài" xe sang và đà lao dốc doanh số

Theo dữ liệu mới nhất từ Hiệp hội Ô tô Hành khách Trung Quốc (CPCA), doanh số của các thương hiệu ô tô hạng sang tại đại lục trong tháng qua chỉ đạt 162.224 xe, ghi nhận mức giảm tới 29,5% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng lượng xe sang giao đến tay khách hàng đạt 967.929 chiếc, giảm 17,9% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong quý 2 năm 2026, phân khúc xe sang chỉ còn chiếm 10,2% tổng doanh số xe mới toàn thị trường đại lục, sụt giảm đáng kể so với mức 12% của năm 2024.

Mức sụt giảm này giáng đòn trực diện vào khối doanh nghiệp ô tô ngoại. Trong cấu trúc phân khúc xe sang tại Trung Quốc hiện nay, hầu hết trong số hơn 10 thương hiệu đang hiện diện đều là các hãng xe quốc tế chỉ cung cấp các dòng xe chạy bằng động cơ đốt trong truyền thống. Các thương hiệu nội địa ở nhóm này chỉ đếm trên đầu ngón tay với hai đại diện hiếm hoi là Yangwang thuộc BYD và Maextro thuộc JAC Group. Việc phân khúc xe sang từ trước đến nay vốn là địa bàn độc tôn của các hãng xe ngoại đang bị đe dọa nghiêm trọng khi xu hướng ưa chuộng xe điện ngày càng tăng trong bối cảnh giá dầu thô leo thang, kết hợp với nhu cầu suy giảm đối với các dòng xe cao cấp đắt tiền.

Hai thập kỷ trước, các nhà sản xuất ô tô truyền thống như Volkswagen hay Toyota từng nắm giữ tới hơn 80% thị phần tại Trung Quốc nhờ ưu thế công nghệ vượt trội của các liên doanh lắp ráp trong nước. Tuy nhiên, cục diện này đã bị đảo ngược hoàn toàn kể từ năm 2023 khi các hãng xe điện nội địa như BYD hay Leapmotor tăng tốc bứt phá, tận dụng tối đa sự chậm chạp của các ông lớn quốc tế trong quá trình chuyển đổi sang xe điện.

Dữ liệu từ CPCA chỉ ra rằng từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2026, doanh số giao xe điện (bao gồm cả xe điện thuần túy BEV và xe hybrid cắm điện PHEV) tại Trung Quốc đạt 4,7 triệu chiếc, tăng 14% so với cùng kỳ năm ngoái và chính thức chiếm tới 54% tổng doanh số ô tô toàn quốc.

Việc xe năng lượng mới vượt mốc 50% thị phần không chỉ làm sụp đổ phân khúc xe phổ thông của khối liên doanh mà còn tràn sang gặm nhấm thị phần xe sang. Người tiêu dùng Trung Quốc giờ đây ưu tiên các dòng xe điện thông minh được tích hợp công nghệ cao, khoang lái kỹ thuật số và hệ thống lái tự động tiến bộ với mức giá cạnh tranh, thay vì chi trả một khoản tiền lớn cho giá trị thương hiệu xe xăng truyền thống.

Phân khúc xe sang từng được xem là lãnh địa riêng của các thương hiệu quốc tế, nhưng sự trỗi dậy của xe điện thông minh nội địa cùng sự thận trọng trong tiêu dùng đã làm đảo lộn hoàn toàn trật tự này.

Tâm lý phòng thủ kinh tế và “bóng ma” dư thừa công suất

Sự suy yếu của thị trường xe sang còn chịu tác động sâu sắc từ bối cảnh kinh tế vĩ mô. Trước những lo ngại về triển vọng việc làm và thu nhập, giới nhà giàu và tầng lớp trung lưu tại Trung Quốc đã trở nên thận trọng hơn đáng kể trong việc giải ngân cho các mặt hàng xa xỉ đắt tiền. Xu hướng thắt chặt chi tiêu này khiến các dòng xe xăng hạng sang chịu tổn thất kép: Vừa mất khách hàng vào tay xe điện nội địa, vừa bị thu hẹp quy mô cầu tổng thể.

Các định chế tư vấn toàn cầu đều đưa ra những dự báo u ám về tương lai của khối xe ngoại tại thị trường này. Công ty tư vấn AlixPartners dự báo tổng doanh số xe hạng nhẹ (bao gồm xe du lịch và xe bán tải) tại Trung Quốc trong năm 2026 sẽ giảm 10% xuống còn 24,6 triệu chiếc do kinh tế biến động và các chính sách hỗ trợ của chính phủ giảm dần. Trong khi đó, Ngân hàng UBS đưa ra cảnh báo rằng sự sụt giảm cầu đối với các thương hiệu xe nước ngoài sẽ dẫn đến tình trạng dư thừa công suất lên tới 10 triệu xe trong tương lai.

Thực tế tại Trung Quốc nửa đầu năm 2026 phơi bày một quy luật khắc nghiệt: Giá trị thương hiệu lâu đời không còn là bùa hộ mệnh bảo chứng cho doanh số nếu thiếu đi sự đổi mới về công nghệ và tính linh hoạt về giá.

Sự sụt giảm 29,5% doanh số xe sang trong tháng qua là hồi chuông cảnh báo cuối cùng cho các tập đoàn ô tô phương Tây. Nếu không nhanh chóng bản địa hóa quy trình R&D, hợp tác sâu với các đối thủ Trung Quốc về công nghệ pin, phần mềm, đồng thời đẩy nhanh tiến độ điện hóa dải sản phẩm cao cấp, các thương hiệu hạng sang truyền thống như Mercedes-Benz, BMW hay Land Rover sẽ khó tránh khỏi kịch bản bị đẩy vĩnh viễn ra khỏi trung tâm của thị trường ô tô lớn nhất thế giới.