Lỗ 15,7 tỷ USD mảng xe điện, Honda chật vật tìm cách thu hẹp khoảng cách với các đối thủ

Có những khoản lỗ phản ánh sự không may mắn. Có những khoản lỗ phản ánh thời điểm không phù hợp. Và sau đó, có những khoản lỗ phản ánh điều gì đó cơ bản hơn như một tính toán sai lầm chiến lược nghiêm trọng đến mức không có ngôn ngữ tái cấu trúc nào có thể che giấu hoàn toàn quy mô của nó. Khoản lỗ 15,7 tỷ USD của Honda đối với mảng kinh doanh xe điện thuộc về loại thứ ba đó theo đánh giá của các chuyên gia.

Tình thế tại Mỹ

Con số này thật đáng kinh ngạc ở bất kỳ khía cạnh nào. Nhưng câu chuyện quan trọng hơn không phải là những gì đã xảy ra ở Mỹ, nơi nhu cầu xe điện giảm sút và sự cạnh tranh gay gắt từ Tesla đã khiến hầu hết các nhà sản xuất ô tô truyền thống đều bất ngờ, mà là những gì đang xảy ra ở Trung Quốc, nơi Honda đang đối mặt với khoảng cách công nghệ ngày càng nới rộng theo từng quý và vị thế thị trường của hãng đang bị suy giảm với tốc độ mà ít người ngoài công ty dám thừa nhận công khai.

Người tiêu dùng tỏ ra không sẵn lòng trả giá cao cho xe điện từ các thương hiệu mà họ liên tưởng đến những chiếc xe động cơ đốt trong đáng tin cậy nhưng không mấy hấp dẫn, trong khi sự thống trị của Tesla về phần mềm, cơ sở hạ tầng sạc và nhận thức thương hiệu đã chứng tỏ bền vững hơn nhiều so với dự đoán của các nhà sản xuất ô tô truyền thống.

Việc giảm giá trị tài sản là sự thừa nhận chính thức của Honda rằng số vốn đầu tư cho tầm nhìn đó sẽ không mang lại lợi nhuận như dự kiến ban đầu. Điều này tuy khó khăn, nhưng cũng có thể kiểm soát được ở một mức độ hẹp đó là một sự điều chỉnh lại tham vọng tại một thị trường duy nhất nơi Honda vẫn giữ được giá trị thương hiệu đáng kể và nơi quá trình chuyển đổi sang xe điện, dù bị trì hoãn, vẫn chưa làm thay đổi căn bản động lực cạnh tranh.

Vấn đề ở Trung Quốc

Honda đã bán được hơn 1,4 triệu xe tại Trung Quốc vào năm 2022. Con số này đang giảm dần. Người tiêu dùng Trung Quốc đã chuyển hướng nhanh chóng sang các loại xe điện sản xuất trong nước – không chỉ về giá cả, mà còn về công nghệ, độ tinh vi của phần mềm và các tính năng xe kết nối đã trở thành kỳ vọng cơ bản tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới.

BYD, Nio, Li Auto và một loạt các nhà sản xuất mới không chỉ giảm giá thành so với các nhà sản xuất ô tô nước ngoài, mà còn vượt trội hơn về sản phẩm. Việc cập nhật phần mềm qua mạng, hệ sinh thái kỹ thuật số tích hợp, công nghệ pin – đây là những lĩnh vực mà các nhà sản xuất Trung Quốc đã chuyển từ điểm yếu được cho là sang sức mạnh rõ rệt chỉ trong vài năm. Những tác động rộng hơn đối với các nhà sản xuất ô tô châu Âu và Nhật Bản hoạt động tại Trung Quốc đã được thấy rõ trong một thời gian. Việc Honda giảm giá trị tài sản đã đưa ra con số chính xác về chi phí thực sự của sự thay đổi cạnh tranh này.

Khoảng cách công nghệ không phải là tĩnh. Nó đang ngày càng gia tăng. Các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc đang đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ pin thế hệ tiếp theo, hệ thống lái tự động và phần mềm xe tích hợp trí tuệ nhân tạo với tốc độ mà Honda – ngay cả với nguồn lực đáng kể của mình – cũng đang phải vật lộn để theo kịp, đồng thời quản lý việc tái cấu trúc toàn cầu, đàm phán sáp nhập với Nissan, và thách thức cơ bản của việc chuyển đổi cơ sở sản xuất động cơ đốt trong trải rộng trên nhiều châu lục.

Vấn đề Nissan và tái cấu trúc

Cuộc khủng hoảng xe điện của Honda không tồn tại một cách riêng lẻ. Công ty này đã và đang thảo luận về việc sáp nhập với Nissan, bản thân Nissan cũng đang phải đối mặt với khó khăn tài chính nghiêm trọng và vị thế thị trường sụp đổ ở nhiều khu vực trọng điểm.

Logic của việc hợp nhất – nền tảng xe điện chung, đầu tư R&D kết hợp, lợi thế kinh tế theo quy mô sản xuất – về lý thuyết là hợp lý. Các cuộc đàm phán sáp nhập Honda-Nissan và ý nghĩa của chúng đối với tương lai của ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản là một trong những câu chuyện tái cấu trúc doanh nghiệp quan trọng nhất trong ngành.

Nhưng việc sáp nhập hai công ty, mỗi công ty đang đối mặt với những khủng hoảng chiến lược riêng, không thể tạo ra một công ty khỏe mạnh. Nó có thể tạo ra một tổ chức lớn hơn, phức tạp hơn, mang theo nhiều gánh nặng hơn. Gánh nặng tổng hợp của hai nhóm vấn đề chưa được giải quyết. Các nhà đầu tư và nhà phân tích đang theo dõi cuộc đàm phán sáp nhập với sự căng thẳng đó trong tâm trí.

Đối với những người theo dõi quá trình chuyển đổi sang xe điện của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu và những tác động đầu tư của nó, việc Honda ghi giảm giá trị tài sản là một điểm dữ liệu trong một mô hình — việc tái cấu trúc của Volkswagen, thua lỗ trong mảng xe điện của Ford, sự chuyển hướng chiến lược của Stellantis — cho thấy quá trình chuyển đổi đang gây ra tổn thất nặng nề hơn nhiều cho các nhà sản xuất truyền thống so với những dự báo lạc quan nhất.

Con số 15,7 tỷ USD sẽ chiếm lĩnh các tiêu đề báo chí. Nhưng câu hỏi khó hơn đó là làm thế nào Honda thu hẹp khoảng cách công nghệ tại Trung Quốc mà các đối thủ cạnh tranh đang tích cực mở rộng, sẽ quyết định liệu việc ghi giảm giá trị này đánh dấu điểm đáy của cuộc khủng hoảng xe điện của Honda, hay chỉ là một chương đầu của nó.

Tại sao Honda lại ghi giảm 15,7 tỷ USD từ mảng kinh doanh xe điện của mình? Honda đã giảm giá trị các khoản đầu tư vào xe điện của mình do tốc độ tiếp nhận xe điện tại Mỹ chậm hơn dự kiến và vị thế cạnh tranh suy yếu tại Trung Quốc, nơi các nhà sản xuất trong nước đã vượt qua các nhà sản xuất ô tô nước ngoài về công nghệ, phần mềm và giá cả. Việc giảm giá trị này phản ánh khoảng cách giữa dự báo đầu tư ban đầu và thực tế thị trường hiện tại.

Câu hỏi đặt ra là liệu Honda có thể phục hồi vị thế của mình trên thị trường xe điện Trung Quốc? Việc phục hồi là có thể nhưng ngày càng khó khăn. Các nhà sản xuất trong nước Trung Quốc đã tạo ra những lợi thế đáng kể về công nghệ và chi phí, điều này sẽ đòi hỏi đầu tư liên tục để thu hẹp khoảng cách. Các cuộc thảo luận sáp nhập đang diễn ra giữa Honda và Nissan cùng chương trình tái cấu trúc rộng lớn hơn của hãng một phần nhằm mục đích tạo ra quy mô cần thiết để cạnh tranh, nhưng thời gian để thu hẹp khoảng cách vẫn còn chưa có gì là chắc chắn.