Lỗ hổng đằng sau xe định nghĩa bằng phần mềm

Xe hiện đại ngày càng phụ thuộc vào việc liên tục giao tiếp với các hệ thống dựa trên đám mây do các nhà sản xuất ô tô vận hành, cho phép các chức năng như truy cập từ xa, giám sát pin, cập nhật qua mạng và vá lỗi bảo mật.

Các chuyên gia cảnh báo rằng khi một nhà sản xuất sụp đổ về tài chính, kết nối kỹ thuật số đó có thể bị cắt đứt đột ngột, biến những chiếc xe tiên tiến thành những cỗ máy hoạt động một phần mặc dù phần cứng của chúng vẫn còn nguyên vẹn.

Vụ phá sản của Fisker vào năm 2024 đã trở thành một ví dụ được trích dẫn rộng rãi về những rủi ro liên quan đến hệ sinh thái phần mềm độc quyền. Chủ sở hữu xe điện Ocean của công ty đã phải đối mặt với sự không chắc chắn khi hỗ trợ chính thức kết thúc, khiến các dịch vụ kết nối và sửa lỗi phần mềm bị đình trệ.

Các nhà phân tích cho rằng tình hình này cho thấy một điểm yếu rộng hơn trong quá trình chuyển đổi sang phương tiện di chuyển dựa trên phần mềm, nơi quyền truy cập vào các khóa mã hóa, mã độc quyền và cơ sở hạ tầng phụ trợ thường biến mất cùng với chính công ty.

Bên cạnh đó, các nhà quan sát trong ngành cũng lưu ý rằng thách thức này không chỉ giới hạn ở các tính năng tiện ích. Nếu không có sự hỗ trợ máy chủ hoạt động, các ứng dụng di động được sử dụng để điều khiển hệ thống điều hòa hoặc trạng thái sạc có thể ngừng hoạt động, trong khi các lỗi phần mềm chưa được giải quyết có thể ảnh hưởng đến sự an toàn và khả năng lái xe.

Không giống như ô tô truyền thống có thể được bảo dưỡng vô thời hạn bởi các thợ máy độc lập, xe điện dựa trên phần mềm phụ thuộc vào hệ sinh thái kỹ thuật số có thể không tồn tại sau khi công ty tái cấu trúc hoặc phá sản.

Thực tế thì vấn đề này không hoàn toàn mới. Các dự án xe điện trước đây, bao gồm mạng lưới trao đổi pin do Better Place phát triển hợp tác với Renault cho Fluence Z.E., đã chứng minh cách sự sụp đổ của cơ sở hạ tầng độc quyền có thể khiến xe trở nên không thực tế, dẫn đến sự mất giá nhanh chóng và tài sản bị mắc kẹt.

Các nhà phân tích cảnh báo rằng ô tô điện hiện đại với khả năng kết nối cao đang đối mặt với nguy cơ bị tấn công mạng lớn hơn do sự tích hợp sâu hơn với các nền tảng kỹ thuật số khép kín.

Những lo ngại về an ninh mạng cũng đang gia tăng. Nhiều chuyên gia cho rằng những chiếc xe không được hỗ trợ giống như những chiếc máy tính chạy hệ điều hành lỗi thời, khiến phần mềm nhúng dễ bị tấn công hoặc rò rỉ dữ liệu.

Nếu không có các nhóm của nhà sản xuất phát hành bản vá lỗi, rủi ro có thể bao gồm từ việc hệ thống thông tin giải trí bị xâm phạm đến khả năng can thiệp vào hệ thống điều khiển xe, đặt ra câu hỏi về trách nhiệm an toàn lâu dài khi nhà sản xuất ô tô không còn tồn tại.

Sự không chắc chắn này đã bắt đầu ảnh hưởng đến giá trị bán lại, với những chiếc xe từ các thương hiệu gặp khó khăn về tài chính thường bị giảm giá mạnh khi người mua tính đến rủi ro mất các bản cập nhật hoặc khả năng kết nối trong tương lai.

Giớichuyên gia trong ngành lập luận rằng việc thiếu kế hoạch dự phòng cho tính liên tục của phần mềm thể hiện một điểm yếu cấu trúc trong mô hình thị trường hiện tại.

Để đối phó, một số sáng kiến toàn cầu đang tìm cách giảm sự phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất. Các dự án như Catena-X nhằm mục đích phát triển các tiêu chuẩn mở và hệ thống dữ liệu có khả năng tương tác, cho phép quản lý phần mềm xe chuyển đổi giữa các nhà cung cấp, có khả năng bảo toàn chức năng ngay cả khi nhà sản xuất rời khỏi thị trường.

Những người ủng hộ cho rằng việc tách biệt quyền sở hữu phần cứng khỏi cơ sở hạ tầng phần mềm độc quyền có thể là điều cần thiết để đảm bảo tính bền vững lâu dài của phương tiện di chuyển kết nối.

Khi ngành công nghiệp ô tô tăng tốc hướng tới các nền tảng kỹ thuật số, các nhà phân tích cho rằng người tiêu dùng hiện nay không chỉ cần xem xét hiệu suất và giá cả của xe mà còn cả sự ổn định tài chính và chiến lược công nghệ của nhà sản xuất, cảnh báo rằng khả năng sử dụng trong tương lai của ô tô điều khiển bằng phần mềm có thể phụ thuộc nhiều vào khả năng phục hồi của doanh nghiệp cũng như thiết kế kỹ thuật.