Những "biến số" lạ xoay chuyển bàn cờ ô tô toàn cầu

Bảng xếp hạng ngành công nghiệp ô tô toàn cầu năm 2025 đã được hoàn tất sau khi báo cáo tài chính của Tập đoàn Stellantis được công bố vào ngày 26 tháng 2. Trong bảng xếp hạng năm 2025 đáng chú ý là có tới ba nhà sản xuất ô tô Trung Quốc lọt vào top 10.

Toyota, Volkswagen, Hyundai Motor và General Motors duy trì vị trí của họ trong top 4. Tập đoàn Stellantis giành vị trí thứ năm với doanh số vượt quá 5,4 triệu chiếc, được củng cố bởi mức tăng 11% so với cùng kỳ năm ngoái trong nửa cuối năm. Ba nhà sản xuất ô tô Trung Quốc—BYD, SAIC và Geely Holdings—đều cải thiện thứ hạng của họ, trong khi Nissan rớt khỏi top 10.

BYD đã chứng tỏ khả năng phục hồi mạnh mẽ bất chấp những biến động doanh số tạm thời, vươn lên vị trí thứ sáu với doanh số hàng năm đạt 4,602 triệu xe. Trong tổng số này, doanh số xe thuần điện đạt 2,2567 triệu chiếc, đánh dấu mức tăng 27,86% so với cùng kỳ năm ngoái và vượt qua Tesla để lần đầu tiên trở thành nhà lãnh đạo toàn cầu về doanh số xe điện.

Theo CLS, một kênh truyền thông của Trung Quốc, sự hỗ trợ của chính phủ đóng vai trò quan trọng trong thành công của các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc. Theo thống kê của Bộ Tài chính, các chương trình thu mua xe cũ của Trung Quốc đã tạo ra doanh thu hơn 2,6 nghìn tỷ nhân dân tệ (380 tỷ USD) vào năm 2025, mang lại lợi ích cho khoảng 360 triệu người tiêu dùng. Số lượng xe cũ được thu mua vượt quá 11,5 triệu chiếc, trong đó xe năng lượng mới chiếm gần 60%.

Vị thế ngày càng vững mạnh của Trung Quốc trên cả thị trường trong nước và quốc tế là yếu tố chính dẫn đến sự thay đổi thứ hạng này.

“Thị phần toàn cầu của Trung Quốc đã tăng lên 40% trong tháng 11 và duy trì ở mức 37% trong tháng 12 năm 2025. Tính đến hết năm 2025, thị phần ô tô toàn cầu của Trung Quốc đạt 35,6%, tăng 1,4 điểm phần trăm so với mức 34,2% năm 2024”, ông Cui Dongshu, Tổng thư ký Hiệp hội Ô tô Khách hàng Trung Quốc, cho biết với CLS.

SAIC và Geely đã vượt qua Ford và Honda trong bảng xếp hạng, trong đó Geely đạt tăng trưởng năm thứ năm liên tiếp và lần đầu tiên vượt mốc 4 triệu xe mỗi năm.

Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc cũng đã có những tiến bộ tại thị trường nước ngoài. Doanh số bán hàng ở nước ngoài của BYD đạt 1,05 triệu xe, tăng 145% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi SAIC bán được 1,071 triệu xe trên thị trường quốc tế, tăng 3,1% so với năm trước.

Theo Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc, Trung Quốc đã sản xuất 34,531 triệu chiếc và bán được 34,4 triệu chiếc xe trong năm 2025, tăng lần lượt 10,4% và 9,4% so với năm trước. Những con số này không chỉ lập kỷ lục lịch sử mới mà còn duy trì vị thế của Trung Quốc là thị trường ô tô lớn nhất thế giới trong 17 năm liên tiếp.

Sản lượng và doanh số bán xe năng lượng mới vượt quá 16 triệu chiếc, chiếm hơn 50% tổng doanh số bán xe mới trong nước. Xuất khẩu ô tô vượt quá 7 triệu chiếc, đưa Trung Quốc trở thành nước xuất khẩu hàng đầu thế giới. Xuất khẩu xe năng lượng mới đạt 2,615 triệu chiếc, gấp đôi so với năm trước.

Trên thực tế, các hãng xe phương Tây và Nhật Bản từng là “vua” về động cơ đốt trong. Nhưng hiện cuộc chơi đã thay đổi khi chuyển sang cuộc đua điện khí hoá, pin và xe định nghĩa bằng phần mềm. Tận dụng lợi thế này, Trung Quốc không còn đuổi theo công nghệ cũ mà tự định nghĩa tiêu chuẩn mới. Họ kiểm soát tới hơn 70% sản lượng pin lithium-ion toàn cầu. Hậu quả là các "ông lớn" truyền thống trên toàn cầu đang phải mua ngược công nghệ hoặc hợp tác với các hãng Trung Quốc để không bị tụt hậu về xe điện.

Cục diện bàn cờ trong ngành ô tô toàn cầu không còn là sân chơi độc diễn của những "di sản" trăm năm từ Đức, Nhật hay Mỹ với động cơ đốt trong. Những "biến số lạ" từ Trung Quốc đang biến chiếc xe từ một phương tiện di chuyển thuần túy thành một thực thể kỹ thuật số với trải nghiệm đa dạng, buộc toàn bộ ngành công nghiệp ô tô phải thay đổi trước ngưỡng cửa hoặc là tự tái định nghĩa mình để thích nghi với tốc độ mới hoặc chấp nhận trở thành những tượng đài vang bóng chỉ còn trong “bảo tàng”.