Phép thử cho “kinh đô ô tô Mỹ” nếu xung đột Iran kéo dài

“Điều này có tiềm năng gây ra tác động rất lớn”, Michael Greiner, phó giáo sư tại Đại học Oakland, cho biết. “Nếu người dân chi nhiều tiền hơn cho xăng, họ sẽ có ít tiền hơn để chi cho những thứ khác. Kết quả là điều đó có nghĩa là mọi người sẽ ít có khả năng mua xe mới hơn, có thể ảnh hưởng đến nhu cầu đối với xe của ba nhà sản xuất ô tô lớn”.

Xung đột ở Iran đã hạn chế lượng dầu xuất khẩu từ khu vực Vịnh Ba Tư trong những ngày gần đây, khoảng 20% nguồn cung dầu của thế giới đi qua eo biển Hormuz, và điều đó đã ảnh hưởng đến giá dầu thô trên toàn thế giới và giá xăng ở Mỹ.

Theo AAA - The Auto Club Group, giá trung bình một gallon xăng thường vào thứ Ba tuần trước là khoảng 3,10 USD, tăng 10 cent so với thứ Hai và cao hơn hơn 20 cent so với một tháng trước.

Tuy nhiên, theo Dan Ives, một nhà phân tích tại công ty đầu tư Wedbush Securities Inc., cuộc chiến ở Iran có lẽ cần kéo dài hơn ba hoặc bốn tháng để các nhà sản xuất ô tô, bao gồm Ford Motor Co., General Motors Co. và Stellantis NV, cảm nhận được tác động đáng kể.

"Rủi ro lớn nhất là giá dầu tăng cao hơn nhiều, làm giảm nhu cầu với việc mua xe. Cú sốc chuỗi cung ứng tiếp tục diễn ra, và nếu nó kéo dài hàng tháng trời, đó sẽ là gánh nặng đối với các nhà sản xuất ô tô ở Detroit, cũng như niềm tin của người tiêu dùng”, Ives nói.

Ông cho rằng kịch bản đó khó xảy ra trừ khi có một "cuộc xung đột kéo dài" dẫn đến giá dầu và do đó giá xăng tăng cao hơn nhiều trong một thời gian dài.

Trên thực tế, nếu cuộc xung đột kéo dài, các nhà sản xuất ô tô của Detroit sẽ đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi giá xăng tăng cao và có thể mất doanh số bán hàng vào tay các mẫu xe tiết kiệm nhiên liệu hơn từ các đối thủ cạnh tranh như Honda Motor Co., Hyundai Motor Co. và Toyota Motor Corp., theo Sam Abuelsamid, phó chủ tịch bộ phận nghiên cứu thị trường tại Telemetry.

Một báo cáo mới được Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ công bố về mức tiêu thụ nhiên liệu thực tế trung bình cho thấy Ford, GM và Stellantis liên tục xếp hạng cuối bảng trong những năm gần đây.

Các ba công ty này đều tập trung vào việc sản xuất nhiều hơn nữa các loại xe tải và SUV chạy bằng xăng cỡ lớn có lợi nhuận cao, và ít xe điện hơn, trong bối cảnh các quy định về tiết kiệm nhiên liệu và khí thải được nới lỏng dưới thời chính quyền Tổng thống Trump.

Nhiều công ty bảo hiểm cũng đang hủy bỏ bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho các tàu thuyền ở Vịnh Ba Tư khi cuộc xung đột Iran leo thang làm gián đoạn hoạt động vận chuyển, khiến ít nhất bốn tàu chở dầu bị hư hại, hai thủy thủ thiệt mạng và 150 tàu bị mắc kẹt quanh eo biển Hormuz.

Ba nhà sản xuất ô tô lớn của Detroit đã từng rơi vào tình thế khó xử khi giá dầu tăng vọt. Khi giá xăng tăng vọt lên trên 4 USD một gallon vào năm 2008, người Mỹ lái xe ít hơn và tránh mua các loại xe tải và SUV cỡ lớn mới, trong khi các nhà sản xuất châu Á với các sản phẩm nhỏ hơn và tiết kiệm nhiên liệu hơn đã giúp bù đắp sự thiếu hụt này.

Một sự chuyển dịch tương tự sang các sản phẩm nước ngoài tiết kiệm nhiên liệu hơn từ các nhà sản xuất mới như Toyota, Honda và Nissan đã diễn ra nhiều thập kỷ trước đó, sau những cú sốc dầu mỏ vào những năm 1970 khiến giá xăng ở Mỹ tăng vọt.

Ông Abuelsamid cho biết các nhà sản xuất của Michigan sẽ bắt đầu xem xét những thay đổi sản xuất mà họ có thể cần thực hiện trong những tháng tới để đáp ứng – bao gồm cả việc có thể tăng cường sản xuất xe điện hoặc xe hybrid.

Các đối thủ cạnh tranh châu Á với nhiều sản phẩm tiết kiệm nhiên liệu sẽ không cần phải thực hiện những thay đổi lớn. Ví dụ, toàn bộ dòng sản phẩm của Toyota tại Mỹ đều là xe điện hoặc có tùy chọn hybrid, ngoại trừ một mẫu xe duy nhất.

GM có thể là hãng có vị thế tốt nhất trong ba hãng, vì hãng này có nhiều lựa chọn xe điện nhất, bao gồm cả một số mẫu xe giá cả phải chăng. Ngược lại, Stellantis sẽ gặp khó khăn nếu giá xăng tăng vọt trong nhiều tháng liền.

"Stellantis đang ở trong tình thế tồi tệ nhất, bởi vì trong 12 tháng qua, họ đã đưa ra quyết định chiến lược rằng với việc ông Trump nắm quyền, khi sẽ chỉ lắp động cơ Hemi và Hellcat vào mọi thứ có thể”, Abuelsamid nói. "Nhưng với giá xăng tăng cao, điều đó đặt họ vào thế bất lợi”.

Người phát ngôn của GM, Kevin Kelly, cho biết an toàn của nhân viên trong khu vực xung quanh Iran là ưu tiên hàng đầu nhưng không có gì để nói thêm về cuộc xung đột. Về tác động của giá dầu tăng cao, ông cho biết còn quá sớm để suy đoán về phản ứng, mặc dù công ty lưu ý rằng họ có khoảng một chục mẫu xe điện trên thị trường.

Người phát ngôn của Ford, Dave Tovar, thì cho hay công ty đang theo dõi tình hình nhưng không có thêm chi tiết nào.

Stellantis cũng nhấn mạnh sự an toàn của nhân viên và gia đình họ ở Trung Đông. Người phát ngôn của công ty, Jodi Tinson, cho biết hiện vẫn chưa thể "đánh giá đầy đủ tác động tiềm tàng đến hoạt động tại địa phương", đồng thời nói thêm rằng công ty chưa cảm nhận được bất kỳ "tác động đáng kể nào đến hoạt động của Stellantis bên ngoài khu vực Trung Đông".

Các nhà dự báo ngành công nghiệp đã dự đoán doanh số bán xe tại Mỹ sẽ giảm vào năm 2026 do việc chấm dứt tín dụng thuế liên bang cho xe điện và những thách thức về khả năng chi trả trên diện rộng.

Giáo sư Greiner, đến từ Oakland, cho biết thêm, sự gián đoạn từ cuộc xung đột ở Iran có thể gây ra tình trạng dư thừa hàng tồn kho, giá cả giảm và cắt giảm chi phí - thậm chí là sa thải nhân viên.

Nhiều chuyên gia đánh giá các giám đốc điều hành của ba nhà sản xuất ô tô lớn ở Detroit sẽ không quá lo lắng về việc doanh số bán hàng tại Trung Đông bị ảnh hưởng trong bối cảnh xung đột leo thang, vốn cũng lôi kéo các quốc gia lân cận bao gồm Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Qatar, Kuwait, Bahrain, Oman, Ả Rập Xê Út, Lebanon và các nước khác.

Cả ba nhà sản xuất ô tô này đều chiếm một phần khá nhỏ trong tổng doanh số 1,8 triệu xe bán ra trong khu vực năm 2024, với GM bán được khoảng 62.000 chiếc, Stellantis 50.000 chiếc và Ford 70.000 chiếc trong năm đó.

Và tại Iran, Ford và GM thực tế đã không bán xe trong nhiều năm do lệnh trừng phạt. Stellantis đã bán được khoảng 14.000 chiếc Peugeot tại đây năm ngoái. Phần lớn thị trường xe hơi mới của nước này chủ yếu thuộc về một số ít công ty Iran và một số thương hiệu Trung Quốc, trong đó có Chery Automobile và Great Wall Motor.