Tỉ lệ sở hữu xe điện đang ở “điểm bùng phát” tại nhiều nơi trên thế giới

Trong khi doanh số bán hàng nội địa của Trung Quốc giảm trong quý đầu tiên năm 2026 do các khoản giảm giá hết hạn, xuất khẩu của Trung Quốc sang các lĩnh vực khác vẫn tiếp tục tăng và nhu cầu ở các quốc gia đông dân như Hàn Quốc và Brazil cũng tăng mạnh. Tại EU, việc giá nhiên liệu tăng cao do xung đột ở Trung Đông đã thúc đẩy việc sử dụng xe điện tăng 49% trong tháng 3.

Tại một số quốc gia Đông Nam Á, nhu cầu cũng được thúc đẩy hơn nữa. Tại Singapore, xe điện chiếm 56% doanh số bán hàng trong hai tháng đầu năm. Tại Thái Lan, xe điện chiếm 28% doanh số bán hàng từ tháng 1 đến tháng 3, và 21% tại Indonesia.

Tại các thị trường đáng chú ý khác, tỷ lệ doanh số bán hàng mới là 18% ở Thổ Nhĩ Kỳ và 30% ở Uruguay, theo dữ liệu của chính phủ và ngành công nghiệp.

Những thị trường này chiếm một phần nhỏ trong doanh số bán ô tô toàn cầu nhưng là nơi được kỳ vọng sẽ tăng trưởng mạnh trong tương lai khi người tiêu dùng trở nên giàu có hơn.

Việc chuyển sang các hình thức vận tải sạch hơn là rất quan trọng đối với các mục tiêu toàn cầu nhằm giải quyết biến đổi khí hậu vì đây là nguồn phát thải khí nhà kính lớn thứ hai.

“Giao thông vận tải sẽ được điện khí hóa nhưng vấn đề thực sự là tốc độ như thế nào. Điều đó không có nghĩa là con đường phía trước sẽ không gập ghềnh”, Euan Graham, nhà phân tích điện và dữ liệu từ Ember (tổ chức nghiên cứu độc lập chuyên phân tích dữ liệu và thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang hệ thống năng lượng sạch trên toàn cầu), cho biết.

Một bài báo được công bố trên tạp chí Nature Communications từ Đại học Exeter và một nhà kinh tế của Ngân hàng Thế giới mới đây cho biết điểm bùng phát của xe điện — ngưỡng mà tại đó sự thay đổi hoặc hiệu ứng không thể ngăn chặn — là “tự vận hành” và ít phụ thuộc vào các quyết định chính sách công trong tương lai.

Sự đảo ngược trong chính sách khí hậu của Mỹ và sự chuyển đổi chậm hơn dự kiến ở một số khu vực của châu Âu đã buộc nhiều nhà sản xuất ô tô phương Tây phải vẽ lại chiến lược xe điện của họ, khiến họ phải chi hơn 75 tỷ USD để loại bỏ các mẫu xe điện hoàn toàn và tái đầu tư vào các mẫu xe hybrid.

Tuy nhiên, sau khi phân tích các tế bào pin thế hệ tiếp theo từ CATL, Tesla và General Motors, ngân hàng đầu tư UBS đã kết luận rằng xe điện đang thu hẹp khoảng cách với ô tô truyền thống về chi phí, phạm vi hoạt động và thời gian sạc, tiến gần đến cái mà họ gọi là “sự ngang bằng ba yếu tố”. “Ngay cả ở những thị trường có chính sách hoặc quy định khá bất lợi đối với xe điện, cuối cùng thì sự đổi mới cũng không thể dừng lại”, nhà phân tích Patrick Hummel của UBS cho biết.

“Đó là lý do tại sao chúng tôi tin tưởng rằng trong trung và dài hạn, xe điện sẽ tăng tốc ở khắp mọi nơi và cũng sẽ tăng tốc trở lại ở Mỹ”, ông nói thêm.

UBS dự đoán thị phần toàn cầu của xe điện, xe hybrid cắm điện và xe điện tầm xa – với một động cơ nhỏ để sạc pin – sẽ tăng lên 58% vào năm 2035 từ 23% vào năm 2025.

Nghiên cứu của Đại học Exeter, xem xét doanh số bán hàng toàn cầu từ năm 2016-2023, cho thấy doanh số bán ô tô truyền thống đã bắt đầu giảm từ khoảng năm 2019. Đồng thời, doanh số bán xe điện đã tăng theo cấp số nhân trên khắp 32 quốc gia được khảo sát, với đội xe điện và hybrid toàn cầu tăng gấp đôi sau mỗi 1,5 năm.

Doanh số bán hàng tại EU tăng gấp đôi sau mỗi 1,3 năm, trong khi ở Trung Quốc con số này là hàng năm. Khi Trung Quốc loại bỏ các khoản trợ cấp đáng kể cho xe điện ngay trước đại dịch Covid-19, thị trường đã tạm thời chậm lại nhưng sau đó “nhanh chóng phục hồi trở lại”, theo Tim Lenton, một nhà khoa học khí hậu và chuyên gia về các điểm bùng phát tại Exeter.

Ông cho biết ông tin tưởng rằng thị trường Trung Quốc không còn phụ thuộc vào các ưu đãi của chính phủ để thúc đẩy nhu cầu dài hạn.

Các chuyên gia khác đã đặt câu hỏi về sức mạnh của nhu cầu tiêu dùng cơ bản đối với xe điện. Sau khi Bắc Kinh rút lại sự hỗ trợ cho ngành công nghiệp xe điện, doanh số bán xe điện mới đã giảm 21% tại Trung Quốc trong quý đầu tiên năm nay, theo Benchmark Mineral Intelligence.

Tại châu Âu, các khoản trợ cấp và hỗ trợ cho thuê xe điện vẫn còn – một số được khôi phục để thúc đẩy nhu cầu – ở các quốc gia bao gồm Đức, Ý, Pháp và Anh, cùng với các khoản giảm giá do các nhà sản xuất ô tô đưa ra để đáp ứng các mục tiêu quy định.

Tại Anh, doanh số bán xe điện đã đạt kỷ lục mới vào tháng 3 với thị phần đạt 23% trong thị trường ô tô mới. Xe điện mới hiện nay trung bình rẻ hơn xe chạy xăng nhờ các khoản giảm giá do chính phủ và các nhà sản xuất ô tô đưa ra, theo sàn giao dịch trực tuyến Auto Trader.

Nhiều tài xế ở các thị trường mới nổi không nhận thức được việc tiết kiệm khí thải, và mua xe điện chủ yếu vì họ muốn “hiện đại hóa”, Monica Araya, một cố vấn vận tải xanh độc lập, cho biết, trong khi chính phủ của họ chủ yếu muốn giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu.

Tại châu Âu, doanh số bán xe điện tăng khoảng một phần ba trong quý đầu tiên, chiếm 19% doanh số bán ô tô mới của EU. Các mẫu xe chạy bằng pin trên lục địa này đã bán chạy hơn xe chạy xăng trong một thời gian ngắn lần đầu tiên vào tháng 12.

Tỷ lệ thâm nhập khác nhau đáng kể giữa các quốc gia, với xe điện chiếm 98% doanh số bán ô tô mới ở Na Uy nhưng chỉ 8-9% ở Tây Ban Nha và Ý, theo ACEA, cơ quan đại diện ngành công nghiệp ô tô châu Âu.

David Hilbert, giám đốc thị trường tại Kia châu Âu, cho hay: “Sẽ cần thời gian để các thị trường đó bắt kịp với những thị trường kia. Các nước Bắc Âu là những người tiên phong trong lĩnh vực xe điện vì vậy tôi không nghĩ chúng ta đã đạt đến điểm bùng phát”.

Tuy nhiên, Fiona Howarth, người sáng lập Octopus Electric Vehicles có trụ sở tại Anh, công ty cung cấp dịch vụ cho thuê xe điện, phản bác rằng xe điện có phạm vi hoạt động xa hơn, giá cả giảm và chi phí vận hành thấp hơn đang làm thay đổi hành vi của người mua “theo cách khó có thể đảo ngược. Đó là những dấu hiệu ban đầu của một thị trường đang vượt qua điểm bùng phát”.

Bất chấp sự không chắc chắn về chính sách và thuế quan, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc cũng đã nhanh chóng thâm nhập vào thị trường châu Âu và các thị trường phát triển khác, chẳng hạn như Úc, bằng cách xây dựng mạng lưới đại lý rộng khắp.