Trung Quốc gia hạn trợ cấp đổi xe cũ 2026: Thách thức cho xe điện giá rẻ

Với những người đổi xe cũ lấy xe chạy xăng tiết kiệm nhiên liệu hơn hoặc nâng cấp lên xe điện mới hơn sẽ nhận được khoản giảm giá từ 6% đến 10%, tối đa 15.000 nhân dân tệ, theo một tài liệu do Bộ Thương mại ban hành.

Để nhận được khoản trợ cấp tối đa 20.000 nhân dân tệ, một chiếc xe mới cần có giá ít nhất 166.700 nhân dân tệ (23.870 USD). Điều này có thể khuyến khích người tiêu dùng mua các mẫu xe đắt tiền hơn nhưng lại ảnh hưởng tiêu cực đến các nhà sản xuất xe phổ thông như BYD, Zhejiang Leapmotor Technology Ltd. và Geely Automobile Holdings Ltd.

Theo dữ liệu từ China Auto Market, xe của BYD có giá bán trung bình là 107.000 nhân dân tệ trong tháng 11.

Mặc dù việc gia hạn trợ cấp đổi xe cũ là tin tốt cho ngành công nghiệp ô tô, nhưng các điều kiện mới tạo ra sự không chắc chắn về mức độ chương trình này sẽ hỗ trợ nhu cầu vào năm 2026.

Việc rút lại chương trình đổi xe cũ sớm hơn dự kiến ở một số khu vực trong nước năm nay đã ảnh hưởng đến doanh số bán ô tô, dẫn đến mức giảm 8% trong tháng 11, thời điểm thường là mùa cao điểm về nhu cầu.

Kết hợp với việc dần dần loại bỏ ưu đãi thuế đối với việc mua xe điện bắt đầu từ năm sau, động thái này càng làm tăng thêm thách thức cho một ngành công nghiệp vốn đã phải vật lộn với tình trạng dư thừa công suất và cuộc chiến giá cả kéo dài.

Do xe có giá dưới 200.000 nhân dân tệ chiếm hơn 60% doanh số bán xe mới, việc giảm trợ cấp cho xe giá thấp trong khi vẫn giữ nguyên mức trợ cấp cho xe tầm trung và cao cấp có thể vẫn ảnh hưởng tiêu cực đến tổng doanh số, Paul Gong, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu ô tô Trung Quốc của UBS AG, nhận định.

“Các chương trình trợ cấp đổi xe năm 2026 được sửa đổi sẽ giảm hỗ trợ cho các loại xe tầm trung và thấp dưới 150.000 nhân dân tệ, một sự thay đổi so với các chính sách năm 2025 vốn cung cấp mức trợ cấp cào bằng”, các nhà phân tích cho hay. “Về cơ bản, giá bán xe càng thấp thì mức giảm trợ cấp đổi xe càng lớn do tỷ lệ giảm trợ cấp so với giá xe càng cao”.

Ví dụ, một người mua xe BYD Seagull phiên bản nhỏ gọn với giá khởi điểm 69.800 nhân dân tệ và đổi xe cũ sẽ nhận được khoản giảm giá 20.000 nhân dân tệ vào năm 2025. Theo quy định mới, họ chỉ nhận được khoảng 8.400 nhân dân tệ.

Những thay đổi này cũng có thể giúp ngăn chặn tình trạng gian lận. Một số đại lý đã có thể mua số lượng lớn xe điện giá rẻ rồi bán lại chúng dưới dạng xe đã qua sử dụng nhưng “chưa chạy”, về cơ bản là xe mới chưa từng được sử dụng nhưng đã được đăng ký trước đó, để nhận trợ cấp. Đây là một trong những lý do khiến chương trình trợ cấp phải kết thúc sớm ở một số khu vực của Trung Quốc trong năm nay do nguồn kinh phí cạn kiệt nhanh hơn dự kiến.

Chiến lược gian lận này được cho đã bắt đầu vào cuối năm 2022 và tiếp tục kéo dài đến năm 2024. Đơn cử như trường hợp của Neta thuộc sở hữu của Zhejiang Hozon New Energy Automobile, đã mua bảo hiểm trước cho hơn 64.000 xe từ tháng 1 năm 2023 đến tháng 3 năm 2024, chiếm hơn một nửa doanh số được báo cáo trong giai đoạn đó. Với chiêu trò xe cũ 0 km đã đạt được doanh số hàng chục nghìn xe bằng cách sử dụng chiêu trò mua bảo hiểm trước.

Công ty mẹ của Neta đã nộp đơn xin phá sản. Nhiều người mua nói họ đã bị dụ mua những chiếc xe này bằng các chương trình giảm giá và khuyến mại.

Trung Quốc đã đầu tư hơn 390 tỷ nhân dân tệ (58,3 tỷ USD) vào các loại xe năng lượng mới trong giai đoạn 2009-2017, đưa NEV trở thành ngành công nghiệp chiến lược theo sáng kiến “Made in China 2025”.

Chính sách công nghiệp này đã thành công trong việc tạo ra một ngành công nghiệp phát triển mạnh nhưng lại dẫn đến các vấn đề về năng lực sản xuất dư thừa, với chi tiêu của chính phủ chiếm hơn 42% tổng doanh số bán NEV, theo một số ước tính.