Xe điện mini: "Vũ khí" giúp EU chặn đứng làn sóng ô tô giá rẻ từ Trung Quốc?

Đến năm 2035, các quy định về khí thải CO2 của EU sẽ đồng nghĩa với việc 90% doanh số bán xe mới phải là xe điện. Khi đó, những chiếc xe mới điển hình sẽ không còn là những chiếc SUV khổng lồ của BMW, Mercedes, Audi hay Volvo, hoặc thậm chí là những chiếc Renault, Peugeot hay Volkswagen khiêm tốn hơn. Chúng thậm chí sẽ không còn là những chiếc Fiat hay Citroen nhỏ bé.

Vấn đề đáng nói là để các quy định của EU thành công vào năm 2035, cần có một thị trường đại chúng và điều này có nghĩa là có lẽ một nửa doanh số bán xe điện phải có giá cả phải chăng đối với người lao động có thu nhập trung bình.

Điều đó đòi hỏi mức giá khởi điểm khoảng 10.000 euro (11.700 USD), và xe siêu nhỏ. Mức giá đó rẻ hơn khoảng 1/3 so với các mẫu xe điện giá thấp nhất hiện nay, dẫn đầu là mẫu xe có tên Dacia Spring với giá khởi điểm 15.000 euro (17.500 USD). Các mẫu xe điện giá rẻ khác sẽ có mặt trên thị trường vào năm 2026 bao gồm TO3 của Leapmotor (công ty con của Stellantis) và BYD Dolphin Surf. Những mẫu xe mới ra mắt với giá dưới 20.000 euro (23.400 USD) bao gồm Renault Twingo E-Tech và Nissan Micra.

EU loại bỏ các mẫu xe động cơ đốt trong giá cả phải chăng

Các quy định của EU về khí thải CO2 đã cho phép các nhà sản xuất thu lợi nhuận từ SUV và các mẫu xe điện đắt tiền hơn, trong khi thực tế loại bỏ phân khúc xe mini động cơ đốt trong cấp thấp và không có nhiều động lực để khuyến khích xe điện giá rẻ. Những chiếc Fiat 500, Ford Ka, Citroen C1, Peugeot 108 và Renault Twingo chạy bằng động cơ đốt trong đã biến mất.

Matt Schmidt, người sáng lập Schmidt Automotive Research, cho biết các đề xuất của Ủy ban Châu Âu nhằm mục đích đảo ngược điều đó.

“Điều này có thể được coi là nhằm mục đích hồi sinh lại những gì họ từng làm rất tốt ở châu Âu đó là sản xuất những chiếc xe nhỏ cạnh tranh, hấp dẫn để đáp ứng nhu cầu hàng ngày. Đề xuất này nhằm mục đích bù đắp cho những rào cản pháp lý đã làm tăng chi phí cao, chẳng hạn như thay đổi phê duyệt kiểu loại gần đây nhất. Điều này đã thực sự nhấn chìm mô hình kinh doanh của họ, dẫn đến việc các nhà sản xuất như Ford làm điều không tưởng và ngừng sản xuất Fiesta”, Schmidt cho hay.

Những chiếc xe siêu nhỏ sẽ được tối giản, giá rẻ và là những chiếc xe nhỏ gọn, tiện ích dành cho đô thị, được thiết kế để khai thác tối đa những gì xe điện làm tốt nhất – cung cấp khả năng di chuyển tầm ngắn, tối giản cho việc mua sắm, đi làm và đưa đón con đi học, với pin nhỏ thậm chí có thể cho phép sạc từ ổ cắm điện gia dụng tiêu chuẩn.

Chúng sẽ giống với những chiếc xe Kei của Nhật Bản, được chính phủ thiết kế để nhỏ gọn, công suất thấp, giá rẻ và thân thiện với thành phố. Hiện chưa có chiếc nào ở châu Âu, nhưng điều đó sẽ sớm thay đổi.

“Nhượng bộ” cho động cơ đốt trong?

Tháng trước, Ủy ban châu Âu đã công bố các đề xuất sửa đổi về lượng khí thải CO2 vào năm 2035, thoạt nhìn có vẻ như là một sự nhượng bộ lớn đối với ngành công nghiệp ô tô truyền thống, nhưng thực tế không phải như vậy.

Ủy ban, cơ quan điều hành của EU, đã cho phép một số nhượng bộ để giúp các nhà sản xuất ô tô dễ dàng đáp ứng các quy định ngày càng chặt chẽ hơn trên con đường hướng tới mục tiêu không phát thải vào năm 2035.

Mục tiêu CO2 cuối cùng này đã được giảm từ 100% xuống 90%, nhưng các hạn chế liên quan lại quá chặt chẽ đến mức chỉ thực sự cho phép các hãng như Ferrari, Rolls-Royce và Lamborghini giữ lại động cơ đốt trong.

Các đề xuất này giờ đây sẽ phải được các chính trị gia trong Nghị viện châu Âu phê duyệt. Ủy ban đã bổ sung một yếu tố mới quan trọng. Họ đề xuất các biện pháp bao gồm các ưu đãi để sản xuất những chiếc xe nhỏ, giá rẻ. Giả định là những chiếc xe siêu nhỏ này sẽ là xe điện.

Các nhà sản xuất ô tô đã bắt đầu chuẩn bị các thiết kế để đáp ứng kế hoạch chưa được xác định rõ này. Tại Pháp, những chiếc xe được gọi là "xe bốn bánh" như Citroen Ami và Renault Mobilize Duo đã khá phổ biến.

Người từ 14 tuổi trở lên có thể lái chúng và không cần bằng lái vì tốc độ tối đa chỉ dưới 30 dặm/giờ. Tuy nhiên, cấu tạo của chúng khá yếu và những chiếc xe này khó có thể thành công trên thị trường dành cho người lớn.

Những mẫu xe nghiêm túc hơn có thể sẽ xuất hiện từ đề xuất của Renault, hãng muốn đóng băng các quy định hiện hành của EU đối với xe cỡ nhỏ. Điều này sẽ cho phép các nhà sản xuất giảm chi phí sản xuất và làm cho xe trở nên khả thi về mặt kinh tế và giá cả phải chăng.

EU có một chương trình nhấn mạnh vào một bộ quy tắc ngày càng khắt khe, điều này đã loại trừ hiệu quả các xe chạy bằng động cơ đốt trong giá rẻ. Renault sở hữu Dacia, thương hiệu giá trị của mình, nơi nhập khẩu mẫu Spring từ Trung Quốc.

Ưu đãi và giảm thuế sẽ thúc đẩy doanh số bán xe siêu nhỏ

Doanh số bán xe mới ở châu Âu vẫn thấp hơn khoảng 3 triệu chiếc mỗi năm so với mức đạt được trước đại dịch Covid và các nhà sản xuất tin rằng điều này là do các quy định mới đã đẩy giá lên cao. Các nhà sản xuất muốn có ưu đãi và giảm thuế để thúc đẩy doanh số bán xe siêu nhỏ.

Theo công ty tư vấn ô tô Inovev của Pháp, xe điện đã đạt 18% thị phần tại châu Âu vào năm ngoái. Trong 9 tháng đầu năm 2025, công ty này cho biết thị phần của Trung Quốc đã đạt 11% và dự kiến sẽ tiếp tục tăng trưởng bất chấp thuế quan nặng nề của EU được thiết kế để làm chậm sự tăng trưởng này.

Giám đốc điều hành của Renault, Francois Provost, mới đây nói ông không yêu cầu bãi bỏ các quy định, mà chỉ là không ban hành quy định mới nào trong vòng 10 đến 15 năm tới đối với xe điện có chiều dài 4,2 mét (13 feet 9-1/2 inches) trở xuống.

Schmidt cho rằng không có gì ngạc nhiên khi đường phố châu Âu dường như chật kín những chiếc SUV cỡ lớn.

“Thập kỷ qua là thời kỳ tập trung vào việc tích hợp các yêu cầu quy định khác nhau, chẳng hạn như các hệ thống hỗ trợ lái xe tiên tiến (ADAS) và các tính năng an toàn bổ sung, vào một mẫu xe và cộng thêm một phần chi phí đó cho người tiêu dùng, kết quả cuối cùng thường là SUV/Crossover. Đó là lý do một phần khiến đường phố của chúng ta bị thống trị bởi những chiếc xe hạng sang này. Đề xuất mới nhất nhằm mục đích cân bằng lại và mang lại hy vọng cho các nhà sản xuất, chủ yếu là Pháp và Ý, về việc tái tạo lại phân khúc xe nhỏ cho đại chúng một cách có lợi nhuận”, Schmidt nói.

“Nhật Bản đã chứng minh với dòng xe kei rằng xe nhỏ có thể thành công và giảm tắc nghẽn giao thông. Sự kết hợp giữa các tiêu chuẩn an toàn lỏng lẻo hơn, giới hạn dung tích động cơ và lợi ích về thuế cho người tiêu dùng đã giúp xe cỡ nhỏ chiếm đến một phần ba số xe mới đăng ký trên đường phố Nhật Bản. Liệu điều này có dẫn đến một mạng lưới an toàn công nghiệp kiểu châu Âu hay không lại là một câu hỏi khác”, Schmidt nói thêm.