Cuộc đua xe máy điện: Sạc nhanh hay đổi pin "nhanh như đổ xăng" sẽ lên ngôi?

Hiện tại, hạ tầng xe điện Việt Nam đã phân hóa thành những thái cực rõ rệt.

Đầu tiên phải kể đến VinFast là thương hiệu "đầu tàu" nổi bật với mạng lưới trạm sạc phủ rộng khắp các tỉnh thành để phục vụ cho những người dùng của mình.

VinFast đóng vai trò dẫn đầu thị trường khi cung cấp nhiều loại trụ sạc với công suất khác nhau để phù hợp với từng nhu cầu sử dụng của khách hàng gồm sạc thường (AC 11kW) phù hợp để sạc tại nhà qua đêm hoặc sạc tại văn phòng, bãi đỗ xe; Trụ sạc nhanh (DC 30kW): Thường được lắp đặt tại các trung tâm thương mại hoặc khu vực công cộng; Trụ sạc nhanh (DC 60kW): Phổ biến nhất tại các trạm xăng, giúp sạc đầy pin nhanh chóng để tiếp tục hành trình; Trụ sạc siêu nhanh (DC 250kW): Dành cho những ai cần sạc pin trong thời gian ngắn nhất, thường được đặt ở các vị trí chiến lược trên cao tốc.

Không chỉ thế, để đẩy mạnh phát triển hệ thống trạm sạc của mình, song song với việc tự phát triển hạ tầng trạm sạc khắp Việt Nam, công ty V-Green chuyên phát triển trạm sạc của VinFast còn triển khai thêm mô hình nhượng quyền theo hình thức "doanh nghiệp và người dân cùng làm".

Tương tự trạm sạc chính hãng do V-Green đầu tư, trạm sạc nhượng quyền V-Green sẽ phục vụ các chủ sở hữu ô tô điện và xe máy điện VinFast trên toàn quốc (dự kiến sẽ đạt 300.000 ô tô và 1 triệu xe máy điện vào năm 2025). V-Green cam kết đồng hành, chia sẻ doanh thu ở mức cố định 750 VNĐ cho mỗi 1 kWh điện sạc cho các đối tác trong vòng tối thiểu 10 năm. V-Green còn hỗ trợ toàn bộ công nghệ quản lý vận hành, quản lý thu chi, bảo trì bảo dưỡng, marketing thu hút khách hàng đến trạm sạc trong suốt quá trình triển khai hợp tác. V-Green cũng cam kết đền bù cho các chủ trạm sạc nếu V-Green dừng kinh doanh trước hạn cam kết 10 năm.

Hiện nay, V-Green là công ty đang sở hữu mạng lưới trạm sạc dành cho ô tô và xe máy điện lớn nhất tại Việt Nam, với quy hoạch 150.000 cổng sạc tại tất cả 63 tỉnh thành trên cả nước. Với cam kết đầu tư 10.000 tỷ đồng để xây mới, nâng cấp và hoàn thiện hệ thống.

Ngoài V-Green, một số doanh nghiệp cũng đang nhảy vào lĩnh vực phát triển trạm sạc xe điện có thể kể đến như EverEV, SOLAREV, Quỹ đầu tư GreenYellow Việt Nam, Eboost, EV One, EverCharge, EVG, Charge Plus, DatCharge, Rabbit EVC, VuPhong Energy, Autel, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tổng Công ty Điện lực Dầu khí (PV Power)…

Ngày 21/8/2025, VinFast tiếp tục công bố đẩy mạnh chiến dịch "Mãnh liệt tinh thần Việt Nam – Vì tương lai xanh" lần thứ ba trên phạm vi cả nước. Ba chính sách được hãng này công bố gồm: triển khai 150.000 trạm đổi pin xe máy điện, ra mắt phiên bản xe máy điện đổi pin và hỗ trợ chuyển đổi xanh 34 tỉnh, thành phố.

Sau khoảng 2 năm bán các dòng xe máy điện liền pin và chỉ cắm sạc, VinFast đã ra mắt các phiên bản có thể đổi pin, đồng thời phát triển 150.000 trạm đổi trên cả nước. Từ tháng 10/2025, hãng này lắp 1.000 trạm đầu tiên, mục tiêu đến cuối năm có 50.000 trạm. Việc quy hoạch mạng lưới đổi pin này lớn gấp nhiều lần so với hệ thống khoảng 17.000 cây xăng, dầu hiện nay trên toàn quốc.

Tiếp theo, năm 2025 đã ghi nhận sự trỗi dậy mạnh mẽ của các liên minh đổi pin (Battery Swap). Khác VinFast vận hành mô hình trạm đổi pin ngắt quãng, ở nhóm này, đơn cử như Selex Motor đã triển khai từ năm 2023 (nghiên cứu phát triển từ 2021) và duy trì cho đến nay.

Theo thông tin từ Selex Motor, thay vì chờ từ 3-8 tiếng sạc xe điện, người dân chỉ mất khoảng 2 phút để đổi pin. Với pin sạc đầy, xe điện có thể đi được 150 km và chi phí đổi thấp hơn giá xăng từ 25-35%. Selex Motors đang phát triển mô hình này tại nhiều tỉnh thành.

Mới đây nhất là sự nhập cuộc đầy toan tính của Honda. Honda dự kiến vận hành tủ đổi pin Power Pack Exchanger e: tại Việt Nam từ 2026, phục vụ xe máy điện dùng pin hoán đổi.

Honda Power Pack Exchanger e: được giới thiệu là hệ thống tủ đổi pin do Honda phát triển, được thương mại hóa từ năm 2022. Chiến lược này đóng vai trò hạ tầng then chốt trong chiến lược điện hóa xe máy và phương tiện cỡ nhỏ.

Honda cho biết người dùng có thể đến trạm và đổi pin đã sạc đầy chỉ trong vài phút, tương tự thời gian đổ xăng, thay vì phải chờ sạc hàng giờ. Các mẫu xe điện sử dụng pin hoán đổi của Honda tại thị trường Việt Nam là CUV e: và xe giao hàng Benly e:, được đưa vào vận hành từ năm 2021 thông qua hợp tác với Vietnam Post và Lotteria.

Thị trường thay đổi và những ngã rẽ xuất hiện là điều hoàn toàn có thể dự đoán được. Vấn đề đáng nói trong lộ trình điện khí hoá, hạ tầng chính là rào cản lớn nhất để thay thế xe xăng, chứ không phải là bản thân chiếc xe.

Tuy nhiên, những ngã rẽ mới đang đòi hỏi những tiêu chuẩn cao hơn. Cuộc đua sạc siêu nhanh cũng đã được kích hoạt ở nhóm phát triển trạm sạc. Thay vì chờ 30-45 phút, các trạm sạc năm 2026 đang hướng tới chuẩn sạc 10-15 phút cho 80% pin. Điều này vô hình chung gây áp lực khổng lồ lên lưới điện quốc gia và yêu cầu vốn đầu tư hạ tầng phải rất lớn.

Bên cạnh đó, việc thống nhất một chuẩn cổng sạc (như CCS2) là yếu tố sống còn để người dân tự tin mua xe của bất kỳ hãng nào.

Trong khi đó, sự xuất hiện của các tủ đổi pin trên vỉa hè hay tại các cây xăng Petrolimex truyền thống đang “vẽ” nên một kịch bản khác cho thị trường Việt năm 2026 khi nhóm khách hàng trong mảng giao vận logistics không có thời gian để chờ đợi thì đổi pin trong vài phút là lựa chọn tối ưu. Tiếp đến khi các chính sách đẩy mạnh xanh hoá các phương tiện giao thông có hiệu lực, có tác động trực tiếp tới người dùng tại các thành phố lớn như Hà Nội hay TP.HCM, nơi đa số người dân sống trong ngõ nhỏ hoặc chung cư không có chỗ sạc, trạm đổi pin là giải pháp "cứu cánh" vô cùng hữu hiệu.

Tuy nhiên, vấn đề phát sinh đó là nếu mỗi hãng xe dùng một loại pin khác nhau, vỉa hè sẽ xuất hiện hàng chục loại tủ đổi pin khác nhau. Do đó, yêu cầu bức thiết đặt ra là các cơ quan quản lý cần phải có một “chuẩn chung” để các hãng triển khai. Hệ quả có thể tính đến là sự “loay hoay” của một số thương hiệu. Ngay chính Honda Việt Nam cũng đang cho thấy sự lúng túng khi tung ra cả xe dùng pin đổi (CUV e:) lẫn xe sạc cố định (UC3) vì chưa biết ngã rẽ nào sẽ thắng thế.

Sự phân mảnh này vô tình đẩy cái khó về phía người dùng. Khách hàng phải tự đặt dấu hỏi lớn khi lựa chọn sản phẩm sạc cố định hay đổi pin.

Có thể thấy Việt Nam đang đứng trước cơ hội trở thành quốc gia có tốc độ chuyển đổi xe điện nhanh nhất khu vực, nhưng cũng đang đứng trước rủi ro lãng phí hạ tầng nếu không có sự thống nhất trong quy hoạch và phát triển xanh hoá các phương tiện giao thông.

Theo nhận định của nhiều chuyên gia trong ngành, hạ tầng chính là “mạch máu” quan trọng nhất nên chỉ khi hạ tầng không còn là "mê cung" khiến người dùng bối rối thì kỷ nguyên xe xanh mới thực sự bùng nổ.