Giấc mơ "nội địa hóa" của EU vấp phải bức tường rạn nứt từ các hãng xe
Các nhà sản xuất ô tô đã "từ chối" ủng hộ những nỗ lực nhằm tập hợp sự ủng hộ từ các ngành công nghiệp hàng đầu đối với kế hoạch ưu tiên các sản phẩm “sản xuất tại châu Âu”. Động thái này làm nổi bật sự chia rẽ sâu sắc về cách chống lại sự tràn lan của các phương tiện giá rẻ từ Trung Quốc.
Tuần trước, Stéphane Séjourné, Ủy viên Ủy ban châu Âu phụ trách Thịnh vượng và Chiến lược Công nghiệp, đã yêu cầu các nhà lãnh đạo doanh nghiệp ký vào một bài viết nêu quan điểm kêu gọi các chính sách “sản xuất tại châu Âu” nhằm "thưởng" cho các công ty có sản phẩm sử dụng nhiều linh kiện và vật tư được sản xuất trong khu vực bằng trợ cấp công.
“Chúng ta phải thiết lập, một lần và mãi mãi, một sự ưu tiên thực sự cho hàng hóa châu Âu trong các lĩnh vực chiến lược nhất của chúng ta”, nhóm của ông Séjourné cho biết. “Nó dựa trên một nguyên tắc rất đơn giản: bất cứ khi nào tiền công của châu Âu được sử dụng, nó phải đóng góp vào sản xuất của châu Âu”.
Hơn 1.000 giám đốc điều hành và hiệp hội ngành công nghiệp đã ký vào sáng kiến này, bao gồm cả Hiệp hội các nhà cung cấp ô tô châu Âu (CLEPA), tập đoàn công nghiệp Đức Thyssenkrupp và nhà sản xuất lốp xe Pháp Michelin.
Tuy nhiên, những nguồn tin có hiểu biết trực tiếp về tình hình cho biết những người ký tên không bao gồm các nhà sản xuất ô tô do lo ngại về chi tiết về những gì sẽ được coi là hàng hóa châu Âu và cách thức thực hiện các quy tắc trong thực tế.
Đạo luật được gọi là Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp (Industrial Accelerator Act) ban đầu dự kiến được đề xuất vào ngày 10 tháng 12 nhưng đã bị hoãn đến ngày 29 tháng 1 và hiện đã bị lùi lại đến ngày 25 tháng 2/2026, một phần do lo ngại rằng ông Séjourné, người đang giám sát đề xuất này, đã đi quá xa.
Các quan chức EU bên ngoài nhóm thân cận của ông Séjourné cho rằng đề xuất này “chưa sẵn sàng” và có những lo ngại rằng nó sẽ không khả thi. Tuy nhiên, một thành viên trong nhóm của ông nói việc công bố đề xuất đã bị trì hoãn “để duy trì mức độ tham vọng rất cao khi nó được thảo luận nội bộ” và nó sẽ không được vội vàng ban hành.
Đề xuất gây tranh cãi này liên quan đến việc quy định mức tối thiểu về hàm lượng nội địa đối với các sản phẩm chiến lược như pin và ô tô để giảm sự phụ thuộc của châu Âu vào Trung Quốc và bảo vệ sản xuất trong nước trước hàng nhập khẩu giá rẻ.
Cũng có những cuộc thảo luận về việc có nên hạ thấp một số ngưỡng, được xác định riêng cho từng linh kiện, và liệu số lượng lĩnh vực được đề xuất có nên được giới hạn hơn hay không.
Với việc ngành công nghiệp đang phải vật lộn với chi phí năng lượng và lao động cao hơn ở châu Âu, một số công ty lớn trong ngành ô tô bao gồm Renault, Stellantis và Volkswagen đã ủng hộ về nguyên tắc sáng kiến thưởng cho việc lắp ráp và kỹ thuật trong nước.
Nhưng Giám đốc điều hành của BMW, Oliver Zipse, đã cảnh báo việc châu Âu sẽ tụt hậu so với cuộc đua đổi mới toàn cầu nếu đặt ra các quy tắc phức tạp về tỷ lệ nội địa hóa.
Những người khác, thậm chí cả những công ty có trụ sở tại EU, đã kêu gọi mở rộng định nghĩa "sản xuất tại châu Âu" ra ngoài khối để bao gồm các trung tâm sản xuất khác như Thổ Nhĩ Kỳ và Anh cũng như các đối tác thương mại lớn như Nhật Bản.
“Nếu bạn bắt đầu chia nhỏ khu vực châu Âu, bạn sẽ chỉ tạo ra một nền tảng công nghiệp kém cạnh tranh hơn ở châu Âu”, một người khác tại một nhà sản xuất ô tô hàng đầu cho biết, cảnh báo rằng biện pháp như vậy sẽ gây gánh nặng cho các công ty châu Âu trước sự cạnh tranh từ Trung Quốc.
Một bản dự thảo đề xuất của IAA hé lộ định nghĩa “sản xuất tại châu Âu” có thể được mở rộng để bao gồm các quốc gia mà EU có thỏa thuận thương mại. Các nhà phê bình ngành ô tô đã cảnh báo rằng điều này sẽ làm suy yếu mục tiêu chính là thúc đẩy sản xuất trong nước.
Việc ký tên vào bài bình luận của Séjourné không ràng buộc các công ty về mặt pháp lý với chính sách này, nhưng một người thân cận với một nhà sản xuất ô tô châu Âu cho biết ủy ban đang cố gắng khiến các tập đoàn ô tô ký một “tấm séc trắng” mà không tiết lộ các chi tiết quan trọng của đề xuất.
“Chúng tôi nhận thấy rằng các nhà sản xuất ô tô là lĩnh vực duy nhất ngần ngại ký kết, với nhiều người trong số họ nhấn mạnh rằng điều đó không có nghĩa là bác bỏ về nguyên tắc ưu đãi của châu Âu, mà là một cách tiếp cận thận trọng”, đại diện văn phòng của ông Séjourné cho biết.
Volkswagen cho rằng chiến lược “sản xuất tại châu Âu” nên tránh tạo ra “hạn ngạch cho mọi thứ” và kêu gọi các yêu cầu mới không chỉ được áp dụng cho từng chiếc xe riêng lẻ mà còn để xác định “mục tiêu tổng thể” cho toàn bộ đội xe của các nhà sản xuất.
Renault thì nói họ “luôn ủng hộ các biện pháp nội địa hóa” nhưng thừa nhận rằng họ sẽ chưa ký vào bản dự thảo ý kiến. “Ở giai đoạn này, chúng tôi vẫn chưa đưa ra lập trường, vì chúng tôi đang chờ đợi chi tiết của đề xuất”.
Trong khi đó, ý tưởng về các quy tắc nội địa hóa của châu Âu từ lâu đã được Pháp ủng hộ để bảo vệ ngành công nghiệp của mình. Các nước Bắc Âu và Đức, những nước vốn có thị trường mở hơn nhiều trong lịch sử, đã tỏ ra hoài nghi về ý tưởng này.
