Hệ thống điện quốc gia đủ khả năng đáp ứng nhu cầu hàng triệu xe điện

Cục Điện lực cho biết hiện trong hệ thống điện quốc gia có ba thông số quan trọng là công suất lắp đặt, công suất khả dụng và công suất tiêu thụ phụ tải cao nhất trong toàn hệ thống, sản lượng điện tiêu thụ điện hằng năm của toàn hệ thống.

Năm 2025 công suất đỉnh (Pmax) đạt mức cao nhất 54.370 MW, tăng hơn 11%; sản lượng điện tiêu thụ toàn hệ thống là 325 tỷ kWh, tăng 4,7% so với 2024. Tuy sản lượng điện tiêu thụ tăng 4,7% nhưng công suất đỉnh tăng hơn 11%.

Sang năm 2026, Bộ Công Thương đưa ra ba kịch bản tăng trưởng nhu cầu điện để có phương án ứng phó phù hợp. Cụ thể, đối với kịch bản cơ sở là tăng hơn 8%, kịch bản điều hành là hơn 11% và kịch bản cao là 14%.

Căn cứ vào nhu cầu thực tế trong quá trình vận hành, Bộ Công Thương sẽ chỉ đạo cho Công ty Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện quốc gia (NSMO) tính toán cân đối và có điều chỉnh kế hoạch phù hợp hằng tháng, tức là mỗi tháng sẽ cân đối, tính toán điều chỉnh cụ thể đảm bảo sản lượng điện phù hợp với nhu cầu.

Đặc biệt, với vấn đề nguồn cung điện phục vụ cho trạm sạc xe điện, Bộ Công Thương giao cho NSMO tính toán phương án và kịch bản cho tăng trưởng phụ tải, xét đến tăng trưởng phụ tải phương tiện giao thông có sử dụng điện, trạm sạc trong tương lai.

Tuy nhiên, Cục điện lực cũng thừa nhận vẫn còn có những lo ngại liên quan tới việc cung ứng điện tại các khu vực đô thị, nội đô ở các thành phố lớn có thể gây ra quá tải cục bộ, thiếu nguồn cung điện khi tăng số lượng các trạm sạc xe điện. Để giải bài toán này, Bộ Công Thương đã yêu cầu NSMO tính toán thêm để có thể lắp đặt thêm các trạm biến áp để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng thực tế.

Về lâu dài, trong sự bùng nổ của các phương tiện xanh, Cục điện lực cho rằng việc điều chỉnh các trạm biến áp cần được tính toán kết hợp với quy hoạch đô thị, giao thông, xây dựng của các tỉnh, thành phố để có thể đảm bảo phục vụ nhu cầu hệ thống trạm sạc, trụ sạc xe điện tại các khu vực này trong tương lai.

Hiện, thành phố Hà Nội đang nghiên cứu hỗ trợ đầu tư trạm tiếp năng lượng sạch công cộng, gồm hỗ trợ 30% lãi vay, 50% chi phí giải phóng mặt bằng và miễn tiền thuê đất 5 năm đầu.

Hà Nội cũng quy hoạch tối thiểu 15% chỗ đỗ trong các bãi xe khu vực vành đai 3 có trạm sạc trước ngày 1/1/2030. Đối với các công trình xây mới dự kiến bố trí ít nhất 30% vị trí đỗ có trạm sạc công cộng. Trạm sạc được xác định là hạ tầng dùng chung, không độc quyền theo hãng.

Hà Nội đã khảo sát 110 vị trí tiềm năng làm trạm sạc tập trung từ vành đai 3 trở vào để triển khai thí điểm giai đoạn đầu. Thành phố cũng nghiên cứu hệ thống trạm đổi pin cho xe điện hai bánh.

Trước đó, thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 20 về một số nhiệm vụ cấp bách, quyết liệt ngăn chặn, giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường. Trong đó đáng chú ý, Thủ tướng yêu cầu Hà Nội lên phương án cấm xe máy chạy xăng trong Vành đai 1 kể từ tháng 7-2026.

Thủ tướng giao UBND TP Hà Nội thực hiện các giải pháp, biện pháp để các tổ chức, cá nhân chuyển đổi phương tiện theo lộ trình: Đến ngày 1-7-2026 không có xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch lưu thông trong Vành đai 1.

Theo Quy hoạch giao thông vận tải thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Hà Nội có 7 tuyến đường vành đai, trong đó có 5 tuyến vành đai chính (gồm: Vành đai 1, 2, 3, 4, 5) và 2 tuyến vành đai hỗ trợ (vành đai 2,5 và 3,5).

Tuyến Vành đai 1 là trục chính đô thị kết nối từ Đông sang Tây, đi qua khu vực trung tâm của Hà Nội gồm phố Trần Khát Chân - Đại Cồ Việt - Xã Đàn - Hoàng Cầu - Voi Phục với tổng chiều dài 7,2 km. Cụ thể, Vành đai 1 sẽ bao gồm các tuyến đường, phố: Trần Khát Chân (ngã ba Trần Khát Chân - Nguyễn Khoái) - Đại Cồ Việt - Xã Đàn - Ô Chợ Dừa - Đê La Thành - Hoàng Cầu - Đê La Thành - Cầu Giấy - đường Bưởi - Lạc Long Quân - Âu Cơ - Nghi Tàm - Yên Phụ - Trần Nhật Duật - Trần Quang Khải - Trần Khánh Dư- Nguyễn Khoái - Trần Khát Chân. Phạm vi của tuyến đường sẽ chạy qua địa bàn các quận Cầu Giấy, Tây Hồ, Ba Đình, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Đống Đa (cũ).

Còn tại TP.HCM, theo đề xuất mới nhất của đơn vị xây dựng đề án, từ 1.1.2027, TP.HCM sẽ thiết lập và triển khai vùng phát thải thấp (LEZ) tại một số khu vực trung tâm thành phố.

Vùng LEZ được giới hạn bởi 15 cây cầu và 20 tuyến đường chính, nhằm kiểm soát phương tiện có mức phát thải cao.

Cũng từ thời điểm này, thành phố sẽ thu phí ô tô không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 khi lưu thông vào vùng LEZ.

Một số phương tiện được miễn trừ gồm: Xe cứu thương, xe chữa cháy, xe phục vụ quốc phòng - an ninh, xe chuyên dùng phục vụ tang lễ, xe hộ đê và xe máy chuyên dùng trong nông - lâm nghiệp.

Từ 1/9/2027, cấm mô tô, xe gắn máy dưới tiêu chuẩn khí thải mức 2 lưu thông vào vùng LEZ trong hai khung giờ cao điểm 6 - 9 giờ và 16 - 19 giờ, trừ phương tiện của người khuyết tật.

Đến 1/1/2028, thành phố HCM sẽ siết chặt khí thải bằng các biện pháp như: Cấm mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch vào vùng LEZ; cấm ô tô dưới tiêu chuẩn khí thải mức 4 lưu thông vào vùng này trong giờ cao điểm. Song song, áp dụng lộ trình nâng chuẩn khí thải đối với ô tô.

Giai đoạn sau, thành phố sẽ mở rộng vùng phát thải thấp vào Vành đai 1 từ năm 2030. Tại thời điểm này, thêm vòng 2 của vùng phát thải sẽ được thiết lập, bao quanh bởi các tuyến Phạm Văn Đồng - vòng xoay Nguyễn Thái Sơn - ngã tư Bảy Hiền - Hương lộ 2 - Nguyễn Văn Linh.

Sau 2031, phương án cấm hoàn toàn xe phát thải cao sẽ được TP.HCM tiếp tục nghiên cứu triển khai.