Làn sóng thay CEO ồ ạt xoay trục sống còn của ngành ô tô thế giới

Cách thức quản trị truyền thống đã lỗi thời?

Đây là thời điểm tồi tệ để làm ông chủ của một công ty ô tô toàn cầu. Ít nhất, đó là những gì các sự kiện gần đây cho thấy. Porsche, Nissan, Stellantis, Volvo, Renault, Jaguar Land Rover và Hyundai đều đã quyết định cải tổ mạnh mẽ đội ngũ lãnh đạo của họ. Toyota và BMW dự kiến sẽ làm theo xu hướng này vào cuối năm nay.

Rất nhiều thương hiệu ô tô lớn nhất thế giới đồng loạt nhấn nút khởi động lại, điều đó nói lên rất nhiều điều về tình trạng hiện tại của ngành công nghiệp này. Áp lực từ các đối thủ Trung Quốc mới nổi, tương lai xe điện không thể tránh khỏi, và sự do dự của người mua chỉ là một số thách thức mà các nhà sản xuất ô tô truyền thống dường như không thể giải quyết được.

Trong nhiều thập kỷ, các nhà sản xuất ô tô trên thế giới đã dựa vào quy mô khổng lồ, năng lực kỹ thuật và chuỗi cung ứng lâu đời của họ. Những thế mạnh đó giờ đây đang gây ra “ma sát”. Xe điện cần ít linh kiện hơn, nâng cấp phần mềm dễ dàng hơn, và trí tuệ nhân tạo (AI) đã trở thành một phần quan trọng của an toàn và hỗ trợ người lái.

Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đang tung ra thị trường những chiếc xe điện công nghệ cao giá cả phải chăng, và Thung lũng Silicon tiếp tục tiến gần hơn đến công nghệ lái xe tự động. Các công ty ô tô truyền thống đột nhiên trở nên chậm chạp, ngay cả khi thực tế không phải vậy.

Nhiều nhà phân tích cho rằng các hội đồng quản trị đang xem xét kỹ lưỡng các CEO của họ hơn bao giờ hết, vì một tính toán sai lầm có thể gây thiệt hại hàng tỷ USD, theo báo cáo của AutoNews.

Sự giám sát đó đang gia tăng ở khắp mọi nơi. Năm ngoái, đã có tới… 168 vị trí CEO mới được bổ nhiệm trong chỉ số Standard & Poor’s 1500 gồm các doanh nghiệp vừa và nhỏ, con số cao nhất kể từ năm 2010.

Đặc biệt, nhiệm kỳ ngày càng ngắn hơn, và đội ngũ lãnh đạo trẻ hơn khi các công ty tìm kiếm những người có thể hành động nhanh hơn.

Hiện tượng "cánh cửa xoay vòng"

Việc thay đổi lãnh đạo của Toyota mới đây là một ví dụ điển hình. Ông Koji Sato chỉ giữ chức vụ CEO trong ba năm trước khi chuyển giao trách nhiệm cho Giám đốc tài chính Kenta Kon. Ngay cả khi Toyota đạt doanh số và lợi nhuận kỷ lục, công ty vẫn nhận thấy cần phải điều chỉnh. Bản thân Sato thừa nhận rằng tốc độ của ngành công nghiệp hiện nay khiến các chuẩn mực cũ trở nên lỗi thời.

Stellantis cũng có sự thay đổi khi ông Carlos Tavares từ chức vì không đồng ý với kế hoạch của công ty. Hiện tại, Antonio Filosa đang phụ trách Stellantis, chịu trách nhiệm cho không dưới 14 thương hiệu. Nhiệm vụ của Antonio Filosa là phải bảo vệ Stellantis ở châu Âu khỏi các công ty Trung Quốc và phải đảm bảo rằng chi nhánh Stellantis tại Mỹ không gặp thêm rắc rối. Đó chưa phải là tất cả đối với Stellantis, khi CEO của Chrysler và Alfa Romeo, Chris Feuell, đã rời đi vào đầu tháng 3, để lại vị trí cho CEO của Dodge, Matt McAlea.

Nhiệm vụ của một CEO mới

Các CEO ngành ô tô ngày nay không chỉ điều hành các công ty sản xuất ô tô. Họ điều hành các công ty công nghệ, công ty sản xuất pin, phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo và các hoạt động robot, tất cả cùng một lúc. Các nhà phân tích cho rằng tăng trưởng trong tương lai sẽ không chỉ đến từ việc bán xe mà còn từ các dịch vụ di động, công nghệ quốc phòng, tự động hóa và các nền tảng phần mềm.

Renault đang sản xuất máy bay không người lái cho quân đội Pháp. Hyundai đang chuẩn bị một mảng kinh doanh robot với mục tiêu sản xuất hàng chục nghìn đơn vị mỗi năm và thậm chí còn lên kế hoạch đưa robot hình người vào nhà máy ở Georgia.

Tuy nhiên, không thể bỏ qua mảng kinh doanh cũ. Xe chạy xăng và xe hybrid vẫn đang tạo ra nguồn tiền mà các nhà sản xuất ô tô cần để tài trợ cho việc phát triển xe điện và phần mềm.

Các công ty đã đẩy mạnh quá nhanh vào điện khí hóa đã phải trả giá. GM, Ford, Honda và Stellantis đã cùng nhau ghi giảm hàng chục tỷ USD cho các nhà máy xe điện và chương trình pin không được sử dụng. Đó là vấn đề nan giải cốt lõi đối với các CEO hiện đại: Đầu tư mạnh vào tương lai mà không làm suy yếu hiện tại.

Liệu các CEO có thể cân bằng cả hai kỷ nguyên?

Những nhà lãnh đạo trẻ hơn như Ivan Espinosa của Nissan phản ánh sự chuyển dịch sang các nhà điều hành am hiểu công nghệ. Các nhà phân tích cho rằng các công ty nên tìm kiếm xa hơn nữa ngoài thế giới ô tô, vào chất bán dẫn và sản xuất tiên tiến, cho thế hệ CEO tiếp theo của họ.

Việc vực dậy một nhà sản xuất ô tô trăm tuổi là một quá trình chậm chạp, và ngay cả những CEO tài giỏi cũng gặp phải những giới hạn về cấu trúc. Lực lượng lao động khổng lồ, các thỏa thuận lao động phức tạp và mạng lưới nhà máy toàn cầu không thể thay đổi chỉ sau một đêm. Nhưng các hội đồng quản trị đang làm rõ rằng việc đứng yên thậm chí còn rủi ro hơn.

Thế hệ CEO mới đang thừa hưởng những vấn đề mà chưa thế hệ nào trước đây từng gặp phải. Họ phải cân bằng giữa cái cũ và cái mới, dự đoán trước những thách thức. Công nghệ phát triển vượt bậc, phản ứng trước những căng thẳng địa chính trị và cạnh tranh với cả các nhà máy sản xuất xe điện của Trung Quốc lẫn nhân tài phần mềm của Thung lũng Silicon.