Những rắc rối tại Tesla có thể báo hiệu sự kết thúc của thời kỳ tăng trưởng vàng son

Hoàng Lâm
Trong khi những phát ngôn trên Twitter của Elon Musk vẫn luôn là đề tài nóng của giới công nghệ thì tương lai của gã khổng lồ EV này đang bị đe dọa bởi nhu cầu sụt giảm và cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Khủng hoảng

Những rắc rối tại Tesla có thể báo hiệu sự kết thúc của thời kỳ tăng trưởng vàng son - Ảnh 1

Paul English là kiểu người hâm mộ Tesla “nghiêm túc”, người đã góp phần giúp Elon Musk, trong một thời gian ngắn, trở thành người giàu nhất thế giới.

Doanh nhân công nghệ có trụ sở tại Boston, đồng sáng lập trang web du lịch nổi tiếng Kayak, đã mua chiếc Tesla đầu tiên của mình vào năm 2013, tiếp tục đầu tư vào công ty ba năm sau đó và hiện đang lái chiếc Model 3 mới hơn.

Nhưng sau khi chứng kiến hành vi của giám đốc điều hành Tesla kể từ khi vị tỷ phú mua lại Twitter vào cuối năm ngoái - bao gồm cả cách đối xử gây nhiều tranh cãi của Musk với nhân viên khi ông định cắt giảm khoảng một nửa lực lượng lao động của công ty truyền thông xã hội - English nói rằng ông không chắc mình sẽ mua một chiếc Tesla khác.

Musk “đã đánh giá sai lầm nghiêm trọng”, Paul English nói. “Tesla phần lớn được mua bởi những người thích thay đổi và những điều mới mẻ. Đó thường là những người có học thức và những người theo chủ nghĩa tự do. Bạn hãy đoán xem những người có học thức, tự do không thích điều gì? Câu trả lời đó là những kẻ bắt nạt”.

Việc tiếp quản Twitter của Musk không diễn ra suôn sẻ ở Phố Wall, vốn lo ngại sự hỗn loạn và phân cực chính trị mà nó gây ra sẽ làm hoen ố thương hiệu của nhà sản xuất ô tô và khiến Musk mất tập trung vào thời điểm quan trọng. Đợt trượt giá cổ phiếu Tesla bắt đầu vào mùa thu đã biến thành một trận tuyết lở, cổ phiếu của Tesla hiện thấp hơn 73% so với mức đỉnh cách đây hơn một năm một chút. Bản thân Musk mất đi hơn 200 tỷ USD.

Nhưng trong khi câu chuyện về Twitter được dư luận quan tâm mạnh mẽ, một sự thay đổi sâu sắc trong triển vọng của Tesla cũng đang diễn ra. Giai đoạn thành công vang dội khi giá trị của công ty này đạt đỉnh gần 1,3 nghìn tỷ USD và lợi nhuận sau thuế dự kiến đạt gần 13 tỷ USD vào năm 2022 đã nhanh chóng nhường chỗ cho một bức tranh kinh tế đen tối hơn. Nỗi lo lắng chính của các nhà đầu tư Tesla đã xoay chuyển từ việc làm thế nào công ty có thể sản xuất đủ ô tô để đáp ứng nhu cầu, đến việc họ sẽ tìm đủ khách hàng ở đâu để biện minh cho việc sản xuất đang tăng mạnh của mình.

Tốc độ tăng trưởng số lượng xe mới giao hàng đã giảm xuống 40% vào năm ngoái so với 87% của năm trước đó, đó vẫn là một tốc độ chóng mặt đối với một nhà sản xuất ô tô lớn, nhưng dưới mức 50% hàng năm mà chính Musk đã đặt làm chuẩn mực cho tương lai gần.

Philippe Houchois, nhà phân tích ô tô toàn cầu tại Jefferies ở London, cho biết với việc Tesla nhanh chóng tăng cường sản xuất tại các nhà máy khổng lồ mới ở Texas và Đức, giờ đây họ gặp thêm vấn đề là phải tìm kiếm nhiều khách hàng hơn. Điều đó khiến nó phải đối mặt với một “cơn bão hoàn hảo”, Philippe Houchois nói thêm, với nguồn cung ngày càng tăng, nhu cầu sụt giảm và cạnh tranh ngày càng gay gắt, tất cả đang trên bờ vực của một cuộc suy thoái nghiêm trọng đối với ngành công nghiệp ô tô toàn cầu.

Điều đó đã khiến Phố Wall nắm bắt được manh mối về triển vọng của công ty tại thời điểm có thể là một bước ngoặt quan trọng. Đây có phải là sự kết thúc của thời kỳ tăng trưởng vàng son của Tesla - chưa kể đến cuộc sống của Musk với tư cách là một nhà đổi mới được kính trọng và là nhà vô địch của một tương lai năng lượng bền vững?

Hay, như những người hâm mộ Tesla tuyên bố, liệu suy thoái kinh tế có thực sự thúc đẩy vị trí dẫn đầu của công ty EV so với phần còn lại của thế giới xe điện, đưa Musk tiến một bước gần hơn đến mục tiêu thống trị ngành công nghiệp ô tô mới được thành lập dựa trên EV?

Sự sống còn của kẻ mạnh nhất

Tổng thống Joe Biden đến thăm Triển lãm ô tô Detroit để giới thiệu hoạt động sản xuất xe điện của Mỹ. Một thập kỷ sau khi Tesla Model S ra mắt, sự cạnh tranh trên thị trường EV đã sôi động hơn.
Tổng thống Joe Biden đến thăm Triển lãm ô tô Detroit để giới thiệu hoạt động sản xuất xe điện của Mỹ. Một thập kỷ sau khi Tesla Model S ra mắt, sự cạnh tranh trên thị trường EV đã sôi động hơn.

Mặc dù việc chuyển hướng sang Twitter của Musk đã thúc đẩy Phố Wall suy nghĩ lại về Tesla, nhưng có rất ít bằng chứng cho thấy nó có tác động trực tiếp đến doanh số bán xe.

Theo giám đốc điều hành Fiona Howarth, trong số “hơn 1000” người đã mua xe của Tesla vào năm ngoái từ Octopus EV, một công ty chuyên cho thuê xe điện hoạt động ở Anh và Mỹ, chỉ có hai khách hàng chuyển sang thương hiệu khác do vấn đề trên Twitter. 

Tuy nhiên, Fiona Howarth nói thêm rằng điều đó vẫn rất đáng chú ý, do lòng trung thành với thương hiệu quá lớn mà công ty luôn được hưởng. Một cuộc khảo sát của Morning Consult cho thấy trong khoảng thời gian từ tháng 10 đến tháng 11, tỷ lệ người trưởng thành ở Mỹ có quan điểm tích cực về Tesla đã giảm sáu điểm phần trăm. Trong số các đảng viên Đảng Dân chủ, những người có nhiều khả năng trở thành khách hàng của EV, nó đã giảm 20 điểm phần trăm.

Musk khó có thể làm hoen ố thương hiệu của chính công ty mình vào thời điểm tồi tệ hơn. Lạm phát cao hơn và lãi suất tăng đã kết hợp lại khiến nhiều khách hàng tiềm năng trở nên tồi tệ hơn, đồng thời làm tăng chi phí tài trợ cho một phương tiện mới. Điều đó diễn ra sau một loạt đợt tăng giá mà Tesla đã phải vượt qua trong thời kỳ đại dịch, do chi phí nguyên vật liệu tăng và nhu cầu dồi dào tạo cơ hội để tăng tỷ suất lợi nhuận.

Theo Adam Jonas, một nhà phân tích tại Morgan Stanley, giá cả và chi phí tài chính cao hơn đã nâng khoản thanh toán xe hơi trung bình hàng tháng ở Mỹ lên khoảng 1/4 trong hai năm qua, lên gần 700 USD. Trong một lưu ý cho các nhà đầu tư vào tháng trước, Jonas cảnh báo điều này sẽ làm giảm nhu cầu đối với toàn bộ lĩnh vực xe điện, đồng thời khiến Tesla phải đối mặt với “bối cảnh vĩ mô ngày càng tồi tệ, khả năng chi trả cao kỷ lục và cạnh tranh ngày càng tăng”.

Các hiệu ứng đã rõ ràng. Tại Mỹ và Trung Quốc, danh sách chờ đợi những chiếc xe phổ biến nhất của Tesla, đã kéo dài từ sáu tháng trở lên vào đầu năm 2022. Tuần này cũng có thông tin mới đó là công ty chỉ giao 405.278 xe mới cho khách hàng trong ba tháng cuối năm ngoái, giảm mạnh so với con số 500.000 mà một số người kỳ vọng vào tháng 9 năm ngoái.

Trong khi đó, một thập kỷ sau khi Tesla Model S ra mắt, sự cạnh tranh trên thị trường ô tô điện cuối cùng đã trở nên nghiêm trọng. Khi các cơ quan quản lý ở châu Âu và các nơi khác chuẩn bị cắt giảm hoàn toàn doanh số bán xe chạy xăng, các nhà sản xuất ô tô toàn cầu đang ngày càng tung ra những chiếc xe được thiết kế để thu hút rộng rãi, thay vì những mẫu ban đầu mà họ chỉ cần bán với số lượng hạn chế để đạt được mục tiêu khí thải.

Hyundai-Kia và các nhà sản xuất ô tô khác đã tung ra một loạt mẫu xe điện được thị trường đón nhận, khiến thị phần của Tesla sụt giảm.
Hyundai-Kia và các nhà sản xuất ô tô khác đã tung ra một loạt mẫu xe điện được thị trường đón nhận, khiến thị phần của Tesla sụt giảm.

Volkswagen đã rót hàng tỷ USD vào hệ thống của riêng mình để củng cố các mẫu xe trên các dòng sản phẩm của VW, Audi và Škoda, trong khi Hyundai-Kia đã tung ra một loạt mẫu xe được khen ngợi rộng rãi. Ford và General Motors cũng đã tuyên bố sẽ chi riêng từ 30 tỷ đến 35 tỷ USD để phát triển xe điện mới.

Theo S&P Global Mobility, thị phần của Tesla trong doanh số bán xe điện ở Mỹ đã giảm xuống 65% trong 9 tháng đầu năm ngoái, giảm từ mức 79% vào năm 2020. Đến năm 2025, con số đó sẽ xuống dưới 20%. Howarth tại Octopus EV cho biết: “Đó là điều tự nhiên, họ sẽ không duy trì thị phần khổng lồ mà họ có trong xe điện” khi các đối thủ sản xuất các mẫu xe cạnh tranh hơn. 

Cuộc tranh giành chỗ đứng giữa rất nhiều người mới tham gia có khả năng mang đến một thời kỳ hỗn loạn cạnh tranh. “Sẽ không dễ dàng”, Carlos Tavares, giám đốc điều hành của Stellantis, công ty đã bổ sung vào thị trường xe bán tải chạy điện ngày càng đông đúc trong tuần này với việc ra mắt phiên bản chạy điện của Ram 1500. “Ngành công nghiệp này đang ở một thời kỳ của Darwin”, Carlos Tavares nhấn mạnh.

Tavares nói rằng việc giảm giá xe điện sẽ là chìa khóa của vấn đề. Nếu không có khả năng chi trả, tầng lớp trung lưu sẽ không thể tham gia, và khi đó sẽ không có đủ tác động để bảo vệ hành tinh.

Teslas đang được vận chuyển gần nhà máy của công ty ở Fremont, California. Nhà sản xuất ô tô nhận thấy mức giá thấp hơn có khả năng rất quan trọng để đạt được mục tiêu bán 20 triệu ô tô mỗi năm của Musk vào năm 2030. Ảnh: Bloomberg.
Teslas đang được vận chuyển gần nhà máy của công ty ở Fremont, California. Nhà sản xuất ô tô nhận thấy mức giá thấp hơn có khả năng rất quan trọng để đạt được mục tiêu bán 20 triệu ô tô mỗi năm của Musk vào năm 2030. Ảnh: Bloomberg.

Tesla phải đối mặt với áp lực tương tự trong việc giảm chi phí và giá cả để đáp ứng các mục tiêu tăng trưởng mạnh mẽ của mình. Sau khi chứng kiến giá bán trung bình của các phương tiện của mình tăng lên tới 52.500 USD trong quý gần nhất - cao hơn gần 5.000 USD so với một năm trước - việc tìm cách hạ giá xuống mức thị trường đại chúng thực sự có thể trở thành chìa khóa để đạt được doanh số bán hàng đầy tham vọng của Musk mục tiêu 20 triệu xe mỗi năm vào năm 2030.

“Musk liên tục nhắc đi nhắc lại rằng chỉ một bộ phận nhỏ trong xã hội mới đủ khả năng mua Model 3”, một nhà đầu tư lớn của Tesla cho biết. “Chúng tôi sẽ cần một chiếc xe điện mà mọi người có thể mua được và Tesla đang ở một vị trí rất tốt để làm điều đó”.

Giám đốc điều hành Tesla cho biết trong một cuộc gặp với các nhà phân tích Phố Wall vào năm ngoái rằng công ty đã bắt đầu nghĩ về cách chế tạo một phương tiện mới, giá thấp hơn, mặc dù ông không cho biết điều đó có thể mất bao lâu để trở thành hiện thực.

Khác biệt

Những gì Tesla làm tiếp theo sẽ giúp xác định giá cổ phiếu của nó cuối cùng sẽ ở mức nào. Bất chấp sự sụt giảm, nó vẫn giao dịch ở mức gấp khoảng 28 lần thu nhập dự kiến ​​trong năm nay - một khoản phí bảo hiểm khổng lồ đối với các nhà sản xuất ô tô khác.

Giám đốc điều hành ô tô kỳ cựu Bob Lutz cho biết có khả năng sẽ đánh giá lại cổ phiếu Tesla khi các nhà đầu tư nhận ra rằng nó không được hưởng bất kỳ lợi thế công nghệ cụ thể nào để biện minh cho việc định giá là một công ty công nghệ tăng trưởng cao.

Một bộ pin được trưng bày tại nhà máy của Tesla gần Sparks, Nevada. Với việc công nghệ đằng sau các phương tiện được phổ biến rộng rãi, một số người cho rằng Tesla sẽ sớm được coi là một nhà sản xuất xe điện trong số rất nhiều. Ảnh: AP.
Một bộ pin được trưng bày tại nhà máy của Tesla gần Sparks, Nevada. Với việc công nghệ đằng sau các phương tiện được phổ biến rộng rãi, một số người cho rằng Tesla sẽ sớm được coi là một nhà sản xuất xe điện trong số rất nhiều. Ảnh: AP.

Lutz, người từng nắm giữ các vai trò cấp cao tại Ford, Chrysler và GM, cho rằng Musk đã “một mình mang lại danh tiếng xuất sắc trong đổi mới kỹ thuật cho ngành công nghiệp ô tô Mỹ”.

Nhưng với công nghệ đằng sau động cơ điện, pin lithium-ion và thiết bị điện tử điều khiển được phổ biến rộng rãi cho các nhà sản xuất ô tô khác, ông lập luận rằng Tesla được định sẵn chỉ là một nhà sản xuất ô tô trong số nhiều nhà sản xuất ô tô khác với mức định giá thị trường chứng khoán khiêm tốn hơn nhiều.

Tuy nhiên, những người ủng hộ Musk nói rằng điều này đánh giá thấp những lợi thế bền vững hơn mà công ty đã xây dựng được trong thập kỷ kể từ khi ra mắt Model S.

Nhiều tiến bộ kỹ thuật mà Tesla đã đạt được, từ thiết kế các tế bào pin và bao bì đến kỹ thuật sản xuất, đến việc đúc các phần lớn của các mẫu mới nhất thành một mảnh duy nhất để giảm số lượng các bộ phận, đã mang lại cho nhà sản xuất EV một lợi thế rõ ràng về chi phí, Pierre Ferragu, một nhà phân tích tại New Street Research cho biết.

Ông nói thêm, Tesla cũng có tỷ suất lợi nhuận gộp dẫn đầu ngành, giúp hãng giảm giá để duy trì tăng trưởng. Ông lập luận rằng các nhà sản xuất ô tô khác có tỷ suất lợi nhuận thấp hơn trên xe điện sẽ phải cắt giảm đầu tư vốn, làm giảm sự cạnh tranh. 

Nếu đúng, điều đó cho thấy Tesla có thể vươn lên từ suy thoái ở vị thế mạnh hơn so với các đối thủ cạnh tranh, tạo tiền đề cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo. Nhưng hiện tại, nỗi lo rằng nó đang phải đối mặt với tốc độ tăng trưởng chậm hơn và sẽ buộc phải cắt giảm lợi nhuận để hỗ trợ doanh số bán hàng đã khiến Phố Wall hoảng sợ.

Galileo Russell, một thành viên trong đội quân gồm các nhà đầu tư cá nhân trung thành của Tesla, nói rằng mặc dù ông thấy cuộc tranh cãi trên Twitter “rất khó chịu”, nhưng ông đang lên kế hoạch bổ sung vào vị trí Tesla của mình lần đầu tiên sau hơn ba năm. 

Musk đã từng bị đánh giá thấp trước đây, Galileo Russell nói, và tình trạng tồi tệ hiện tại ở Phố Wall cũng không khác. “Các phương tiện truyền thông thích nghĩ rằng Elon đã mất tập trung và điều này sẽ hủy hoại Tesla”, Galileo Russell nói. “Nhưng đa số im lặng vẫn ủng hộ ông ấy”.

Tin mới

Mate Rimac: “Cơn gió lạ” của ngành xe điện toàn cầu

Mate Rimac: “Cơn gió lạ” của ngành xe điện toàn cầu

Trên bản đồ xe điện toàn cầu, không có tên Croatia. Nhưng quốc gia nhỏ bé nằm cạnh biển Adriatic này lại có một công dân sở hữu tầm ảnh hưởng lớn tới sự phát triển của xe điện, đặc biệt là phân khúc xe hiệu suất cao. Ở tuổi 34, Mate Rimac là một trong những nhân vật quan trọng nhất của ngành công nghiệp xe hơi trên thế giới.
Nóng cuộc đua ô tô điện: Cạnh tranh nước rút, Tesla khó giữ ngôi đầu

Nóng cuộc đua ô tô điện: Cạnh tranh nước rút, Tesla khó giữ ngôi đầu

Trong khoảng 1,3 tỷ ô tô đang lưu thông trên toàn cầu, xe điện chỉ chiếm chừng 15%. Thị phần của xe điện dù đang ở mức thấp, nhưng tăng đều theo thời gian, và cái tên dẫn đầu vẫn là Tesla – nhà tiên phong trong cả ba lĩnh vực: thiết kế, sản xuất và kinh doanh. Tuy nhiên, nếu nhìn vào gương chiếu hậu, Tesla sẽ nhận ra, các đối thủ bám đuổi ngày càng đông hơn, và khoảng cách cũng dần được thu hẹp lại…
Trung Quốc xuất khẩu ô tô tăng mạnh, Hàn Quốc loay hoay tìm giải pháp

Trung Quốc xuất khẩu ô tô tăng mạnh, Hàn Quốc loay hoay tìm giải pháp

Theo báo cáo Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Hàn Quốc, trước tình hình ngành công nghiệp ô tô đang phát triển nhanh chóng của Trung Quốc, đứng thứ hai thế giới vào năm ngoái về xuất khẩu ô tô, chính phủ Hàn Quốc có “nhu cầu cấp thiết” là phải thực hiện các chính sách giúp các nhà xuất khẩu cạnh tranh với các nước láng giềng.