Áp lực lên Big 3 xe Mỹ: Kịch bản ô tô Trung Quốc giành 10% thị phần khi rào cản thuế quan được tháo gỡ
Giữa lúc ba gã khổng lồ ngành xe hơi truyền thống của Detroit—nhóm "Big 3" bao gồm General Motors, Ford và Stellantis—đang nỗ lực cân bằng giữa lợi nhuận từ xe động cơ đốt trong và chi phí đầu tư khổng lồ cho xe điện, một nguy cơ mang tính cấu trúc bỗng hiện hữu ngày một rõ nét. Báo cáo phân tích mới nhất từ Mobility Global đã phác thảo kịch bản có thể gây sốc đó là các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc có thể giành lấy tới 1,7 triệu xe mỗi năm từ các hãng xe hiện hữu, tiến tới chiếm hơn 10% thị phần thị trường ô tô Mỹ nếu những rào cản thuế quan và chính sách cấm đoán được dỡ bỏ.
Con số 1,7 triệu xe tương đương khoảng 11% tổng doanh số bán ô tô mới của Mỹ—thị trường ô tô lớn thứ hai thế giới. Nhu cầu từ các thương hiệu Trung Quốc thậm chí còn có thể thúc đẩy tổng doanh số bán xe mới tại Mỹ tăng thêm khoảng 600.000 xe mỗi năm, tạo ra sinh khí mới cho một thị trường vốn đã rơi vào trạng thái bão hòa và doanh số hầu như không tăng trưởng trong nhiều năm qua.
Tuy nhiên, sự thâm nhập này sẽ diễn ra trên cơ sở tước đoạt trực tiếp thị phần của các hãng xe đang kinh doanh tại Mỹ, khiến các đối thủ bị mất khoảng 1 triệu xe bán ra mỗi năm. Trong đó, phần lớn thị phần bị tổn thương sẽ rơi vào tay các thương hiệu Châu Á giàu truyền thống như Toyota, Hyundai và Nissan, bên cạnh sức ép trực diện đè nặng lên nhóm Big 3.
Sức hút mang tính đe dọa của ô tô Trung Quốc đối với người tiêu dùng Mỹ nằm ở lợi thế chi phí sản xuất vượt trội và năng lực định giá cạnh tranh. Sản phẩm ô tô Trung Quốc có giá cả phải chăng hơn đáng kể so với bất kỳ thương hiệu nào khác trên thế giới.
Dữ liệu thực tế cho thấy các mẫu xe crossover cỡ nhỏ và cỡ trung mới ra mắt do các tập đoàn Trung Quốc sản xuất đang được bán tại các thị trường quốc tế với mức giá chỉ tương đương với giá trung bình của một chiếc xe đã qua sử dụng tại Mỹ. Trong bối cảnh thu nhập thực tế của hộ gia đình Mỹ chịu áp lực từ lạm phát kéo dài, việc sở hữu một chiếc crossover gầm cao mới cứng, giàu công nghệ với mức giá của xe cũ rõ ràng là một đề nghị thương mại cực kỳ hấp dẫn trên lý thuyết.
Dẫu vậy, kịch bản ô tô Trung Quốc tràn ngập đường phố Mỹ vẫn đang vấp phải những bức tường bảo hộ chính trị khổng lồ. Ở thời điểm hiện tại, xe nguyên chiếc do Trung Quốc sản xuất thực chất đã bị loại hoàn toàn khỏi thị trường Mỹ thông qua các mức thuế quan trừng phạt ngất ngưởng cùng chính sách cấm đoán quy mô lớn.
Các nhà hoạch định chính sách Mỹ không chỉ siết chặt thuế quan mà còn ban hành các quy định nghiêm ngặt cấm cửa các dòng xe sử dụng hệ thống thông tin giải trí, bản đồ hoặc các dịch vụ kết nối mạng có nguồn gốc từ Trung Quốc. Thậm chí, chính quyền Mỹ cùng các nhà lập pháp tại Quốc hội đang liên tục thúc đẩy các quy định cứng rắn hơn nhằm cấm vĩnh viễn ô tô Trung Quốc, đồng thời áp đặt các hạn chế thương mại nhắm vào hàng nhập khẩu từ Mexico và Canada để ngăn chặn nguy cơ ô tô Trung Quốc "mượn đường" đi vào Mỹ.
Đánh giá về khả năng thay đổi chính sách, chuyên gia của Mobility Global cho rằng chỉ có "xác suất từ thấp đến trung bình" về việc các rào cản sẽ được dỡ bỏ trong thập kỷ tới đối với xe sản xuất tại khu vực Bắc Mỹ.
Theo phân tích của Mobility Global, bước đi đầu tiên của các hãng xe Trung Quốc là nhắm đến việc xuất khẩu sang Mỹ từ các nhà máy sản xuất tại Mexico, dự kiến bắt đầu bùng nổ từ năm 2029. Nhờ việc tận dụng các ưu đãi từ hiệp định thương mại tự do nếu đáp ứng đủ tỷ lệ nội địa hóa, họ có thể vượt qua hàng rào thuế trực tiếp. Bước đi tiếp theo, một khi doanh số của các mẫu xe phổ biến vượt mốc khoảng 40.000 xe mỗi năm cho mỗi dòng sản phẩm, các tập đoàn Trung Quốc sẽ chuyển sang xây dựng nhà máy sản xuất trực tiếp trên lãnh thổ Mỹ trong thập kỷ tới. Sự chuyển dịch từ xuất khẩu sang nội địa hóa sản xuất tại Mỹ là con đường kinh điển mà các hãng xe Nhật Bản và Hàn Quốc từng đi qua trong quá khứ để chinh phục thị trường Mỹ, và Trung Quốc đang lặp lại chiến lược đó với quy mô tài chính cùng tốc độ phát triển công nghệ vượt trội.
Sự trỗi dậy của ô tô Trung Quốc không chỉ đặt ra bài toán thương mại mà còn là hồi chuông cảnh báo chiến lược cho nhóm Big 3 tại Mỹ. Việc dựa vào các hàng rào bảo hộ thuế quan và quy định hành chính có thể giúp GM, Ford hay Stellantis giữ vững "sân nhà" trong ngắn hạn, nhưng nó cũng vô tình tạo ra một môi trường bảo hộ thiếu tính cạnh tranh, làm chậm đà đổi mới công nghệ và tối ưu hóa chi phí sản xuất xe điện của chính các hãng xe Mỹ. Nếu không thể rút ngắn khoảng cách về chi phí sản xuất pin, công nghệ kết nối và tốc độ phát triển sản phẩm so với các đối thủ Trung Quốc, các nhà sản xuất xe Mỹ sẽ đối mặt với nguy cơ suy giảm năng lực cạnh tranh nghiêm trọng trên các thị trường toàn cầu không có hàng rào bảo hộ—nơi ô tô Trung Quốc đang nhanh chóng chiếm lĩnh thị phần.
Thông tin từ Mobility Global gửi đi một thông điệp rõ ràng tới ngành công nghiệp ô tô toàn cầu tính đến tháng 9/2026: rào cản chính trị có thể làm chậm bước tiến của ô tô Trung Quốc tại thị trường Mỹ, nhưng không thể dập tắt sức ép kinh tế từ một mô hình sản xuất có chi phí cạnh tranh tuyệt đối.
Việc các thương hiệu Trung Quốc có thể giành hơn 10% thị phần Mỹ vào năm 2038 không chỉ là một con số dự báo trên giấy, mà là một kịch bản khả thi có thể tái định hình toàn bộ bản đồ công nghiệp ô tô thế giới. Để tồn tại và phát triển trong kỷ nguyên mới, các ông lớn tại Detroit lẫn các tập đoàn xe truyền thống Châu Á bắt buộc phải cải tổ sâu rộng chuỗi cung ứng, hạ giá thành sản xuất và gia tăng hàm lượng công nghệ, thay vì chỉ trông chờ vào những chiếc lá chắn thuế quan vốn ngày càng trở nên mong manh trước quy luật vận động của thị trường thực tế.
