"Bức tường" thuế quan có ngăn nổi xe điện Trung Quốc vào Mỹ?

Rào cản thuế quan

Hiện tại, thuế quan 100% đối với xe điện Trung Quốc đã ngăn chặn hiệu quả các công ty BYD, Geely Automobile Holdings Ltd. và Xiaomi Corp. bán sản phẩm tại Mỹ. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump và người đồng cấp, ông Tập Cận Bình, dự kiến sẽ có một cuộc thảo luận về việc giảm bớt các rào cản này khi họ gặp nhau trong hội nghị thượng đỉnh đã được lên kế hoạch từ lâu vào tháng Năm.

Bất chấp những lời chỉ trích gay gắt đối với Trung Quốc, ông Trump đã ra tín hiệu rằng ông sẵn sàng cho phép các công ty ô tô của nước này vào thị trường theo các điều kiện của ông. Vào tháng Giêng, Tổng thống nói với Câu lạc bộ Kinh tế Detroit rằng ông sẽ rất vui khi thấy các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc mở nhà máy tại Mỹ và tuyển dụng công nhân Mỹ.

“Chúng ta đang tiến rất gần đến việc phá vỡ rào cản”, Michael Dunne, chuyên gia tư vấn ô tô chuyên về Trung Quốc, cựu giám đốc điều hành của General Motors Co. tại châu Á, cho biết. “Con đường mà Trung Quốc đang xem xét kỹ lưỡng hiện nay là lựa chọn sản xuất tại Mỹ và có thể hợp tác với một đối tác Mỹ. Điều đó gần hơn hầu hết mọi người nghĩ”.

Các nhà vận động hành lang của ngành công nghiệp ô tô và các đồng minh của họ trong Quốc hội Mỹ hiện đang thúc giục ông Trump ngăn chặn các công ty này. Nhưng họ đã ở ngay trước cửa nhà nước Mỹ.

Theo ước tính của BloombergNEF, chỉ riêng BYD đã chiếm 7 trong số 10 doanh số bán xe điện mới tại Mexico. Các quan chức Canada gần đây đã ký một thỏa thuận với Trung Quốc để nhập khẩu 49.000 xe mỗi năm.

Geely dự kiến sẽ sớm nhận được chứng nhận của chính phủ Canada để bán xe của mình tại đó, giám đốc điều hành hàng đầu của công ty mẹ đã nói với Bloomberg vào tháng trước. Và công ty mẹ của Chrysler, Stellantis NV, đang thảo luận với Zhejiang Leapmotor Technology Co. để cùng nhau sản xuất xe điện tại Canada, có thể sử dụng một nhà máy Stellantis đang ngừng hoạt động ở ngoại ô Toronto.

Đối với các công ty Mỹ, rủi ro rõ ràng không thể cao hơn.

Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã chiếm lĩnh thị phần trên toàn thế giới với những chiếc xe kiểu dáng đẹp, trang bị công nghệ tiên tiến và giá cả rẻ hơn nhiều so với các nhà sản xuất ô tô ở Detroit. Điều này đặc biệt đúng với xe điện của họ, sạc nhanh hơn và có giá thấp hơn bất kỳ đối thủ cạnh tranh nào của Mỹ - một số có giá dưới 10.000 USD.

Theo công ty tư vấn AlixPartners, chỉ trong 5 năm qua, Trung Quốc đã vượt qua tất cả các quốc gia sản xuất ô tô lớn khác để trở thành nhà xuất khẩu lớn nhất thế giới. 7 triệu xe mà Trung Quốc xuất khẩu ra nước ngoài vào năm 2025 đã vượt xa con số 1,3 triệu xe xuất khẩu của Detroit.

Ô tô Trung Quốc vươn ra toàn cầu

BYD và các hãng xe cùng ngành cũng có thể đưa các mẫu xe mới ra thị trường trong thời gian ngắn hơn một nửa so với các công ty ô tô Mỹ, với giá thành thấp hơn nhiều. Cạnh tranh với họ ngay tại thị trường nội địa là một viễn cảnh ác mộng đối với các nhà sản xuất ô tô lớn, lâu đời của Mỹ. Đối với các công ty khởi nghiệp như Lucid Motors hay Slate Auto, mối đe dọa có thể mang tính sống còn.

Jim Farley, chủ tịch kiêm CEO của Ford cho biết đã có thảo luận với chính quyền Tổng thống Trump về việc cho phép các công ty Trung Quốc và Mỹ thành lập liên doanh để sản xuất ô tô tại Mỹ, miễn là đối tác trong nước sở hữu phần lớn cổ phần. Những người quen thuộc với cuộc trò chuyện mô tả ý tưởng này là một đề xuất không chính thức, chưa có gì chắc chắn.

Các chính trị gia từ các bang sản xuất ô tô đã cảnh báo về mối đe dọa đối với việc làm của người Mỹ và đặt câu hỏi liệu ô tô Trung Quốc có thu thập quá nhiều thông tin nhạy cảm về người lái xe Mỹ hay không. Thật vậy, Bộ Thương Mỹ năm ngoái đã áp đặt các hạn chế đối với công nghệ xe thông minh từ Trung Quốc để ngăn chặn việc giám sát người lái xe.

Những nhà sản xuất ô tô của Mỹ hiện đang đối mặt với thời điểm khó khăn. Cuộc chiến thương mại của ông Trump đã làm xáo trộn chuỗi cung ứng của họ, vốn trong nhiều thập kỷ qua phụ thuộc vào Canada và Mexico. Bằng cách loại bỏ các yêu cầu về tiết kiệm nhiên liệu và các ưu đãi cho xe điện, Tổng thống đã cho phép các công ty tập trung vào các mẫu xe sinh lời nhất của họ - SUV và xe tải với động cơ xăng lớn. Nhưng những chiếc xe đó không bán chạy bên ngoài Bắc Mỹ, có nghĩa là các nhà sản xuất ô tô Mỹ có nguy cơ trở thành những người chơi nhỏ trong thị trường toàn cầu nếu họ không thể làm chủ được xe điện.

Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc trong khi đó đã được hưởng lợi từ các khoản trợ cấp lớn của chính phủ và lao động giá rẻ, cả hai yếu tố này đã khiến cựu Tổng thống Joe Biden áp thuế quan cao đối với ô tô của họ. Nhưng họ cũng sở hữu công nghệ vượt trội so với Detroit trong một số lĩnh vực quan trọng. Các nhà phân tích cho rằng họ có lợi thế đáng kể về pin - một trong những bộ phận quan trọng và đắt tiền nhất của xe điện. Nhiều mẫu xe của họ được thiết kế để hoạt động như một phần mở rộng liền mạch của cuộc sống kỹ thuật số của chủ sở hữu, với các tính năng hiện đại như nhận diện khuôn mặt để tùy chỉnh bảng điều khiển của xe cho từng người lái.

Bên ngoài nước Mỹ, các nhà sản xuất ô tô phương Tây đã hợp tác với Trung Quốc để học hỏi và thu lợi từ công nghệ của họ.

Stellantis đã chi 1,1 tỷ USD vào năm 2023 để mua 20% cổ phần của Leapmotor, thành lập liên doanh 51%-49% để sản xuất và bán xe điện giá cả phải chăng bên ngoài Trung Quốc. Theo Bloomberg, Stellantis hiện đang xem xét sử dụng phần mềm và công nghệ xe điện của Leapmotor cho các thương hiệu châu Âu của mình, chẳng hạn như Fiat và Peugeot.

Trong khi đó, tập đoàn Volkswagen AG của Đức đã đầu tư 700 triệu USD để mua 5% cổ phần của chuyên gia xe điện Trung Quốc Xpeng Inc. vào năm 2023, thành lập một liên doanh để phát triển xe điện và phần mềm.

Ford cũng đã thảo luận với Geely về việc chia sẻ năng lực sản xuất tại châu Âu, khi nhà sản xuất ô tô Mỹ đang tìm kiếm các đối tác toàn cầu mới trong quá trình cải tổ chiến lược xe điện của mình.

Tại châu Âu, Volvo cho biết vào tháng 3 rằng họ đã ký một biên bản ghi nhớ để nhập khẩu và phân phối xe hơi thuộc thương hiệu Lynk của Geely, điều này có thể là mô hình cho cách Geely giới thiệu các thương hiệu Trung Quốc của mình vào thị trường Mỹ.

Mỹ có các nhà máy sản xuất ô tô khác đang ngừng hoạt động hoặc hoạt động chưa hiệu quả mà các công ty Trung Quốc có thể khai thác, nếu chính phủ cho phép. Nhưng ngay cả các liên doanh cũng sẽ tiềm ẩn rủi ro cho Detroit, bằng cách tạo ra nhận thức về các thương hiệu ô tô Trung Quốc trong số người lái xe Mỹ.

Hiện tại, các nhà sản xuất ô tô của Mỹ đã nói rõ rằng họ coi Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh quan trọng nhất. Ví dụ, Farley của Ford đã mô tả dòng xe điện giá rẻ sắp ra mắt của công ty mình — dự kiến ra mắt vào năm 2027 với giá khởi điểm từ 30.000 USD— như một phản ứng đối với BYD. Tuy nhiên, ông thừa nhận rằng có thể không thể đánh bại các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc về giá cả.