Công nghiệp hỗ trợ ô tô: Làm chủ công nghệ là "chìa khóa" mở cánh cửa tăng trưởng hai con số

Trao đổi với phóng viên AutoNews, ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp CNHT Thành phố Hà Nội (HANSIBA) nhấn mạnh: “Muốn đạt tăng trưởng hai con số, công nghiệp hỗ trợ, đặc biệt là lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ ô tô phải thay đổi cách làm. Doanh nghiệp không thể đi một mình, mà phải liên kết, cùng tham gia vào chuỗi giá trị, cùng tạo ra sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao hơn”.

Theo ông Vân, tăng trưởng hai con số không chỉ đến từ mở rộng quy mô, mà quan trọng hơn là nâng giá trị trên mỗi sản phẩm - điều chỉ có thể đạt được khi doanh nghiệp tham gia vào các khâu có giá trị cao trong chuỗi cung ứng, cú hích công nghệ cho hệ sinh thái CNHT.

Chiến lược mở rộng hệ sinh thái CNHT

“Đảng, Nhà nước sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, doanh nghiệp thực thi. Doanh nghiệp là đối tượng trung tâm, là chủ thể kiến tạo tăng trưởng. Nếu doanh nghiệp không chủ động thì rất khó đạt được mục tiêu tăng trưởng cao”, ông Vân chia sẻ.

Theo ông Vân, một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là sự thiếu liên kết giữa doanh nghiệp nội địa và khu vực FDI. Để tháo gỡ, cần thúc đẩy nguyên tắc “ba cùng”: Cùng lên kế hoạch, cùng triển khai và cùng chia sẻ thành quả; đồng thời hoàn thiện thể chế, đặc biệt là xây dựng Luật Công nghiệp hỗ trợ, mở rộng khả năng tiếp cận vốn từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam và các quỹ đầu tư.

Ở góc độ hạ tầng, các khu công nghiệp chuyên sâu đang trở thành “đòn bẩy” quan trọng. Điển hình như Khu công nghiệp hỗ trợ Nam Hà Nội (HANSSIP) đã bước đầu hình thành hệ sinh thái sản xuất khi quy tụ doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước.

Mới đây, trong tháng 4/2026, Công ty TNHH Công nghệ MITAC (Việt Nam) - thành viên Tập đoàn MITAC International Corporation Đài Loan (Trung Quốc) đã tổ chức Lễ khánh thành tổ hợp nhà máy công nghệ cao của Tập đoàn MITAC tại Khu công nghiệp hỗ trợ Nam Hà Nội (HANSSIP). Dự án này được triển khai trong giai đoạn 1 với quy mô gần 80.000 m2, tổng vốn đầu tư 66 triệu USD, tập trung sản xuất các sản phẩm như linh kiện điện tử, bo mạch PCBA, thiết bị IoT và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Đây đều là những công nghệ nền tảng trong xu hướng công nghiệp hiện đại, đặc biệt trong lĩnh vực ô tô thông minh và xe điện.

Với hệ thống sản xuất toàn cầu và là đối tác của các thương hiệu lớn như HP, Intel, Canon…, sự hiện diện của MITAC tại HANSSIP không chỉ đơn thuần là một dự án đầu tư, mà còn góp phần hình thành mắt xích công nghệ quan trọng trong chuỗi sản xuất. Theo đánh giá của HANSIBA, các doanh nghiệp như MITAC có khả năng kéo theo mạng lưới nhà cung ứng vệ tinh, qua đó thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước.

Đáng chú ý, Tập đoàn N&G Việt Nam là đơn vị đang đẩy mạnh đầu tư chuỗi các khu công nghiệp HANSSIP tại cả ba miền Bắc – Trung – Nam nhằm quy tụ, liên kết phát triển các doanh nghiệp CNHT, công nghiệp thế hệ mới với các đối tác trong nước và quốc tế. Mạng lưới này hướng tới hình thành hệ sinh thái sản xuất, cung ứng có tính kết nối cao, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

“Tăng trưởng hai con số không thể đến từ từng doanh nghiệp riêng lẻ. Phải có hệ sinh thái, có hạ tầng và có sự liên kết giữa doanh nghiệp nội địa với FDI. Những mô hình như HANSSIP đang tạo ra nền tảng đó”, ông Vân nói.

Công nghiệp hỗ trợ ô tô - trục tăng trưởng then chốt

Trong bức tranh CNHT nói chung, ngành ô tô đang nổi lên là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất. Mới đây, Bộ Công Thương đã đưa ra dự thảo “Chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” để lấy ý kiến rộng rãi, với các mục tiêu cụ thể về phát triển sản xuất và công nghiệp hỗ trợ.

Đáng chú ý, mục tiêu tỷ lệ nội địa hóa tiếp tục được nâng lên mạnh mẽ. Giai đoạn 2026–2035, CNHT ô tô sẽ đáp ứng trên 65% nhu cầu linh kiện trong nước; đến năm 2030 đạt khoảng 55–60% và tăng lên 80–85% vào năm 2045. Sản lượng xe xuất khẩu dự kiến đạt khoảng 90.000 chiếc vào năm 2035.

Theo ông Nguyễn Vân, đây chính là “không gian tăng trưởng” và mục tiêu rõ ràng nhất. “Khi doanh nghiệp tham gia vào sản xuất linh kiện quan trọng như điện tử, hệ thống điều khiển, vật liệu mới…, giá trị tạo ra sẽ cao hơn rất nhiều. Đây là nền tảng để CNHT đạt tăng trưởng hai con số”, ông Vân nói.

Bên cạnh đó, xu hướng chuyển đổi sang xe điện đang mở ra cơ hội lớn. Với mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 50% phương tiện công cộng tại đô thị sử dụng điện, nhu cầu về các linh kiện mới như pin, hệ thống quản lý năng lượng, điện tử và phần mềm sẽ tăng mạnh.

Đây cũng chính là lĩnh vực mà các doanh nghiệp CNHT có thể “đi tắt đón đầu”, thay vì cạnh tranh trực diện với chuỗi cung ứng truyền thống của các dòng xe sử dụng nhiên liệu hoá thạch (xăng, dầu diesel)... Tuy nhiên, thách thức đặt ra là yêu cầu rất cao về vốn đầu tư công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Để tận dụng cơ hội, tại Hà Nội, HANSIBA đang thúc đẩy mạnh mẽ mô hình liên kết cụm (cluster), trong đó các doanh nghiệp phối hợp để cùng cung ứng một cụm linh kiện hoàn chỉnh thay vì hoạt động riêng lẻ.

“Ví dụ, một doanh nghiệp sản xuất nhựa, một doanh nghiệp làm mạch điện có thể cùng tham gia để tạo ra một cụm sản phẩm hoàn chỉnh. Khi đó, giá trị gia tăng tăng lên đáng kể và khả năng tham gia chuỗi cung ứng cũng cao hơn”, ông Vân cho biết.

Từ câu chuyện MITAC tại HANSSIP có thể thấy rõ một xu hướng: CNHT Việt Nam đang chuyển từ thu hút đầu tư đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái sản xuất. Sự kết hợp giữa hạ tầng chuyên biệt, dòng vốn FDI chất lượng cao và định hướng chính sách rõ ràng đang tạo ra nền tảng để CNHT bứt tốc.

“Tăng trưởng hai con số là mục tiêu khó, nhưng hoàn toàn khả thi nếu chúng ta có hệ sinh thái đủ mạnh, doanh nghiệp đủ năng lực và sự liên kết thực chất”, ông Nguyễn Vân nhấn mạnh.

Trong giai đoạn tới, ông Vân kỳ vọng khi những mô hình như HANSSIP tiếp tục được mở rộng và các ngành dẫn dắt như ô tô tăng tốc, CNHT Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung được kỳ vọng sẽ không chỉ tăng trưởng nhanh hơn, mà còn phát triển bền vững hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.