Cú hích xe điện xoay chuyển cục diện ASEAN: Indonesia bứt phá, Thái lan lung lay vị thế

Indonesia bứt phá nhờ làn sóng xe xanh

Đằng sau con số tăng trưởng chung là sự hoán đổi vị thế đầy kịch tính giữa các quốc gia. Indonesia đang trỗi dậy mạnh mẽ để củng cố vị thế thị trường ô tô lớn nhất khu vực với mức tăng trưởng 34%. Trong khi đó, Thái Lan – thủ phủ sản xuất truyền thống được mệnh danh là "Detroit của Đông Nam Á" – dù ghi nhận doanh số bán xe trong nước tăng nhẹ nhưng lại tỏ ra lung lay trước áp lực sụt giảm sản xuất và xuất khẩu.

Trong quý 2/2026, Indonesia tiếp tục giữ vững vị trí thị trường ô tô lớn nhất Đông Nam Á khi đạt doanh số 227.545 xe, tăng vọt 34% so với cùng kỳ năm trước. Động lực chính đằng sau sự phục hồi ấn tượng này đến từ các chính sách ưu đãi của chính phủ cùng sự bùng nổ của các dòng xe điện chạy pin (BEV) và xe hybrid cắm điện (PHEV) do các tập đoàn Trung Quốc cung ứng. Sự thâm nhập của các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc đang diễn ra với tốc độ phi mã.

Số liệu từ Hiệp hội Công nghiệp Ô tô Indonesia (Gaikindo) cho biết, hãng xe điện BYD đã nhanh chóng chiếm khoảng 5,3% tổng thị phần ô tô Indonesia trong nửa đầu năm, trong khi thương hiệu Jaecoo thuộc Chery cũng giành khoảng 4% thị phần. Các doanh nghiệp Trung Quốc không chỉ giới hạn ở xe thuần điện mà còn chủ động mở rộng sang phân khúc PHEV nhằm giải quyết nỗi lo về hạ tầng sạc cho khách hàng thực hiện các chuyến đi đường dài.

Sự xuất hiện của các mẫu xe như BYD M6 – dòng MPV 7 chỗ thực dụng với mức giá hợp lý – đã đánh trúng nhu cầu của tầng lớp người tiêu dùng đô thị trong bối cảnh giá nhiên liệu không trợ cấp gia tăng. Mặc dù vậy, tâm lý thị trường vẫn có sự phân hóa đáng kể.

Bên cạnh nhóm khách hàng trẻ sẵn sàng đón nhận công nghệ mới từ các thương hiệu như BYD hay Wuling nhờ chi phí hợp lý, một bộ phận người tiêu dùng vẫn duy trì sự cẩn trọng và ưu ái các thương hiệu Nhật Bản như Toyota, Daihatsu, Mitsubishi hay Suzuki nhờ mạng lưới đại lý rộng khắp và phụ tùng dễ thay thế ở các tỉnh xa.

Trước làn sóng đầu tư ngoại, Bộ trưởng Công nghiệp Indonesia Agus Gumiwang Kartasasmita cho biết chính phủ nước này đang cân nhắc một chương trình khuyến khích xe điện mới, trong đó sẽ ưu tiên bảo hộ và phát triển các thương hiệu quốc gia.

Thái Lan trước thách thức kép và sự suy giảm của chuỗi sản xuất truyền thống

Trái ngược với đà tăng tốc rực rỡ của Indonesia, ngành ô tô Thái Lan đang trải qua một giai đoạn thử thách mang tính cấu trúc. Thị trường nội địa Thái Lan trong quý 2/2026 tiêu thụ 164.883 xe, tăng 10% so với cùng kỳ năm ngoái và nối dài chuỗi tăng trưởng 5 quý liên tiếp nhờ nhu cầu xe điện bùng nổ bù đắp cho sự suy yếu của xe động cơ đốt trong.

Tuy nhiên, bức tranh tổng thể của nền kinh tế ô tô Thái Lan lại ẩn chứa nhiều mảng tối. Mức nợ hộ gia đình cao cùng các quy định siết chặt tín dụng từ ngân hàng đã giáng đòn mạnh vào phân khúc xe bán tải – vốn là trụ cột tiêu thụ và sản xuất tại thị trường này.

Nghiêm trọng hơn, vai trò trung tâm sản xuất ô tô lớn nhất Đông Nam Á của Thái Lan đang bị đe dọa nghiêm trọng. Trong nửa đầu năm 2026, tổng sản lượng sản xuất ô tô của Thái Lan giảm 1% xuống còn 717.212 xe, trong khi kim ngạch xuất khẩu giảm tới 8,3%. Giới phân tích và các nhà cung ứng phụ tùng tại Bangkok nhận định rằng thách thức lớn nhất của Thái Lan không chỉ dừng lại ở sức mua ngắn hạn, mà là năng lực thích ứng với sự trỗi dậy của các hãng xe Trung Quốc.

Việc các tập đoàn xe điện Trung Quốc làm chủ các công nghệ cốt lõi và thiết lập chuỗi cung ứng mới đang làm tái cấu trúc lại toàn bộ động lực cạnh tranh khu vực, đe dọa trực tiếp đến chuỗi cung ứng linh kiện cơ khí truyền thống mà Thái Lan đã xây dựng suốt nhiều thập kỷ.

Sự tăng tốc của các thị trường vệ tinh: Malaysia, Việt Nam và Philippines

Cuộc đua điện hóa tại ASEAN còn ghi nhận những bước chuyển mình ấn tượng từ các quốc gia thành viên khác. Malaysia trở thành một trong những thị trường có hiệu suất kinh doanh tốt nhất quý 2 khi doanh số tăng 9,7%, đạt 201.242 xe, buộc Hiệp hội Ô tô Malaysia phải nâng dự báo tiêu thụ cả năm 2026 lên mức 800.000 xe.

Lần đầu tiên trong lịch sử, doanh số xe điện tại Malaysia trong nửa đầu năm đã vọt tăng 106% lên 26.192 xe, chính thức vượt qua dòng xe hybrid (25.590 xe). Tổng tỷ trọng xe điện và hybrid hiện chiếm tới 13,4% toàn thị trường. Đòn bẩy cho đà bứt phá này đến từ thương hiệu nội địa Proton với dòng xe e.MAS. Mẫu e.MAS 5 đạt doanh số 10.665 xe tính đến hết tháng 6, trở thành xe điện bán chạy nhất Malaysia và giúp thương hiệu e.MAS nắm giữ tới 43% thị phần xe điện cả nước nhờ chiến lược định giá bình dân tiếp cận nhóm khách hàng trẻ.

Khác với đa phần các nước ASEAN phụ thuộc vào thương hiệu Trung Quốc, tiến trình điện hóa của Việt Nam do hãng xe nội địa VinFast dẫn dắt. Hãng xe Việt đã vượt qua Toyota để trở thành nhà sản xuất ô tô lớn nhất thị trường trong nước, ghi nhận doanh số gần 98.000 xe trong 5 tháng đầu năm 2026.

Sức mạnh của VinFast đến từ hệ sinh thái trạm sạc V-Green phủ khắp toàn quốc cùng việc liên tục mở rộng sản phẩm giá rẻ, tiêu biểu như mẫu mini EV VF2 vừa ra mắt.

Trong khi đó, các quốc gia như Philippines đang nỗ lực bắt kịp bằng gói ưu đãi 1 tỷ USD được Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. kích hoạt ngày 30/7 nhằm thu hút đầu tư sản xuất xe điện, còn Singapore đã trở thành thị trường trưởng thành nhất với xe điện chiếm tới 62% số lượng đăng ký xe mới trong nửa đầu năm 2026.

Nhìn tổng thể, cú hích xe điện không chỉ đơn thuần xoay chuyển thị phần bán hàng mà đang kích hoạt một cuộc đua tái cấu trúc toàn diện chuỗi giá trị công nghiệp ô tô Đông Nam Á. Từ cuộc cạnh tranh thương mại đơn thuần giữa các thương hiệu nhập khẩu, các quốc gia ASEAN đang nhanh chóng dịch chuyển trọng tâm sang việc thu hút dòng vốn đầu tư sản xuất, làm chủ công nghệ pin và nội địa hóa chuỗi cung ứng.

Sự bứt phá mạnh mẽ của Indonesia nhờ nguồn tài nguyên và chính sách xe xanh linh hoạt, kết hợp với đà tăng tốc của Việt Nam và Malaysia, đang tạo nên một thế kiềng ba chân mới, đe dọa trực tiếp đến vị thế trung tâm sản xuất ô tô độc tôn mà Thái Lan nắm giữ trong nhiều thập kỷ. Cuộc hoán đổi vị thế này sẽ định hình nên cục diện công nghiệp mới của ASEAN trong kỷ nguyên xe xanh.