EREV: Đòn bẩy mới với làn sóng xe du lịch xanh đường dài tại Việt Nam?

EREV đang cho thấy tiềm năng trở thành đòn bẩy chiến lược cho phân khúc xe du lịch đường dài, đặc biệt là các dòng SUV cỡ lớn và MPV cao cấp phục vụ gia đình lẫn doanh nhân tại thị trường Việt.

Để hiểu đúng tiềm năng của EREV, trước hết cần nhìn vào bản chất kỹ thuật cũng như tiêu chuẩn phân loại mới được xác lập trong Thông tư 45/2026. Khác với xe hybrid song song hay cắm sạc (PHEV) – động cơ xăng vẫn có thể can thiệp trực tiếp để dẫn động bánh xe – EREV vận hành thuần túy bằng mô-tơ điện giống như một chiếc ô tô thuần điện (BEV). Xe được trang bị thêm một động cơ đốt trong dung tích nhỏ, nhưng động cơ này không hề có liên kết cơ khí với hệ truyền động mà chỉ hoạt động thuần túy như một máy phát điện tự động nạp cho bộ pin khi dung lượng xuống thấp, đồng thời xe vẫn hỗ trợ cắm sạc trực tiếp từ nguồn điện bên ngoài.

Theo quy định mới tại Thông tư 45/2026, các dòng xe này được chia thành hai nhóm rõ rệt dựa trên quãng đường hoạt động thuần điện khi pin đầy. Nhóm EREVeb quy định phạm vi thuần điện đạt từ 250 km trở lên, trong khi nhóm EREVep dành cho các dòng xe có quãng đường di chuyển thuần điện từ 150 km đến dưới 250 km.

Thực tế, với đặc thù địa lý kéo dài và hạ tầng trạm sạc công cộng tại các tuyến đường cao tốc, vùng sâu vùng xa hay các khu du lịch liên tỉnh tại Việt Nam vẫn đang trong quá trình phát triển, các dòng SUV và MPV gia đình thuần điện thường khiến người lái gặp phải tâm lý "lo âu quãng đường".

Một chiếc SUV 7 chỗ chở đủ tải cùng hành lý chạy tốc độ cao trên cao tốc có thể sụt giảm dung lượng pin nhanh hơn đáng kể so với điều kiện đô thị. EREV nổi lên là nhân tố tháo gỡ hoàn toàn điểm nghẽn này bằng cách mang lại trải nghiệm tăng tốc mượt mà, êm ái và không phát thải trong 150 km đến 250 km di chuyển hàng ngày bằng điện sạc tại nhà, đồng thời sẵn sàng vươn tới tổng quãng đường cả ngàn kilômét nhờ bình xăng phụ trợ mà không bắt buộc người dùng phải phụ thuộc vào thời gian chờ sạc công cộng trên hành trình dài.

Sức hút thực tế của EREV tại thị trường Việt Nam tính đến tháng 10/2026 đang được chứng minh bằng những chuyển động thương mại dồn dập từ các nhà phân phối và sản xuất lớn. Nhà phân phối Volkswagen tại Việt Nam đã chính thức xác nhận việc mở bán dòng xe EREV cỡ lớn nhập khẩu mang tên ID. ERA 9X, với thời điểm giao những chiếc xe đầu tiên tới tay khách hàng được ấn định ngay cuối tháng 10/2026. Cùng thời điểm, tập đoàn Li Auto – thương hiệu xe điện nổi tiếng hàng đầu Trung Quốc chuyên về các dòng SUV EREV gia đình hạng sang – cũng đã xác nhận kế hoạch chính thức mở bán xe tại Việt Nam vào cuối năm 2026, đầu năm 2027.

Không dừng lại ở xe nhập khẩu, tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, Chủ tịch Vingroup Phạm Nhật Vượng cũng đã khẳng định VinFast đang tích cực nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ mở rộng quãng đường cho hệ sinh thái xe điện, nhằm giải quyết triệt để rủi ro hết pin khi người dùng di chuyển vào các vùng chưa phủ sóng trạm sạc.

Mặc dù sản phẩm và quy định phân loại kỹ thuật đã sẵn sàng, nút thắt lớn nhất quyết định quy mô bùng nổ của thị trường EREV lại nằm ở cơ chế ưu đãi thuế và phí đang trong quá trình xem xét hoàn thiện. Hiện nay, hành lang pháp lý tài chính tại Việt Nam đang có sự phân hóa rất lớn giữa các nhóm công nghệ. Ô tô thuần điện (BEV) xe chở người dưới 9 chỗ, xe ô tô pick-up chở người từ 1.1.2026 áp mức thuế 3%, từ đầu năm 2031 áp mức 11%, đi kèm chính sách hỗ trợ 100% lệ phí trước bạ kéo dài đến hết năm 2030.

Trong khi đó, ô tô động cơ đốt trong thông thường chịu mức thuế tiêu thụ đặc biệt kịch trần lên tới 150%, còn các dòng xe hybrid (HEV và PHEV) chỉ mới bắt đầu nhận được chính sách giảm thuế tiêu thụ đặc biệt từ đầu năm 2026 nếu đáp ứng đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật quy định.

Vấn đề chính sách được nhiều người quan tâm hiện nay xoay quanh việc nên xếp EREV vào nhóm ưu đãi tiệm cận ô tô điện thuần túy hay chỉ dừng lại ở mức giảm thuế của xe hybrid. Một số quan điểm cho rằng, các loại xe EREV ưu việt hơn xe PHEV hay HEV rất nhiều nhờ quãng đường di chuyển thuần điện lớn. Nếu người tiêu dùng cắm sạc thường xuyên cho các lộ trình hàng ngày thì hiệu quả giảm phát thải thực tế của EREV không khác biệt so với xe thuần điện.  Do đó, nếu đánh đồng mức ưu đãi của EREV xuống ngang bằng xe hybrid thông thường sẽ tạo ra sự thiệt thòi lớn, không phản ánh đúng giá trị môi trường của công nghệ.

Việc ban hành Thông tư 45/2026 là bước đi chủ động và kịp thời của các cơ quan quản lý trong việc định hình thể chế đón đầu xu hướng công nghệ mới. Với những ưu thế có được, EREV không phải là một giải pháp thay thế hoàn toàn xe thuần điện, mà đóng vai trò là "chiếc cầu nối công nghệ" cực kỳ thực dụng cho phân khúc xe du lịch đường dài tại Việt Nam trong giai đoạn 5 đến 10 năm tới.

Khi cơ chế ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt và lệ phí trước bạ cho EREV được hoàn thiện theo hướng khuyến khích các dòng xe có quãng đường thuần điện lớn, rào cản về giá sở hữu sẽ bị xóa bỏ. Sự kết hợp giữa chính sách tài chính hợp lý và sự đổ bộ của các mẫu xe du lịch EREV thế hệ mới được cho sẽ tạo nên một đòn bẩy thực chất, đưa thị trường ô tô Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển xanh hóa mới.