Hạ tầng trạm sạc: "Thỏi nam châm" hút nguồn vốn FDI tỷ USD của Việt Nam

Trên thực tế, trong nhiều năm qua, trong làn sóng xanh hoá, các nhà đầu tư hạ tầng sạc quốc tế hay các quỹ đầu tư năng lượng xanh từ vẫn đang “chờ đợi” do thiếu một hệ thống quy chuẩn kỹ thuật đồng bộ tại thị trường Việt.

Trước những biến động và nhu cầu thị trường ở thời điểm hiện tại, Chỉ thị 09 đã đưa ra thời hạn rất cụ thể là ngay trong quý II và quý III/2026, Bộ Công Thương phải hoàn thành quy chuẩn kỹ thuật an toàn, tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng cho thiết bị sạc, trạm sạc, hệ thống điện cho trạm sạc.

Chính phủ cũng yêu cầu ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố cần xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư trạm sạc điện cho phương tiện giao thông điện phù hợp tình hình thực tế tại địa phương theo thẩm quyền, hoàn thành ngay trong tháng 9 năm 2026.

Rõ ràng việc “luật hóa” các tiêu chuẩn đối với các bộ ngành và uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố này là một điểm nhấn quan trọng giúp doanh nghiệp FDI tự tin giải ngân vốn, bởi họ cần khung pháp lý rõ ràng để tính toán đầu tư các công nghệ mới.

Với chính sách mới sẽ giúp các doanh nghiệp có cơ sở để tính toán rút ngắn thời gian hoàn vốn (ROI) nên hoàn toàn có thể xem xét rót vốn vào các chuỗi trạm sạc tại Việt Nam.

Chính phủ đặt mục tiêu đầy tham vọng đến năm 2030, tối thiểu 50% phương tiện công cộng tại các thành phố chuyển sang dùng điện. Để hiện thực hóa điều này, nhu cầu về hạ tầng sạc không chỉ dừng lại ở quy mô cá nhân mà chuyển sang quy mô công nghiệp (depot sạc cho xe bus, taxi điện).

Thủ tướng bên cạnh đó cũng yêu cầu Bộ Xây dựng, cần có kế hoạch khuyến khích các dự án khu đô thị, bãi đỗ xe tích hợp hạ tầng sạc cho phương tiện giao thông điện.

Với việc Bộ Xây dựng được giao nhiệm vụ tích hợp hạ tầng sạc vào quy hoạch đô thị và bãi đỗ xe, sẽ là cơ hội cho các quỹ đầu tư FDI khai thác dài hạn. Tại Thái Lan và Indonesia, mô hình PPP giúp hàng nghìn trạm sạc được triển khai chỉ trong vài năm. Việt Nam cũng đang dần mở rộng cơ chế này nhằm thu hút khu vực tư nhân tham gia, giúp phủ trạm sạc nhanh hơn, hiệu quả hơn và đồng bộ hơn. Đặc biệt sau khi Chính phủ có Chỉ thị mới thì hình thức đầu tư này hứa hẹn nhiều cơ hội cho nhóm FDI.

Tại Việt Nam, hiện V-Green với hơn 150.000 cổng sạc hiện nay đang thống trị về mặt hạ tầng nhưng chỉ phục vụ cho các dòng sản xuất của VinFast. Mới đây, V-Green tiếp tục công bố đầu tư 10.000 tỷ đồng để triển khai 99 siêu trạm sạc trên toàn quốc đã tạo ra áp lực không nhỏ trong cộng đồng xe xanh. Trong khi đó dư địa cho làn sóng xe điện đa thương hiệu như từ Nhật, Hàn, Trung Quốc vẫn còn nhiều khoảng trống. Đây là cơ hội để các "ông lớn" trong công nghiệp sạc quốc tế vào cuộc dưới dạng thành lập các liên doanh sản xuất thiết bị sạc nhằm tận dụng ưu đãi thuế nhập khẩu linh kiện để biến Việt Nam thành trung tâm sản xuất trạm sạc cho khu vực Đông Nam Á. Hoặc thành lập các hệ thống trạm sạc độc lập sau khi có cơ chế về giá điện chuyên biệt cho trạm sạc theo Thông tư số 60/2025 quy định chi tiết việc áp dụng giá bán điện, bảo đảm minh bạch, cho từng đối tượng và mục đích sử dụng.

Trao đổi với VneconomyAutomotive, ông Eugene Khoo, Giám đốc Kinh doanh Tập đoàn Giải pháp Năng lượng Bền vững SP Group Việt Nam, một trong những đơn vị hiện dẫn đầu trong việc xây dựng hạ tầng cho xe điện và quản lý mạng lưới trạm sạc tại Singapore, nhận định, để cải thiện hệ thống sạc xe điện tại Việt Nam, có một số yếu tố cần xem xét. Trong đó, quan trọng nhất là các chính sách hỗ trợ có thể thúc đẩy các đơn vị vận hành đội xe chuyển đổi sang xe điện và khuyến khích người dùng mới thay đổi phương tiện.

Theo ông Eugene Khoo, thực tế, cơ hội phát triển xe điện tại Việt Nam có thể khác biệt so với các quốc gia khác trong ASEAN. Với đặc thù về địa lý, mức độ phổ biến của xe hai bánh và bốn bánh trong và ngoài các thành phố lớn, cũng như yêu cầu về cơ cấu năng lượng để đảm bảo sạc xe điện bền vững, các mô hình kinh doanh sẽ cần phải linh hoạt và sáng tạo, đồng thời phải đi đôi với các chính sách và quy định rõ ràng từ chính phủ.

Ông Eugene Khoo nhấn mạnh, bằng cách xây dựng một hệ thống sạc toàn diện, liền mạch và đáng tin cậy, Việt Nam có thể thúc đẩy sự phát triển bền vững trong lĩnh vực giao thông, giảm thiểu tác động đến môi trường và tiến tới một tương lai xanh hơn.

Từ thực tế khách quan, có thể thấy Chỉ thị 09 là điểm nhấn quan trọng để chuyển dịch từ "khuyến khích bằng lời nói" sang "thực thi bằng hành động". Với một thị trường ô tô đang tăng trưởng nóng và cam kết Net Zero quyết liệt, Việt Nam đang đứng trước cơ hội trở thành “điểm nóng” thu hút vốn FDI xanh hoá bậc nhất trong khu vực.

Hạ tầng trạm sạc trong thời gian sắp tới sẽ không còn là "điểm nghẽn", mà sẽ trở thành động lực chính đưa ngành công nghiệp ô tô Việt Nam sang một trang mới, kỷ nguyên của sự chuyển dịch năng lượng bền vững.