Sức nóng từ làn sóng xe điện: "Cánh chim đầu đàn" Honda đang mỏi mệt?

“Vết nứt” trước xe điện Trung Quốc

Thất bại tốn kém của Honda Motor Co. trong lĩnh vực ô tô điện đã làm tăng đáng kể áp lực buộc công ty tránh lặp lại những sai lầm phải tương tự với xe máy.

Gần 1/3 số xe máy bán ra trên toàn cầu là xe Honda, tạo ra phần lớn lợi nhuận hoạt động của nhà sản xuất mặc dù chỉ chiếm chưa đến 1/5 doanh số bán hàng. Tuy nhiên, những vết nứt đang bắt đầu xuất hiện khi xe điện từ Trung Quốc xâm lấn thị phần của họ.

Mặc dù xe hơi chắc chắn sẽ là trọng tâm trong kế hoạch vực dậy của Giám đốc điều hành Toshihiro Mibe vào tháng 5, ông cũng sẽ phải đối mặt với áp lực chứng minh cho các nhà đầu tư thấy rằng ông sẽ không lãng phí mảng kinh doanh hoạt động tốt nhất của Honda.

Việc công ty thích ứng như thế nào với tương lai xe điện sẽ là yếu tố then chốt quyết định liệu họ có thể ổn định lợi nhuận và khôi phục niềm tin của nhà đầu tư hay không.

Mảng kinh doanh xe máy của Honda đang phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng tăng. Nhà sản xuất này đã bắt đầu triển khai xe máy điện toàn cầu ba năm trước với hai mẫu xe tại Indonesia và Ấn Độ, nhưng màn ra mắt tại Nam Á đã gặp khó khăn.

Trong hai mẫu xe được giới thiệu tại Ấn Độ, một mẫu dựa vào việc thay pin mà không cần sạc tại nhà, hạn chế tính tiện dụng, trong khi mẫu còn lại kết hợp sạc nhanh với mức giá cao hơn đáng kể so với các đối thủ.

Ấn Độ, chiếm khoảng một phần ba thị trường xe máy toàn cầu, đã thu hút một làn sóng các đối thủ cạnh tranh đang chạy đua để giới thiệu các mẫu xe mới, phát triển công nghệ và đảm bảo nguồn cung pin phần lớn do Trung Quốc và Hàn Quốc kiểm soát.

Ngoài Yadea Group Holdings Ltd., nhà sản xuất xe máy điện lớn nhất thế giới về số lượng, các nhà sản xuất mới như VinFast Auto Ltd. tại Việt Nam, Gogoro Inc. tại Đài Loan và Bajaj Auto Ltd. tại Ấn Độ đều đang tìm cách mở rộng thị phần của mình.

Honda có kế hoạch đầu tư 500 tỷ yên (3,1 tỷ USD) vào xe máy điện đến năm 2030, với tham vọng giới thiệu 30 mẫu xe và đạt doanh số hàng năm 4 triệu chiếc. Hãng đặt mục tiêu xe điện chiếm 1/5 doanh số bán xe hai bánh của mình.

Honda cũng đang phải đối mặt với thách thức tại thị trường nội địa khi tìm cách tung ra thị trường xe máy điện. Yadea đã gia nhập thị trường Nhật Bản vào tháng 11 năm ngoái với một mẫu xe tay ga điện trong cùng tầm giá với các lựa chọn chạy bằng xăng tại địa phương, và cũng rẻ hơn khoảng 30% so với một mẫu xe chạy bằng pin tương tự của Honda.

Tháng trước, Honda đã ra mắt một mẫu xe tay ga điện mới, có giá 220.000 nhân dân tệ và dự kiến sẽ được bán ra vào cuối tháng 3. Với phạm vi hoạt động 81 km (50 dặm), công ty đặt mục tiêu doanh số hàng năm là 2.200 chiếc cho mẫu xe này, có tên là icon e.

Về lâu dài, Honda đặt mục tiêu chiếm 50% thị trường toàn cầu, với sự tăng trưởng tập trung vào khu vực mà hãng gọi là Nam bán cầu — Ấn Độ, Indonesia và Philippines, cũng như Brazil và các khu vực khác của Mỹ Latinh — nơi xe máy vẫn là phương tiện giao thông thiết yếu và giá cả phải chăng.

Rào cản và thách thức

Nhưng chính những thị trường đó lại đặt ra những rào cản lớn nhất. Xe máy điện thường có phạm vi hoạt động dưới 100 km, so với khoảng 300 km của xe máy chạy xăng, và vẫn có giá cao hơn. Pin vẫn còn đắt đỏ và bị hạn chế về không gian, khiến việc cân bằng giữa hiệu suất và giá cả trở nên khó khăn.

Việc áp dụng công nghệ này có thể phụ thuộc không chỉ vào công nghệ, mà còn vào trợ cấp và hỗ trợ chính sách. Chi phí sinh hoạt ngày càng tăng đang gây áp lực lên người tiêu dùng, trong khi các quy định chặt chẽ hơn ở các thị trường lớn đang định hình lại nhu cầu.

Honda đang mở rộng kế hoạch sản xuất, với một nhà máy sản xuất xe máy điện chuyên dụng tại Ấn Độ dự kiến sẽ mở cửa vào năm 2028. Sản lượng tại nước này dự kiến sẽ tăng từ 6,25 triệu chiếc lên 8 triệu chiếc.

Kỷ nguyên cạnh tranh sắp tới cho xe máy điện sẽ diễn ra khi Honda phải đối mặt với viễn cảnh báo lỗ hàng năm đầu tiên trong lịch sử. Công ty đã cảnh báo các nhà đầu tư vào ngày 12 tháng 3 rằng họ dự kiến sẽ phải chi tới 2,5 nghìn tỷ nhân dân tệ cho các khoản phí liên quan đến xe điện trong năm tài chính hiện tại, kết thúc vào tháng này.

Ông Mibe hứa sẽ công bố chiến lược kinh doanh được sửa đổi vào tháng 5, khi kết quả kinh doanh cả năm được công bố, với tầm nhìn mới cho mảng kinh doanh ô tô và xe máy. Mới đây, Honda và Tập đoàn Sony đã hủy bỏ kế hoạch giới thiệu Afeela, một mẫu xe điện được phát triển chung, cũng như phiên bản kế nhiệm của nó.

Tại thị trường Việt Nam, theo một báo cáo của HSBC hồi giữa năm 2024, Việt Nam hiện là thị trường xe máy điện lớn nhất trong khu vực ASEAN và lớn thứ hai trên toàn cầu chỉ sau Trung Quốc.

Với vị thế là hãng xe chiếm giữ thị phần lớn (80%) thị trường xe máy Việt trong suốt một thời gian dài, Honda Việt Nam đang đứng trước một ngưỡng cửa mới trong việc thay đổi để tồn tại trong xu thế xanh hoá. Các mẫu xe máy điện mới nhất của Honda tại Việt Nam tính đến đầu năm 2026 mới chỉ có Honda UC3 (vừa ra mắt 1/2026), CUV e: và ICON e:Honda, trong khi các đối thủ đã có dải sản phẩm rất đa dạng. Honda cũng đã tuyên bố chính thức gia nhập cuộc đua đổi pin sạc xe máy điện tại Việt Nam từ năm 2026 với hệ thống Honda Power Pack Exchanger e: (tủ đổi pin tự động) nhận được nhiều sự quan tâm của người tiêu dùng. Trong cuộc đua xe điện tại thị trường Việt, “vua xe máy” đang cho thấy chậm chân hơn đối thủ khá nhiều.