Trung Quốc thiết lập chuẩn mực mới cho ngành ô tô toàn cầu

Quy tắc thay đổi

Cũng giống như sự trỗi dậy của Nhật Bản vào những năm 1970 đã định hình lại ngành công nghiệp ô tô với sản xuất tinh gọn và hiệu quả triệt để, sự trỗi dậy của Trung Quốc — dẫn đầu bởi các công ty như BYD, Geely và Leapmotor — đang viết lại các quy tắc một lần nữa, với thời gian phát triển ngắn hơn, tích hợp chuỗi cung ứng sâu rộng, những ý tưởng táo bạo và những chiếc xe được bổ sung các tính năng mới theo thời gian thực thông qua cập nhật qua mạng.

Kết quả là mục tiêu của ngành công nghiệp là bán các sản phẩm hoàn hảo bị đảo ngược, tạo ra một ngành công nghiệp mà việc sửa chữa có thể đến sau.

Theo Bloomberg, sự thay đổi này không còn là viển vông, ông lớn Stellantis đang cân nhắc việc sử dụng nền tảng và phần mềm xe điện từ Leapmotor để hỗ trợ các mẫu xe cho các thương hiệu châu Âu của mình là Fiat, Opel và Peugeot, và đang đàm phán riêng với Xiaomi Corp. và Xpeng Inc. về việc đầu tư vào hoạt động kinh doanh tại châu Âu.

Đây là một sự thừa nhận rằng các nhà sản xuất truyền thống lớn có thể cần đến kỹ thuật của Trung Quốc để cạnh tranh trên chính sân nhà của họ.

Sự lan tỏa công nghệ không chỉ giới hạn ở thị trường đại chúng, mà còn mở rộng sang cả thị trường xe hơi hạng sang, với việc nhà sản xuất xe hơi hạng sang Mercedes-Benz Group AG đang tiến hành các cuộc đàm phán ban đầu với Geely về khả năng hợp tác trong lĩnh vực xe điện tương lai, Bloomberg đưa tin.

Ngay đến các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản cũng đang tận dụng chuyên môn của Trung Quốc. Nissan Motor Co., công ty tiên phong trong thị trường xe điện với mẫu Leaf năm 2010, hiện đang dựa vào Trung Quốc để trở thành bàn đạp cho xuất khẩu xe điện, đầu tư ít nhất 10 tỷ nhân dân tệ (1,4 tỷ USD) để phát triển xe điện tại Trung Quốc đại lục để bán ra nước ngoài. Trung Quốc trở thành trung tâm trọng lực trong đổi mới vận tải đường bộ

Tại Mỹ, nơi các bức tường bảo hộ từ lâu đã ngăn cản các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc thâm nhập thị trường, những vết nứt đang bắt đầu xuất hiện. Khi Trung Quốc thâm nhập thị trường Mexico và Canada, Ford Motor Co. đã thảo luận với chính quyền của Tổng thống Donald Trump về cách thức cấu trúc các liên doanh Mỹ-Trung khi Trung Quốc chắc chắn sẽ thâm nhập thị trường nội địa — một kịch bản mà Giám đốc điều hành Jim Farley đã gọi là “mối đe dọa hiện hữu”.

Từng bị coi thường trong nhiều thập kỷ như một nơi sản xuất hàng loạt giá rẻ để sao chép công nghệ, Trung Quốc đã đổ nguồn lực vào cuộc đua do nhà nước hậu thuẫn để thống trị ngành sản xuất tiên tiến. Chỉ riêng trong lĩnh vực xe điện, hỗ trợ của chính phủ đã lên tới ít nhất 230 tỷ YSD kể từ năm 2009, theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế.

Trong khi các nhà sản xuất ô tô truyền thống đang cố gắng rút ngắn kế hoạch sản phẩm điển hình từ 5 đến 7 năm, các đối thủ Trung Quốc của họ có thể cho ra mắt một mẫu xe mới trong vòng chưa đầy hai năm.

Những người sáng lập tại Xpeng, Nio và Li Auto đều từng khởi nghiệp từ các công ty internet, và Lei Jun của Xiaomi có nền tảng về phần mềm.

Lực lượng lao động trẻ và năng động, và mức lương thấp hơn so với các đối tác phương Tây với mức lương thường gắn liền với các mục tiêu tài chính, thúc đẩy văn hóa khởi nghiệp. Cạnh tranh khốc liệt trong nước buộc phải liên tục đổi mới và tạo ra áp lực lớn. Loại bỏ những điểm không hiệu quả.

"Tốc độ Trung Quốc"

Theo Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới, dữ liệu bằng sáng chế phản ánh sự vươn lên dẫn đầu của Trung Quốc. Từ năm 2000 đến năm 2023, Trung Quốc đã tạo ra hơn 343.000 bằng sáng chế trong các công nghệ vận tải đường bộ tương lai, gần gấp năm lần tổng số của Đức, và đã thúc đẩy phần lớn sự tăng trưởng toàn cầu kể từ năm 2018.

Sự hỗ trợ tài chính dài hạn của Bắc Kinh đồng nghĩa với việc "Tốc độ Trung Quốc" là sản phẩm của sự hậu thuẫn nhà nước cũng như năng lực công nghiệp, với các gói cứu trợ và viện trợ định kỳ cho một số doanh nghiệp khó có thể tự duy trì trong dài hạn.

Tuy nhiên, tác động là có thật. Để duy trì khả năng cạnh tranh, các nhà sản xuất ô tô và nhà cung cấp từ bên ngoài Trung Quốc đang chuyển ngày càng nhiều chuyên gia kỹ thuật của họ đến đó.

Robert Bosch GmbH, nhà cung cấp phụ tùng ô tô truyền thống lớn nhất thế giới, đang cắt giảm hàng ngàn việc làm trong lĩnh vực sản xuất và phát triển trên khắp Baden-Württemberg, bang của Đức nơi Carl Benz phát minh ra ô tô vào những năm 1880, để chuyển công việc trong các lĩnh vực như pin và hệ thống hỗ trợ lái xe sang Trung Quốc.

Một số giám đốc điều hành châu Âu mô tả điều này như một "khoảnh khắc Nokia" - ám chỉ đến thời điểm iPhone của Apple Inc. đánh bại nhà lãnh đạo điện thoại di động Phần Lan. Các nhà vô địch ô tô của châu Âu có thể buộc phải lựa chọn giữa việc bám víu vào một mô hình kinh doanh đang suy tàn hoặc tận dụng công nghệ Trung Quốc để tồn tại.

Xét theo thực tế mới, Đức “đơn giản là không còn đủ năng suất nữa”, Thủ tướng Friedrich Merz từng thừa nhận vào cuối tháng Hai sau khi trở về từ Trung Quốc. “Cân bằng giữa công việc và cuộc sống cùng chế độ làm việc bốn ngày một tuần sẽ không duy trì được sự thịnh vượng lâu dài cho đất nước chúng ta. Chúng ta đơn giản là phải làm nhiều hơn nữa ngay bây giờ”.

Trong khi các nhà sản xuất ô tô châu Âu từng đặt ra tiêu chuẩn cho sự hợp tác sản xuất ô tô, thì giờ đây họ lại ngày càng buộc phải áp dụng các nền tảng và phương pháp kỹ thuật của Trung Quốc.

Trong tư duy của ngành công nghiệp phần mềm của thế hệ nhà sản xuất ô tô mới của Trung Quốc, các tính năng mới không cần phải hoàn hảo khi xe được xuất xưởng đôi khi chúng chỉ cần hoạt động tốt, với các bản cập nhật và sửa lỗi được bổ sung sau đó.

Ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc một phần là kết quả của những quyết định trước đó của các nhà sản xuất ô tô châu Âu, Mỹ và Nhật Bản khi đặt nhà máy sản xuất tại đây để đổi lấy quyền tiếp cận thị trường đang phát triển nhanh chóng, theo Kai Gramke, Giám đốc điều hành của EconSight, một công ty tư vấn theo dõi xu hướng bằng sáng chế.

Ông cho biết, sự đổi mới thường đi theo sau sản xuất, với nhiều bằng sáng chế của Trung Quốc liên quan đến các công nghệ tiên tiến như pin, xe điện, trí tuệ nhân tạo và lái xe tự động.

Theo thời gian, Bắc Kinh bắt đầu định hình lại các điều khoản thương mại. Công nghệ ô tô được nâng lên thành ưu tiên chiến lược trong kế hoạch “Sản xuất tại Trung Quốc 2025” nhằm thống trị ngành sản xuất tiên tiến.

Hiện nay, Trung Quốc dẫn đầu sản xuất pin toàn cầu thông qua các công ty như BYD và CATL, kiểm soát các khâu quan trọng trong chuỗi cung ứng xe điện và đặt ra nhịp độ trong phần mềm ô tô, từ buồng lái kỹ thuật số đến cập nhật qua mạng.

Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã sử dụng lợi thế về chi phí và tốc độ để sản xuất hàng loạt các mẫu xe giá cả phải chăng vào thời điểm người tiêu dùng, bị ảnh hưởng bởi các cuộc khủng hoảng lặp đi lặp lại trong nền kinh tế toàn cầu, đang Ít tiền hơn trong ví của họ.

Hiện tại, thuế quan của Mỹ đối với ô tô Trung Quốc bảo vệ các nhà sản xuất Mỹ khỏi sự cạnh tranh trong nước. Việc ông Trump đảo ngược các khoản trợ cấp cho xe điện và các quy định về khí thải cũng khiến việc bán các mẫu xe chạy bằng pin trở nên khó khăn hơn.

Các cơ quan quản lý của Liên minh châu Âu đã dựng lên những rào cản ít cứng nhắc hơn, áp thuế đối với xe điện sản xuất tại Trung Quốc, điều này nhanh chóng được đáp trả bằng xe hybrid và cam kết sản xuất trong nước.

Câu hỏi đặt ra hiện tại là các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc có thể tiếp tục nhân rộng lợi thế về chi phí này đến mức nào khi sản xuất ô tô ở Mỹ hoặc châu Âu, theo Terry Woychowski, cựu giám đốc điều hành của GM, hiện là chủ tịch của Caresoft Global, một công ty tư vấn kỹ thuật.