Vì sao Toyota bất ngờ thay “thuyền trưởng” giữa lúc ngành công nghiệp đang biến động?

Công ty tuyên bố vào cuối tuần qua rằng đương kim CEO Koji Sato sẽ từ chức sau ba năm giữ chức CEO, một nhiệm kỳ tương đối ngắn theo tiêu chuẩn thường thấy trước đây của Toyota. Sự thay đổi sẽ có hiệu lực vào ngày 1 tháng 4 sắp tới, với sự thay thế là ông Kenta Kon, Giám đốc Tài chính (CFO) của công ty, được bổ nhiệm làm CEO mới. Ông Kon là một cộng sự thân cận và là cựu thư ký của ông Akio Toyoda, Chủ tịch của Toyota.

Quyết định này được chú ý khi được đưa ra vào thời điểm các nhà sản xuất ô tô toàn cầu đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm sự cạnh tranh khốc liệt từ các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc, quá trình chuyển đổi tốn kém sang xe điện (EV) và sự bất ổn thương mại do thuế quan nhập khẩu của Mỹ.

Nhiều nhà phân tích đã bất ngờ trước sự thay đổi lãnh đạo chủ chốt này của Toyota, bởi dưới sự lãnh đạo của ông Sato, Toyota đã vượt qua được nhiều rào cản lớn.

David Whiston, một nhà phân tích ngành công nghiệp ô tô tại Morningstar, nhận xét rằng việc thay đổi CEO chỉ sau ba năm là điều bất thường đối với Toyota, đặc biệt là trong giai đoạn thành công liên tục như vậy.

Sau quá trình chuyển giao lãnh đạo, ông Sato sẽ đảm nhiệm vai trò mới là Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Công nghiệp, trong khi Akio Toyoda, người từng giữ chức CEO từ năm 2009 đến năm 2023, sẽ tiếp tục có ảnh hưởng trong việc định hướng chiến lược của công ty.

Whiston cho rằng thành công của Toyota phần lớn đến từ chiến lược năng lượng tập trung vào xe hybrid, loại xe đã thống trị thị trường toàn cầu, thay vì vội vàng chuyển sang xe điện hoàn toàn như nhiều đối thủ cạnh tranh.

Cách tiếp cận này đã được chấp nhận rộng rãi hơn, đặc biệt là khi doanh số bán xe điện ở một số thị trường, như ở Mỹ, không tăng trưởng như kỳ vọng, buộc một số nhà sản xuất phải thu hẹp kế hoạch xe điện của họ.

Việc bổ nhiệm ông Kon, một chuyên gia tài chính, cũng được xem là tín hiệu cho thấy Toyota đang chú trọng hơn vào tình hình tài chính của mình, trước áp lực từ thuế nhập khẩu và việc xuất khẩu xe hơi của Trung Quốc sang các thị trường trọng điểm ngày càng tăng.

Jeffrey Liker, giáo sư danh dự tại Đại học Michigan nhận định rằng công ty có tiêu chuẩn cao đối với cả chất lượng sản phẩm và mục tiêu tài chính.

Mặc dù Toyota vẫn là nhà sản xuất ô tô có lợi nhuận cao nhất thế giới, nhưng công ty dự kiến thuế quan của Mỹ, được áp dụng dưới thời cựu Tổng thống Donald Trump, sẽ làm tăng thêm khoảng 9 tỷ USD chi phí cho năm tài chính kết thúc vào ngày 31 tháng 3 năm 2026. Tuy nhiên, Toyota gần đây đã nâng dự báo lợi nhuận hoạt động cả năm lên gần 12%, đạt 3,8 nghìn tỷ yên, nhờ đồng yên yếu hơn và việc kiểm soát chi phí hiệu quả, dẫn đến giá cổ phiếu của công ty tăng 3% trên thị trường Mỹ.

Kenta Kon, người đã làm việc tại Toyota trong các vai trò kế toán và tài chính, bao gồm cả vị trí Giám đốc tài chính từ tháng 7 năm 2025, cũng có kinh nghiệm ngoài lĩnh vực sản xuất ô tô. Ông là giám đốc của Woven by Toyota, bộ phận phần mềm của công ty, và Toyota Fudosan, công ty bất động sản của hãng.

Tại một cuộc họp báo gần đây nhất, Kon tuyên bố rằng mặc dù ông có niềm đam mê với ô tô, nhưng vai trò chính của ông với tư cách là CEO sẽ là giám sát tình hình tài chính của công ty, đảm bảo rằng Toyota vẫn có khả năng đầu tư, thiết kế, sản xuất và phát triển xe một cách bền vững trong dài hạn.