Health Coach và hành trình sức khỏe xanh
Có một thực trang không chỉ ở Việt Nam, đó là các bệnh viện ngày càng quá tải khủng khiếp và các bác sĩ phải làm việc đến kiệt sức. Health Coach chính là những người giúp chia sẻ bớt gánh nặng cho các bác sĩ ở mặt trận phòng bệnh hơn chữa bệnh. Đây là lý do Hiệp hội Y khoa Mỹ AMA khuyên các bác sĩ cần có Health Coach trong tất cả các phòng khám của họ.





Lấy ví dụ từ chính việc ăn uống. Đa số chúng ta vẫn ăn theo cảm giác ngon miệng và bị quảng cáo dẫn dắt hơn là chọn thức ăn tốt cho cơ thể. Trong khi đó, chế độ dinh dưỡng thông minh để đạt tới sống xanh và sức khỏe xanh lại hướng dẫn mọi người đi từng bước từ thấp đến cao trong việc lựa chọn thức ăn. Đầu tiên, chúng ta phải phân biệt được thức ăn "thật" (hoàn toàn từ tự nhiên) với thức ăn "giả", là loại đã qua quá trình chế biến công nghiệp, có thể bị thay đổi các dưỡng chất hoặc thêm vào phụ gia thực phẩm như chất bảo quản, chất tạo màu, tạo mùi… Để chọn được thực phẩm thật, hãy đọc kỹ thành phần của chúng, thực phẩm "thật" thường chỉ có một nguyên liệu là chính nó hoặc tối đa hai, ba thành phần dễ hiểu, ví dụ cơm chỉ có gạo và nước, hay nước mắm chỉ có cá cơm, muối và nước; trong khi thức ăn công nghiệp có thành phần rất dài, rất khó đọc, khó hiểu và có nhiều chữ số.
Khi đã phân biệt và tránh tuyệt đối "thực phẩm giả", chúng ta có thể chuyển sang cấp độ cao hơn: ăn để khỏe. Theo các Health Coach, nguyên lý cơ bản vẫn là sử dụng ba chất dinh dưỡng chính: chất đường bột, chất đạm, chất béo nhưng phải lấy từ nguồn thực phẩm cấp cao thì mới tạo ra một chế độ ăn uống lành mạnh, giúp cơ thể tránh được các nguy cơ tim mạch, tiểu đường, mỡ máu, thậm chí là tự chữa bệnh. Đối với chất đạm, đạm động vật nếu ăn nhiều có nguy cơ ung thư cao hơn so với đạm thực vật. Đạm động vật tốt là đạm từ những "con không chân" như cá nhỏ, tôm nhỏ, hải sản nhỏ. Loại này vòng đời ngắn, nằm phía dưới chuỗi thức ăn nên ít tích tụ độc tố. Tiếp đến là những "con hai chân và trứng của chúng", sau cùng mới đến những "con bốn chân và sữa của chúng". Thịt và sữa của động vật bốn chân ở cấp thấp nhất vì nó có thể chứa nhiều hormone tăng trưởng trong quá trình nuôi công nghiệp và nhiều vấn đề khác, làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư. Với đạm thực vật, hãy ăn đa dạng từ các loại hạt, các loại đậu, nấm và cả rau xanh, gạo lức nguyên cám. Nhiều người hiện nay vẫn nghĩ đạm đậu nành là tốt nhất, tuy nhiên loại đạm này rất khó tiêu, trừ khi nó được lên men tự nhiên (làm tương), ngoài ra đậu nành còn bị biến đổi gene và chứa nhiều hormone nữ thực vật, ăn nhiều có thể gây rối loạn hormone ở người. Với chất béo, sai lầm lớn nhất của chúng ta là dùng quá nhiều dầu thực vật tinh luyện nấu ăn. Đây là sản phẩm của quá trình chế biến công nghiệp có thể sử dụng nhiều hóa chất, lại tinh luyện ở nhiệt độ cao nên dễ tạo ra những phân tử chất béo có hại cho tim mạch, gây xơ vữa động mạch. Đặc biệt, khi dùng để chiên rán ở nhiệt độ cao còn tạo ra những chất gây ung thư. Dầu thực vật tốt, nên sử dụng các loại dầu tự nhiên được ép thô, chưa qua chế biến công nghiệp như dầu ôliu, dầu hạt lanh, dầu mè, dầu phộng, dầu dừa… Tuy nhiên, không nên đun nấu ở nhiệt độ cao, tốt nhất nên dùng chỉ để rưới lên salad, xào nhanh lửa nhỏ hoặc tắt bếp mới cho vào thức ăn. Bạn cũng có thể bổ sung chất béo tốt từ thực vật còn nguyên vẹn như trái bơ hoặc các loại hạt chứa dầu như hạt bí, hạt hướng dương, vừng, lạc, hạnh nhân, óc chó… Ngoài yếu tố dinh dưỡng, chiến lược cho một sức khỏe toàn diện mà một Health Coach xây dựng cho khách hàng của mình bao gồm cả việc thực hành tự chăm sóc sức khỏe tốt nhất của mỗi cá nhân gồm ba yếu tố: dinh dưỡng đúng, vận động thể dục đúng và kiểm soát stress. Dinh dưỡng đúng là những nguyên lý của dinh dưỡng thông minh. Vận động thể dục đúng thì không nhất thiết phải đến phòng tập, có khi chỉ cần 30 phút mỗi ngày khi bạn tham gia bất cứ hoạt động nào thỏa mãn ba điều kiện: tim đập nhanh hơn, người nóng lên, hít thở nhiều oxy hơn… Bên cạnh đó, những cư dân đô thị hiện đại cũng nên thực hành yoga và thiền để kiểm soát stress. Yoga, nếu hiểu triết lý và thực hành đúng, là một thể loại thiền động có thể giải quyết cả vận động đúng để khỏe mạnh và giảm stress, giúp chúng ta tìm được sự cân bằng và hạnh phúc khi nhận ra ý nghĩa, mục đích sống của mình.

Health Coach có thể hiểu là các chuyên gia tư vấn về sức khỏe hay các huấn luyện viên sức khỏe. Theo định nghĩa, huấn luyện hay tư vấn về sức khỏe là một tiến trình hỗ trợ những thay đổi lành mạnh và bền vững trong hành vi và lối sống bằng việc khuyến khích khách hàng lắng nghe nội tâm của họ, xác định các giá trị và biến các mục tiêu thành hành động. Tư vấn về sức khỏe dựa trên những nguyên tắc của tư duy tích cực, nói chuyện tạo động lực và đặt mục tiêu.
Con đường chinh phục công việc hấp dẫn Bạn có thể dễ dàng tìm được nhiều chương trình, địa chỉ đào tạo Health Coach trên thế giới. Điểm đến gần nhất là Singapore nơi nhiều Huấn luyện viên cá nhân có tiếng ở Việt Nam từng theo học. Điểm đến du học lý tưởng nhất có lẽ là Mỹ với nhiều địa chỉ đào tạo chứng chỉ Health Coach uy tín như National Society of Health Coaches, Dr.Sears Wellness Institue, America Council on Exercises... Bạn cũng có thể học một khóa đào tạo trực tuyến Health Coaching của Học viện Integrative Nurtrion (IIN) Mỹ. Vì đây là một lĩnh vực mới nên chưa có nhiều nguồn tài liệu được dịch ra tiếng Việt nên giỏi Anh văn là một điểm cộng. Sau một năm học tập và bổ sung kiến thức (hoặc đạt đủ số giờ đào tạo trực tuyến), các bạn sẽ phải vượt qua kì thi cấp bằng chính thức của Đại học State University of New York để được cấp giấy chứng nhận hành nghề theo tiêu chuẩn của AADP. Với yêu cầu kiến thức ít hơn so với bác sĩ, thế nhưng các huấn luyện viên sức khỏe lại không hề bị lép vế trên thị trường việc làm. Bất cứ nơi làm việc nào cũng cần một "người truyền lửa" sống khỏe. Các huấn luyện viên đặc biệt này sẽ được các tập đoàn, các công ty lớn có chế độ đãi ngộ nhân viên tốt (tiêu biểu là các tập đoàn nước ngoài), muốn nhân viên có sức khỏe thật tốt để đạt được năng suất tốt nhất. Ngoài ra, các Spa, trường học, các khoa tư vấn sức khỏe của các bệnh viện công và tư… cũng đều là nguồn thu hút nhân lực lớn của nghề này luôn. Bạn còn có thể tự mở những buổi tư vấn sức khỏe riêng và tự đứng lớp giảng dạy nữa. Trên thế giới, hiện đã có rất nhiều Health Coach trên khắp các quốc gia (nhất là các nước phát triển phương Tây như Mỹ, Anh, Pháp…) và họ thường xuyên tổ chức các buổi hội thảo học tập, gặp nhau để nâng cao kiến thức qua các năm. Với một đất nước đang phát triển ngày càng quan tâm nhiều hơn đến việc nâng cao chất lượng sống như Việt Nam, nghề Health Coach hứa hẹn sẽ là một nghề hot trong thời gian tới.
Chính xác những lợi ích các Health Coach có thể mang tới là gì? - Các Health Coach tìm ra cho khách hàng những cải thiện trong lối sống có thể đo lường được. - Các nhà quản lý của công ty thấy thời gian nghỉ ốm của nhân viên giảm bớt và năng suất lao động tăng lên. - Các nhân viên trở nên vui vẻ hơn, khỏe mạnh hơn và làm việc hiệu quả hơn. - Các quản trị viên và Giám đốc điều hành thấy chi phí chăm sóc sức khoẻ giảm xuống. - Mặc dù có nhiều công ty cung cấp các phúc lợi về chăm sóc sức khoẻ, nhưng chỉ có một chuyên gia có thể cung cấp một kế hoạch hoàn chỉnh, đáp ứng nhu cầu, khả năng và mục tiêu của cá nhân và tổ chức, đó chính là Health Coach.