Cú sốc năng lượng Trung Đông & Kế hoạch 12 triệu xe: Động lực đưa ô tô Trung Quốc phủ sóng toàn cầu

Con số này thể hiện mức tăng trưởng ấn tượng tới 44% so với quy mô 8,3 triệu xe của năm 2025, đồng thời vượt tới 20% so với dự báo 10 triệu xe trước đó do Hiệp hội các Nhà sản xuất Ô tô Trung Quốc (CAAM) đưa ra.

Để hình dung quy mô khổng lồ của cột mốc này, mức 12 triệu xe bán ra nước ngoài trong năm 2026 tương đương với mức tăng trưởng gần gấp 12 lần so với vỏn vẹn 1,08 triệu chiếc được ghi nhận vào năm 2020.

Cần lưu ý rằng, chỉ số doanh số nước ngoài này được tổng hợp từ cả hai nguồn: lượng xe xuất khẩu nguyên chiếc từ các nhà máy trong nước và lượng xe mang thương hiệu Trung Quốc được lắp ráp, giao tới tay khách hàng từ các cơ sở sản xuất đặt tại nước ngoài. Kể từ khi chính thức vượt qua Nhật Bản vào năm 2023 để trở thành quốc gia xuất khẩu ô tô lớn nhất thế giới, Trung Quốc đang thiết lập một khoảng cách ngày càng an toàn với các đối thủ truyền thống.

Động lực đằng sau cuộc viễn chinh quy mô lớn này không chỉ xuất phát từ sức hút của thị trường quốc tế, mà còn đến từ áp lực sinh tồn gay gắt ngay tại sân nhà. Báo cáo ngành cho thấy thị trường ô tô nội địa Trung Quốc trải qua 8 tháng đầu năm 2026 tương đối trầm lắng, khi doanh số sụt giảm tới 20% so với cùng kỳ, chỉ đạt 11,7 triệu xe.

Tình trạng dư thừa năng lực sản xuất và cuộc chiến giá cả khốc liệt tại thị trường trong nước đã buộc các nhà sản xuất phải tìm kiếm lối thoát ở các thị trường hải ngoại. Như Tổng thư ký CPCA, ông Cui Dongshu, đã phân tích, chính thị trường nội địa trì trệ đã tạo ra cú hích quyết định thúc đẩy các hãng xe dốc toàn lực cho hoạt động xuất khẩu. Làn sóng bùng nổ doanh số từ tháng 1 đến tháng 8/2026 tại các khu vực trọng điểm như Liên minh Châu Âu (EU) và Châu Phi đã hoàn toàn vượt qua các kịch bản dự báo lạc quan nhất của giới phân tích.

Bên cạnh việc giải tỏa áp lực sản lượng, thị trường nước ngoài còn mang lại nguồn lợi nhuận vượt trội cho các tập đoàn ô tô Trung Quốc. Phân tích từ Nick Lai, Trưởng bộ phận nghiên cứu ô tô khu vực Châu Á - Thái Bình Dương tại JPMorgan, chỉ ra rằng các hãng xe Trung Quốc thường bán sản phẩm với mức giá cao hơn đáng kể tại thị trường quốc tế, giúp họ thu về khoản lợi nhuận ròng trung bình khoảng3,46 20.000 Nhân dân tệ (tương đương 2.975 USD) trên mỗi chiếc xe – cao gấp 4 lần so với biên lợi nhuận thu được tại thị trường nội địa. Lợi ích tài chính to lớn này đã tạo động lực cho những gã khổng lồ như BYD hay Chery đẩy mạnh tấn công vào các địa bàn vốn là vùng lãnh địa an toàn của các thương hiệu lâu đời như Volkswagen.

Trong 8 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu xe điện sản xuất tại Trung Quốc đã tăng vọt 70% so với cùng kỳ, đạt 3,46 triệu chiếc. Nổi bật nhất là BYD với mức tăng trưởng doanh số nước ngoài đạt 85,7%, giao hơn 1,16 triệu xe trong 8 tháng – vượt xa mục tiêu tăng trưởng 24% ban đầu cho mảng kinh doanh quốc tế.

Tương tự, tập đoàn nhà nước Chery ghi nhận mức xuất khẩu tăng 68,2% lên 1,34 triệu xe trong 8 tháng, dễ dàng xô đổ dự báo trước đó là 1,5 triệu xe cho cả năm 2026.

Sự lớn mạnh thần tốc này đòi hỏi sự định hình lại trong công tác quản lý vĩ mô. Nhận thức được quy mô và tầm ảnh hưởng ngày càng lớn của hoạt động xuất khẩu, ngày 1/9/2026, Chính phủ Trung Quốc lần đầu tiên ban hành các hướng dẫn quản lý chính thức đối với hoạt động xuất khẩu ô tô, trong đó yêu cầu các nhà sản xuất không được phép áp dụng chính sách giảm giá quá sâu tại thị trường nước ngoài nhằm bảo vệ hình ảnh thương hiệu và tránh các rủi ro xung đột thương mại. Bước đi này cho thấy tư duy quản lý của Bắc Kinh đã chuyển dịch từ khuyến khích gia tăng sản lượng thuần túy sang quản trị chất lượng tăng trưởng và bảo vệ biên lợi nhuận bền vững cho toàn ngành.

Mặc dù vậy, chặng đường phía trước của ô tô Trung Quốc vẫn tồn tại những thách thức chiến lược. Một số nhà phân tích nhận định rằng mức nền so sánh cao của năm 2026 cùng khả năng điều chỉnh giảm tỷ lệ hoàn thuế xuất khẩu có thể khiến tốc độ tăng trưởng doanh số nước ngoài chịu sự giảm tốc trong năm 2027.

Tuy nhiên, Tổng thư ký CPCA Cui Dongshu vẫn giữ góc nhìn rất lạc quan khi cho rằng các hãng xe Trung Quốc đang thâm nhập ngày càng sâu vào nhiều thị trường mới nổi – nơi nhu cầu xe điện đang trong giai đoạn bùng nổ ban đầu – giúp quỹ đạo tăng trưởng dài hạn tiếp tục duy trì bền vững.

Cú sốc năng lượng từ Trung Đông cùng sự chủ động trong chiến lược sản phẩm đã biến năm 2026 thành cột mốc lịch sử đối với ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc. Việc tiệm cận mốc 12 triệu xe bán ra nước ngoài không chỉ giúp các tập đoàn giải bài toán tăng trưởng nội địa mà còn chính thức xác lập một trật tự mới trên bản đồ ô tô thế giới. Đối với các thị trường đang phát triển tại Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam, làn sóng ô tô xanh từ Trung Quốc sẽ tiếp tục tạo ra sức ép cạnh tranh rất lớn, buộc các thương hiệu truyền thống phải đẩy nhanh lộ trình tái cơ cấu và điện hóa.