Động cơ xanh "thống trị": Thị trường Việt rộng cửa và áp lực cạnh tranh ngày càng khốc liệt

5 năm trước, sự thành bại của một hãng xe được đo đếm bằng khả năng chiếm lĩnh phân khúc sedan hạng B hay các dòng xe gầm thấp truyền thống, thì giờ đây, thước đo ấy đã hoàn toàn thay đổi.

Tháng 5/2026 vừa qua, việc có tới 6/10 mẫu xe bán chạy nhất thị trường trong tháng 5/2026 đều là xe thuần điện không chỉ là một con số thống kê đơn thuần, mà là minh chứng cho một cú hích mang tính bước ngoặt, nơi cánh cửa thị trường đã thực sự "mở toang" để đón nhận làn sóng điện hóa.

Động lực quan trọng nhất tạo nên sự thay đổi này chính là sự cộng hưởng giữa nền tảng kinh tế vĩ mô và đòn bẩy chính sách chưa từng có.

Năm 2025, tổng lượng xe tiêu thụ toàn thị trường đạt 604.134 chiếc, phá vỡ mọi kỷ lục trước đó, trong đó mảng xe thuần điện (BEV) đóng góp ấn tượng với 175.099 xe, tăng trưởng 101% so với năm 2024.

Sự bứt phá này không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của một "hệ sinh thái" chính sách ưu đãi đặc biệt: xe thuần điện hiện được áp dụng mức thuế Tiêu thụ đặc biệt chỉ 3% từ nay đến năm 2030. Đặc biệt, với Nghị định 202 vừa ban hành, chính sách miễn 100% lệ phí trước bạ cho ô tô điện chạy pin đến hết năm 2030 đã trở thành "bảo chứng" để người tiêu dùng mạnh dạn chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện.

Sự chuyển dịch này không chỉ dừng lại ở việc thay đổi loại phương tiện, mà còn là sự thay đổi sâu sắc trong khẩu vị tiêu dùng. Những mẫu xe sedan vốn từng là "vua doanh số" như Vios hay Accent đã dần mất đi vị thế dẫn đầu, nhường chỗ cho các dòng SUV, MPV và đặc biệt là các mẫu xe điện từ VinFast như VF 3, VF 5, VF 6, Limo Green.

Người tiêu dùng Việt Nam ngày nay không còn mua xe chỉ để "che mưa che nắng", mà đang mua trải nghiệm công nghệ, mua sự tiết kiệm chi phí vận hành và mua cả một hệ sinh thái tiện ích đi kèm. Khi giá lăn bánh của một chiếc xe điện, nhờ chính sách miễn phí trước bạ, trở nên cạnh tranh trực tiếp với các dòng xe xăng cùng phân khúc, rào cản tâm lý về giá đã được gỡ bỏ. Ví dụ, với các dòng MPV, nhờ chính sách lệ phí trước bạ ưu đãi bằng 0, chênh lệch chi phí lăn bánh giữa một mẫu xe điện và một mẫu xe thuần xăng đối thủ đã được thu hẹp đáng kể, khiến xe điện trở thành lựa chọn kinh tế hơn rõ rệt.

Trước sự lớn mạnh của xe xanh, các đơn vị phân phối ô tô truyền thống đang đối mặt với bài toán sinh tử khi biên lợi nhuận từ việc bán xe động cơ đốt trong ngày càng thu hẹp trong một thị trường đã xuất hiện dấu hiệu bão hòa về cấu trúc cũ.

Thách thức về hạ tầng cũng đang dần được giải quyết để không trở thành "nút thắt cổ chai". VinFast đã tiên phong thiết lập mạng lưới trạm sạc quy mô lớn, tạo nên lợi thế cạnh tranh áp đảo. Tuy nhiên, thị trường 2026 đang chứng kiến sự khởi đầu của một cuộc đua công bằng hơn khi các dòng xe thuần điện từ Audi, Lexus, Porsche, Mercedes ở mảng xe sang, cùng với các lựa chọn phổ thông từ nhiều hãng xe quốc tế khác như Geely, Omoda& Jaecoo, BYD, Lynk & Co, Wuling…  dự kiến đổ bộ mạnh mẽ hơn vào thị trường từ quý III/2026. Sự đa dạng này không chỉ làm sôi động thêm phân khúc xe điện, mà còn buộc các hãng phải đầu tư nghiêm túc hơn vào hạ tầng sạc công cộng và dịch vụ hậu mãi.

Sự "đổ bộ" của các thương hiệu Trung Quốc với chiến lược giá linh hoạt và công nghệ cập nhật theo thời gian thực chính là chất xúc tác mạnh mẽ nhất, buộc các thương hiệu truyền thống từ Nhật Bản hay Hàn Quốc phải thoát khỏi tư duy bảo thủ.

Thị trường đang thấy những nỗ lực thay đổi về giá, về công nghệ, và cả về cách thức tiếp cận khách hàng. Tuy nhiên, khi mà người dùng đã quen với việc "lên xe là có công nghệ", thì những giá trị truyền thống về sự bền bỉ đơn thuần dường như không còn là lợi thế đủ lớn.

Việc cánh cửa thị trường "mở toang" cho xe xanh còn mang một ý nghĩa vĩ mô quan trọng: khẳng định vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng xe xanh toàn cầu. Việt Nam không còn là một thị trường tiêu thụ xe cũ, mà đã trở thành điểm nóng của sự chuyển dịch công nghệ.

Theo Bloomberg Intelligence, xe điện chiếm khoảng 40% doanh số xe mới ở Việt Nam năm 2025 cho thấy Việt Nam đang chứng minh rằng lựa chọn của người tiêu dùng rất “hợp thời” với xu hướng của thế giới.

Thực tế, trong giai đoạn thị trường tiến gần đến ngưỡng bão hòa về quy mô xe động cơ đốt trong, sự tăng trưởng vượt bậc của xe điện chính là "lối thoát" và cũng là cơ hội để định hình lại trật tự ngành. Những doanh nghiệp nào nhận ra rằng cánh cửa này không chỉ mở ra cho việc bán sản phẩm, mà mở ra cho việc xây dựng cả một nền tảng dịch vụ và trải nghiệm, sẽ là những người dẫn dắt thị trường trong thập kỷ tới.

Ô tô điện không chỉ chuyển đổi loại hình phương tiện mà đang tái cấu trúc lại toàn bộ nền công nghiệp ô tô Việt Nam theo hướng bền vững hơn, thông minh hơn và cạnh tranh khốc liệt hơn bao giờ hết.