Giải bài toán hạ tầng trạm sạc cho xe điện Việt: Từ mở rộng số lượng đến liên thông mạng lưới
Làn sóng điện hóa bùng nổ tại thị trường Việt đang đặt hạ tầng phụ trợ trước bài toán tái cấu trúc toàn diện. Khi việc gia tăng số lượng trụ sạc đơn lẻ dần bộc lộ rào cản do sự phân mảnh giữa các nhà vận hành, mô hình sạc mở (eRoaming) nổi lên như chìa khóa then chốt nhằm liên thông mạng lưới, tối ưu hóa nguồn lực đầu tư và mở đường cho sự phát triển bền vững của giao thông xanh tại Việt Nam.
Theo dữ liệu từ hệ thống VETC, tỷ trọng xe năng lượng mới trong tổng số phương tiện đăng ký tài khoản giao thông đã tăng mạnh từ 0,2% năm 2022 lên 28,9% trong 6 tháng đầu năm 2026, riêng nhóm ô tô con và xe du lịch đạt mốc 57,56%.
Đáng chú ý, ở phân khúc ô tô con và xe du lịch, dòng xe điện hóa đã chiếm tới 57,56% lượng phương tiện đăng ký mới trong cùng kỳ.
Thực tế, trong vài năm gần đây, cuộc đua phát triển hạ tầng sạc thu hút sự tham gia tích cực từ các hãng sản xuất xe, nhà đầu tư hạ tầng cho đến các đơn vị vận hành trạm sạc độc lập. Sự bùng nổ của nhiều thương hiệu sạc giúp gia tăng nhanh chóng độ phủ địa lý, nhưng đồng thời cũng kéo theo trạng thái phân mảnh hạ tầng khốc liệt.
Sự bùng nổ phương tiện đang đối mặt với rào cản từ sự phân mảnh hạ tầng, khi mỗi đơn vị vận hành trạm sạc (CPO) áp dụng ứng dụng di động, hệ thống quản trị và phương thức thanh toán riêng biệt, gây bất tiện cho người dùng và làm kéo dài thời gian hoàn vốn của các nhà đầu tư.
Nhìn nhận về quy luật phát triển bền vững của hạ tầng năng lượng, ông Hồ Quang Minh – Chủ tịch Hội Net Zero Việt Nam – Châu Á HCM SME (VANZA), nhận định quá trình chuyển đổi sang phương tiện năng lượng mới cần được đặt trong tổng thể chuyển dịch xanh đồng bộ. Hạ tầng sạc có khả năng kết nối và khai thác tối ưu chính là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy quá trình chuyển đổi này diễn ra thuận lợi.
Đồng quan điểm đó, ở góc độ doanh nghiệp trực tiếp tham gia thị trường trạm sạc, ông Nguyễn Đình Hòa, Giám đốc Phát triển Kinh doanh EBOOST, nhấn mạnh bài toán của đơn vị vận hành trạm sạc không chỉ dừng lại ở việc đổ vốn xây dựng trạm, mà yếu tố quyết định sự sinh tồn là làm thế nào để hạ tầng đó đạt lưu lượng sử dụng ổn định và tạo ra hiệu quả kinh tế dài hạn. Thực tế này đòi hỏi thị trường phải chuyển mình từ mô hình khép kín sang mô hình sạc mở thông qua giải pháp eRoaming.
Về bản chất, eRoaming đóng vai trò như một lớp kết nối trung gian giữa các mạng lưới trạm sạc khác nhau, tương tự như cơ chế liên thông thẻ ngân hàng hoặc roaming mạng viễn thông. Nền tảng VETC Trạm sạc được phát triển chính là nhằm hiện thực hóa mô hình này tại Việt Nam.
Thông qua nền tảng kết nối chung, người dùng xe điện có thể dễ dàng tìm kiếm trạm sạc của nhiều đơn vị vận hành khác nhau, kiểm tra tình trạng trụ sạc khả dụng theo thời gian thực, nhận hướng dẫn đường đi tối ưu, kích hoạt phiên sạc bằng mã QR và thanh toán tự động chỉ trên một ứng dụng duy nhất kết nối với Ví VETC. Bên cạnh đó, người dùng còn được tích điểm thưởng VETC và thụ hưởng các đặc quyền dịch vụ trong hệ sinh thái xe hơi toàn diện của Tasco.
Để vận hành mượt mà một hệ thống đa trung tâm, bài toán công nghệ đóng vai trò then chốt. Nền tảng VETC Trạm sạc áp dụng các tiêu chuẩn kết nối mở tiên tiến trên thế giới như OCPI 2.2.1 và Open API để tạo nên lớp giao tiếp liên thông với hệ thống quản trị của từng đơn vị vận hành.
Cách tiếp cận này giúp các nhà vận hành trạm sạc giữ nguyên quyền sở hữu hạ tầng, tự chủ về chính sách giá và định vị thương hiệu, trong khi vẫn mở rộng tối đa khả năng tiếp cận tập khách hàng mới.
Về mặt kỹ thuật, hệ thống được thiết kế với độ sẵn sàng đạt 99,9%, thời gian phản hồi API dưới 500 mili giây, cùng cơ chế đối soát tự động minh bạch theo thời gian thực và hệ thống giám sát hoạt động 24/7.
Đến nay, sau 2 tháng triển khai, VETC Trạm sạc đã kết nối 7 đối tác với hơn 350 trụ sạc trên toàn quốc. Theo phạm vi thống kê của VETC, các hệ thống đã kết nối chiếm trên 50% mạng lưới trạm sạc đa thương hiệu, với sự tham gia của ChargeLink, EBOOST, ESKY, Ford Việt Nam, Rabbit EVC, SmartCharge và EV Charge.
Kết quả bước đầu cho thấy mô hình eRoaming đang từng bước hình thành mạng lưới thực tế giữa các hệ thống vận hành độc lập. Khi có thêm một CPO tham gia, người dùng có thêm lựa chọn. Mạng lưới rộng hơn tạo thêm cơ hội tiếp cận khách hàng cho các CPO và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng.
Với các doanh nghiệp vận tải, logistics và đội xe, khả năng kết nối xuyên CPO cũng có thể giúp mở rộng phạm vi tiếp cận hạ tầng và giảm sự phân tán trong quản lý giao dịch sạc.
Hiện nền tảng VETC phục vụ khoảng 5 triệu khách hàng thường xuyên và xử lý gần 2 triệu giao dịch mỗi ngày. VETC định hướng tiếp tục mở rộng kết nối với các CPO, OEM, doanh nghiệp vận tải và các đối tác trong chuỗi giá trị xe năng lượng mới.
Khi thị trường xe năng lượng mới tiếp tục phát triển, số lượng trạm sạc vẫn là một chỉ số quan trọng. Tuy nhiên, khả năng các mạng lưới khác nhau có thể kết nối, giúp người dùng tiếp cận thuận tiện hơn và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng sẽ ngày càng trở thành một phần quan trọng trong bài toán phát triển thị trường.
