Honda: Vết trượt dài từ trước kỷ nguyên xe điện

Bước lùi của Honda

Honda Motor Co. được cho đã đầu tư quá nhiều và quá muộn vào thời kỳ bùng nổ xe điện trong thời gian ngắn và giờ đây đang phải gánh chịu một dòng sản phẩm không theo kịp xu thế và những câu hỏi về tương lai của mình với tư cách là một nhà sản xuất ô tô.

Công ty Nhật Bản đã gây sốc cho các nhà đầu tư khi công bố khoản lỗ giảm giá trị tài sản trị giá 2,5 nghìn tỷ yên (15,7 tỷ USD) mới đây, phần lớn xuất phát từ việc đặt cược sai thời điểm vào xe điện - một số mẫu xe đã bị hủy bỏ chỉ vài tháng trước khi ra mắt. Điều đó có thể là dấu hiệu báo trước cho việc báo cáo khoản lỗ hàng năm đầu tiên trong lịch sử.

Điều này thể hiện rõ nhất ở Mỹ, thị trường tạo ra doanh thu lớn nhất của hãng. Doanh số bán hàng tại Mỹ chỉ tăng trưởng dưới mức trung bình 0,5% vào năm ngoái và hoạt động kinh doanh đầy hứa hẹn một thời của Honda tại Trung Quốc cũng đã chững lại trong những năm gần đây.

Kết quả là bốn quý liên tiếp thua lỗ từ hoạt động sản xuất ô tô, thời kỳ suy thoái dài nhất kể từ trận động đất và sóng thần Fukushima cách đây 15 năm. Điểm sáng cứu vãn cho Honda là các mảng kinh doanh khác, chẳng hạn như xe máy, vẫn duy trì lợi nhuận cao.

Theo nhà phân tích ô tô cấp cao Tatsuo Yoshida của Bloomberg Intelligence, kết quả yếu kém từ mảng kinh doanh ô tô cốt lõi đã xuất hiện trước bất kỳ vấn đề nào đang diễn ra với xe điện. Lý do công ty ghi nhận khoản lỗ tổng thể lớn như vậy lần này là do khoản lỗ từ xe điện quá lớn để có thể bù đắp.

Honda là nhà sản xuất ô tô đầu tiên bán xe hybrid xăng-điện tại Mỹ, vượt mặt Toyota Motor Corp. Prius bảy tháng với mẫu Insight. Nhưng hiện tại, hãng chỉ cung cấp bốn mẫu xe hybrid, so với 29 mẫu xe hybrid của Toyota.

Mặc dù đặt mục tiêu tăng gấp đôi doanh số xe hybrid vào cuối thập kỷ này, Honda cho biết hồi đầu năm nay rằng họ đang cắt giảm sản xuất xe hybrid tại Mỹ.

Toyota đã nhanh chóng bổ sung các tùy chọn hybrid cho hầu hết các dòng sản phẩm của mình, thậm chí còn chỉ sản xuất phiên bản hybrid cho một số mẫu xe chủ chốt như sedan Camry, minivan Sienna và SUV cỡ lớn Sequoia.

Các phiên bản hybrid của RAV4 và các mẫu xe khác nằm trong số những sản phẩm bán chạy nhất của hãng.

Trong khi đó, Ford Motor Co. đã tiên phong trong một phân khúc mới đầy tiềm năng với mẫu xe bán tải hybrid cỡ nhỏ Maverick, và có kế hoạch cung cấp tùy chọn này trên hầu hết mọi mẫu xe. Xe hybrid hiện chiếm khoảng một phần ba doanh số bán xe bán tải cỡ lớn F-150 của Ford.

Honda hiện không cung cấp tùy chọn hybrid cho xe bán tải, minivan hoặc SUV cỡ lớn của mình. Cuối năm ngoái, Honda đã tái giới thiệu mẫu xe thể thao coupe Prelude dưới dạng phiên bản hybrid, nhưng nhu cầu lại không mấy khả quan. Chỉ có 299 chiếc được bán ra trong tháng trước.

Công ty đã đặt nhiều kỳ vọng vào sự thành công của các mẫu xe điện điều khiển bằng phần mềm mới nhất: Hai mẫu xe điện dòng 0 mới và chiếc Acura RSX chạy hoàn toàn bằng điện dự kiến ra mắt tại Mỹ vào năm tới. Nhưng cả ba đều bị hủy bỏ trong sự thay đổi chiến lược đột ngột này.

“Với việc dòng xe Honda 0 được định vị là mẫu xe chủ lực trong chiến lược xe điện điều khiển bằng phần mềm của Honda, quyết định này là không ngờ tới”, Masahiro Akita, một nhà phân tích tại Bernstein về xếp hạng “hiệu suất thị trường” đối với cổ phiếu này, đã viết trong một báo cáo nghiên cứu.

Phá vỡ truyền thống

Giám đốc điều hành Toshihiro Mibe đã phá vỡ truyền thống lâu đời của Honda với tư cách là bậc thầy về động cơ đốt trong — trong ô tô, xe máy, thuyền, máy cắt cỏ và máy phát điện — trong nỗ lực tái định hình công ty thành một cường quốc về động cơ điện vào năm 2040. Tầm nhìn ban đầu của ông về việc đạt được 40% doanh số bán xe điện vào năm 2030, sau đó được điều chỉnh xuống còn 20%, giờ đây đã tan vỡ.

Mibe vẫn giữ hy vọng vào xe điện rất lâu sau khi hầu hết các đối thủ của Honda đã chuyển hướng.

General Motors Co. là một trong những nhà sản xuất ô tô lâu đời đầu tiên cam kết hướng tới tương lai hoàn toàn bằng điện vào năm 2021, nhưng cũng là một trong những hãng đầu tiên giảm tốc khi nhu cầu chậm lại.

Trong một mối quan hệ hợp tác không thành với GM, Honda đã sớm nhận thấy dấu hiệu về nhu cầu xe điện không mấy khả quan tại Mỹ. Hãng đã ra mắt mẫu Prologue EV vào năm 2024, một mẫu xe được sản xuất tại nhà máy của GM sử dụng công nghệ pin của nhà sản xuất ô tô có trụ sở tại Detroit này.

Doanh số bán ra của mẫu xe vào tháng trước đạt 1.067 chiếc, giảm 64% so với cùng kỳ năm ngoái, chủ yếu do mất trợ cấp liên bang của Mỹ vào tháng 9.

Nhưng gần đây nhất vào đầu năm nay, Honda đã tăng gấp đôi cam kết của mình đối với pin điện bằng cách mua lại cổ phần của đối tác LG Energy Solution Ltd. trong một nhà máy mới trị giá 4,4 tỷ đô la ở Ohio. Điều này diễn ra ngay cả khi Ford và Stellantis NV, nhà sản xuất các thương hiệu Jeep và Ram, đang rút khỏi các dự án tương tự.

Mặc dù việc Honda đầu hàng trước xe điện diễn ra muộn, nhưng hãng đã bắt đầu xem xét lại cách tiếp cận của mình đối với ngành kinh doanh ô tô.

Là một dấu hiệu của sự tái cấu trúc rộng lớn hơn đó, Honda đã lặng lẽ thông báo vào tháng Hai rằng họ sẽ đảo ngược một thay đổi về tổ chức được thực hiện sáu năm trước dưới thời người tiền nhiệm của Mibe, Takahiro Hachigo, tách biệt việc phát triển xe khỏi nghiên cứu và phát triển tiên tiến.

Động thái tái cấu trúc này đưa việc phát triển xe trở lại dưới sự kiểm soát của đơn vị nghiên cứu và phát triển, một sự thừa nhận ngầm rằng Honda đã mất tập trung vào việc cung cấp những chiếc xe hơi và xe tải đổi mới.

“Thông qua sự thay đổi này, bộ phận nghiên cứu và phát triển của Honda sẽ được nâng cao hơn nữa với tư cách là một tổ chức nghiên cứu và phát triển có khả năng tiếp tục tạo ra các sản phẩm hấp dẫn, thông qua đó Honda sẽ tăng cường hơn nữa khả năng cạnh tranh của mình”, hãng cho biết.

Theo đuổi mục tiêu doanh số

Sự suy giảm chậm chạp của hoạt động kinh doanh ô tô của Honda có thể bắt nguồn từ hơn một thập kỷ trước, vào thời điểm ban quản lý tập trung nhiều hơn vào số lượng và sự đa dạng hơn là chất lượng sản phẩm hoặc hiệu quả sử dụng vốn.

Năm 2012, CEO lúc bấy giờ là Takanobu Ito đã đặt ra một mục tiêu táo bạo là tăng gấp đôi doanh số hàng năm lên 6 triệu xe trong vòng 5 năm. Để làm được điều đó, hãng đã xây dựng các nhà máy ở Trung Quốc, Indonesia và Thái Lan, đồng thời đẩy nhanh tiến độ phát triển sản xuất để đáp ứng mục tiêu, điều này đã gây áp lực lên các kỹ sư của hãng và dẫn đến một loạt các đợt thu hồi sản phẩm và các lần ra mắt xe thất bại.

Trong khi Hachigo, người kế nhiệm Ito làm CEO, đã chuyển trọng tâm khỏi việc theo đuổi mục tiêu doanh số, Honda chưa bao giờ lấy lại được phong độ đỉnh cao ngay cả khi các đối thủ như Hyundai Motor Co. và BYD bắt đầu chiếm thị phần.

Doanh số toàn cầu của công ty có trụ sở tại Tokyo đạt đỉnh vào năm 2019 với 5,32 triệu xe. Hãng dự kiến sẽ bán được 3,3 triệu xe trong năm tài chính kết thúc vào tháng này, giảm so với 3,7 triệu xe của năm ngoái.

Điều đó đã khiến Honda ở vị thế yếu hơn để đối phó với các cú sốc khác, từ thuế quan của Tổng thống Donald Trump đối với ô tô nhập khẩu vào Mỹ đến tình trạng dư thừa xe và giảm phát giá ở Trung Quốc. Bernstein lưu ý rằng doanh số bán hàng của Honda tại Trung Quốc đã giảm trong 24 tháng liên tiếp.

Mibe nói với các phóng viên rằng Honda sẽ thực hiện những thay đổi khác như một phần của kế hoạch tái cấu trúc xe điện. Ban quản trị sẽ trình bày chi tiết kế hoạch cải tổ toàn diện đó trong một kế hoạch kinh doanh sửa đổi, dự kiến sẽ được công bố cùng thời điểm với việc công bố kết quả tài chính cả năm vào tháng Năm sắp tới.