Nước đi nội địa hóa và xuất khẩu phụ tùng của Toyota Việt Nam

Trên thực tế, giá trị cốt lõi của một doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài không chỉ nằm ở sức mua thương mại trên thị trường bán lẻ, mà còn được đong đếm bằng mức độ bám rễ sâu vào chuỗi cung ứng nội địa và khả năng tích hợp nền sản xuất sở tại vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Báo cáo hoạt động nửa đầu năm 2026 của thương hiệu Nhật Bản đã phác họa rõ nét một chiến lược chuyển dịch trọng tâm, trong đó việc thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ và gia tăng xuất khẩu linh kiện đóng vai trò là trụ cột neo giữ vị thế cạnh tranh dài hạn.

Nhìn vào bức tranh sản xuất nội địa, sản lượng lắp ráp thực tế tại nhà máy của Toyota trong sáu tháng đầu năm đạt 11.995 xe. Con số này đã đóng góp vào tổng sản lượng tích lũy đạt 733.101 xe kể từ khi hãng bắt đầu hoạt động sản xuất tại Việt Nam. Mặc dù sản lượng lắp ráp xe nguyên chiếc đang phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ làn sóng xe nhập khẩu, doanh nghiệp này vẫn cho thấy những nỗ lực đáng kể trong việc không ngừng mở rộng hệ sinh thái các nhà cung cấp nội địa.

Khác với mô hình chỉ tập trung vào nhập khẩu và phân phối thương mại nhằm tối ưu hóa biên lợi nhuận ngắn hạn, hãng xe Nhật Bản lựa chọn cách tiếp cận đường vòng nhưng bền vững hơn là trực tiếp tham gia nâng cao năng lực cho các đối tác công nghiệp hỗ trợ.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong chiến lược phát triển chuỗi cung ứng của hãng trong năm 2026 là việc mở rộng phạm vi hợp tác với các cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương.

Bên cạnh các chương trình hợp tác thường niên với Bộ Công Thương nhằm đồng hành cùng các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ô tô, Toyota dự kiến sẽ phối hợp chặt chẽ với tỉnh Phú Thọ để triển khai một chương trình chuyên sâu hỗ trợ cải tiến năng lực sản xuất. Thông qua khuôn khổ biên bản ghi nhớ hợp tác, hãng sẽ trực tiếp cung cấp các khóa đào tạo, tư vấn xúc tiến sản xuất cho các doanh nghiệp đóng trên địa bàn tỉnh, qua đó đóng vai trò như một đầu tàu thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô địa phương.

Động thái này là một bước đi chiến lược, không chỉ giúp hãng chủ động tự chủ nguồn cung ứng linh kiện tại chỗ, giảm thiểu rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa, nâng tầm chuẩn mực quản lý chất lượng cho toàn bộ hệ sinh thái sản xuất phụ trợ tại miền Bắc.

Bên cạnh nỗ lực nội địa hóa, khả năng xuất khẩu linh kiện và phụ tùng ô tô chính là minh chứng rõ nét nhất cho chất lượng sản xuất tại nhà máy Việt Nam. Trong nửa đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu phụ tùng của doanh nghiệp Nhật Bản này đạt hơn 37,2 triệu USD. Đáng chú ý hơn, con số này đã góp phần nâng tổng giá trị xuất khẩu linh kiện tích lũy của hãng vươn qua cột mốc 1 tỷ USD, cụ thể đạt hơn 1,03 tỷ USD. Giữa bối cảnh ngành công nghiệp ô tô trong nước vẫn đang loay hoay với bài toán quy mô thị trường nhỏ hẹp khiến giá thành sản xuất linh kiện trượt khỏi điểm hòa vốn, việc duy trì và mở rộng được quy mô xuất khẩu phụ tùng giúp doanh nghiệp tối ưu hóa công suất máy móc và cân bằng được cán cân thương mại. Hơn thế nữa, việc linh kiện sản xuất tại Việt Nam đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe để xuất khẩu ngược trở lại chuỗi cung ứng toàn cầu của Toyota đã khẳng định bước trưởng thành đáng kể về năng lực gia công của lực lượng lao động và kỹ sư trong nước tại thị trường Việt.

Sự kiên định với nền tảng sản xuất nội địa còn được thể hiện qua tầm nhìn điện hóa sâu rộng của hãng tại thị trường Việt Nam. Thay vì chỉ nhập khẩu xe thân thiện với môi trường để thử nghiệm thị trường, hãng đã cam kết một khoản đầu tư khổng lồ lên tới 360 triệu USD để hiện đại hóa toàn diện nhà máy. Nguồn vốn này được nhắm trực tiếp vào việc xây dựng dây chuyền sản xuất mẫu xe điện hóa công nghệ Hybrid đầu tiên ngay tại Việt Nam.

Quyết định rót vốn chiến lược này không chỉ là nỗ lực xanh hóa danh mục sản phẩm nhằm hiện thực hóa mục tiêu Net Zero vào năm 2050, mà còn là cam kết nâng cấp hàm lượng công nghệ cho chuỗi cung ứng nội địa. Bằng việc đưa dây chuyền Hybrid vào lắp ráp trong nước, hãng đang tạo ra cơ hội lớn cho các nhà cung cấp linh kiện nội địa được tiếp cận, học hỏi và từng bước tham gia vào chuỗi sản xuất các linh kiện công nghệ cao. Đây là nền tảng sống còn để ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam không bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên chuyển đổi năng lượng của ngành giao thông vận tải.

Tất nhiên, để duy trì được dòng vốn khổng lồ nuôi dưỡng chuỗi cung ứng và công nghiệp hỗ trợ, hãng xe vẫn phải dựa vào bệ phóng tài chính vững chắc từ mảng kinh doanh thương mại.

Nửa đầu năm 2026, chiến lược đa dạng hóa sản phẩm của hãng tiếp tục hái quả ngọt khi các mẫu xe tiêu điểm như Yaris Cross đạt doanh số 8.146 xe, Innova Cross đạt 5.623 xe và Veloz Cross đạt 5.097 xe, đều lọt top 10 xe xăng bán chạy nhất thị trường. Dòng xe Vios lắp ráp trong nước cũng đóng góp 4.549 xe vào tổng doanh số chung. Đáng chú ý, mẫu bán tải Hilux dù mới ra mắt bản nâng cấp hồi tháng một nhưng đã nhanh chóng lập kỷ lục doanh số 1.000 xe trong tháng sáu và đạt tích lũy 3.981 xe trong nửa năm.

Mảng xe Hybrid chứng kiến sự bùng nổ thực sự với 7.081 xe bán ra, tăng 106% so với cùng kỳ nhờ dải sản phẩm năm mẫu xe trải dài nhiều phân khúc.

Tổng cộng đã có hơn 29.200 chiếc Hybrid được tiêu thụ sau sáu năm ra mắt. Sắp tới, hãng còn dự kiến có thể sẽ đưa về dòng SUV đô thị cỡ nhỏ Land Cruiser FJ để tiếp tục mở rộng thị phần.

Chính những kết quả kinh doanh khởi sắc này đã giúp doanh nghiệp đóng góp hơn 482 triệu USD vào ngân sách nhà nước trong sáu tháng đầu năm, tăng sáu phần trăm so với cùng kỳ, nâng tổng số nộp ngân sách tích lũy lên con số khổng lồ 15,4 tỷ USD. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng tiếp tục duy trì các hoạt động trách nhiệm xã hội ở nhiều lĩnh vực như an toàn giao thông, giáo dục và thể thao, với tổng ngân sách tài trợ tích lũy vinh dự chạm mốc 32,8 triệu USD. Những nỗ lực toàn diện này đã giúp thương hiệu lần thứ hai mươi hai liên tiếp nhận giải thưởng Rồng vàng ở hạng mục doanh nghiệp tăng trưởng ấn tượng.

Có thể thấy bức tranh kinh doanh của Toyota Việt Nam trong nửa đầu năm 2026 không chỉ đơn thuần là những con số doanh thu và lợi nhuận mang tính bề nổi. Việc hãng kiên trì hợp tác phát triển năng lực cho hệ thống nhà cung cấp, liên tục gia tăng kim ngạch xuất khẩu linh kiện và mạnh tay đầu tư hàng trăm triệu USD để nội địa hóa dây chuyền xe Hybrid cho thấy một tầm nhìn chiến lược dài hạn. Trong bối cảnh ngành ô tô Việt Nam đang đứng trước ngã rẽ lịch sử của công cuộc điện hóa và áp lực cạnh tranh khốc liệt từ bên ngoài, việc bám rễ sâu vào chuỗi cung ứng công nghiệp hỗ trợ chính là nước cờ phòng thủ vững chắc nhất, đồng thời khẳng định cam kết phát triển bền vững của doanh nghiệp cùng nền kinh tế Việt Nam.