Ô tô Trung Quốc tại Việt Nam: Giá cạnh tranh, công nghệ cao nhưng... niềm tin vẫn là “nút thắt”

Tâm lý dè dặt và bài toán niềm tin

Trong nhiều năm qua, ô tô Trung Quốc liên tục tìm cách thâm nhập thị trường Việt Nam với lợi thế về thiết kế, công nghệ và giá bán cạnh tranh. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, người tiêu dùng vẫn khá dè dặt. Không ít thương hiệu vào rồi rút lui hoặc bán chậm, đặt ra câu hỏi vì sao làn sóng xe Trung Quốc vẫn chưa thể chinh phục thị trường.

Trao đổi với Pv AutoNews, chuyên gia ô tô, Thạc sĩ – kỹ sư Nguyễn Minh Đồng cho rằng, tâm lý người Việt vẫn còn những định kiến nhất định với hàng Trung Quốc, nhưng riêng lĩnh vực ô tô thì thực tế đã khác. Theo ông, việc nhiều hãng xe Trung Quốc đã hiện diện tại châu Âu, châu Mỹ là minh chứng cho sự cải thiện rõ rệt về chất lượng. Tuy nhiên, thay đổi nhận thức của người tiêu dùng không phải là câu chuyện có thể diễn ra trong thời gian ngắn.

Không chỉ dừng lại ở yếu tố cảm nhận, quyết định mua xe còn gắn với bài toán tài chính dài hạn. Ô tô không chỉ là phương tiện đi lại mà còn là tài sản có thể chuyển nhượng sau vài năm sử dụng. Tại Việt Nam, thị trường xe cũ đối với các dòng xe Nhật và Hàn đã phát triển ổn định, giúp người mua dễ dàng ước tính mức khấu hao.

Ngược lại, với xe Trung Quốc, thị trường thứ cấp chưa thực sự rõ ràng. Nhiều người lo ngại việc bán lại sẽ khó hoặc phải chấp nhận mức mất giá lớn. Chính yếu tố này khiến không ít khách hàng, dù bị hấp dẫn bởi giá bán ban đầu, vẫn lựa chọn phương án an toàn với những thương hiệu quen thuộc.

Một rào cản quan trọng khác nằm ở hệ thống hậu mãi. Với ô tô, trải nghiệm sau bán hàng – từ bảo hành, bảo dưỡng đến thay thế linh kiện đóng vai trò gần như quyết định.

Trong làn sóng xe Trung Quốc tràn vào Việt Nam mạnh mẽ thời gian qua, có những cái tên có chiến lược bài bản, đầu tư hệ thống đại lý mạnh mẽ cũng như xây nhà máy lắp ráp tại Việt Nam như Geely, Omoda&Jeacoo. Nhưng thị trường cũng ghi nhận một số showroom của các hãng xe Trung Quốc âm thầm đóng cửa. Theo phản ánh của nhiều người tiêu dùng trong đó đơn cử như trường hợp của BYD tại một số địa phương đột ngột đóng cửa. Hệ quả là người mua muốn bảo dưỡng xe sẽ phải lên kế hoạch tìm địa điểm xa hơn chỉ để bảo dưỡng xe, gây ra những bất tiện. Những động thái này càng làm gia tăng lo ngại về tính ổn định của mạng lưới phân phối. Xa hơn là trường hợp hãng AION - thương hiệu ô tô điện của Trung Quốc chỉ vào Việt Nam vỏn vẹn 6 tháng đã âm thầm rút khỏi thị trường.

Theo ông Nguyễn Minh Đồng, nhìn nhận một cách khách quan thì chi phí xây dựng hệ thống đại lý, trung tâm sửa chữa và đặc biệt là hạ tầng trạm sạc đối với xe điện là rất lớn, trong khi quy mô thị trường Việt Nam còn hạn chế.

Đây có lẽ là lý do khiến một số hãng xe Trung Quốc chỉ vào thị trường Việt như một kiểu “thăm dò”, sau đó rút lui khi doanh số không đủ bù đắp chi phí đầu tư.

Thị trường ô tô Việt Nam hiện không còn là “vùng trũng” dễ khai thác. Ngoài các thương hiệu Nhật và Hàn đã bám rễ sâu, những năm gần đây còn chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của xe điện, đặc biệt là từ VinFast với hệ sinh thái trạm sạc và chính sách hậu mãi phủ rộng. Trong bối cảnh đó, các hãng xe Trung Quốc phải cạnh tranh không chỉ về giá mà còn về thương hiệu, dịch vụ và độ phủ thị trường.

Cần một chiến lược dài hạn

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Đỗ Tiến Dũng – Chủ tịch HĐQT Haxaco cho rằng cách nhìn về xe Trung Quốc cần được cập nhật. Theo ông, chất lượng ô tô Trung Quốc hiện nay phải thừa nhận không còn như giai đoạn trước, nhưng người tiêu dùng Việt vẫn có định kiến với các dòng xe từ nước bạn. Tuy nhiên, thực tế thị trường đang dần phản ánh sự thay đổi.

Ông dẫn chứng trường hợp của MG với doanh số hơn 10.000 xe mỗi năm tại Việt Nam – một con số đáng chú ý đối với một thương hiệu mới. Điều này cho thấy người tiêu dùng thực tế không hoàn toàn “bài xích”, mà vẫn sẵn sàng lựa chọn nếu sản phẩm đáp ứng được các tiêu chí về thiết kế, chất lượng và giá cả, hệ thống hậu mãi chuẩn chỉ.

“Không ai ép người tiêu dùng phải mua xe của hãng nào. Họ có quyền lựa chọn và con số bán hàng phản ánh điều đó”, ông Dũng nhấn mạnh. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng các hãng xe nước ngoài, bao gồm cả Trung Quốc, vẫn đang cân nhắc kỹ khi đầu tư dài hạn tại Việt Nam. Một phần nguyên nhân đến từ thủ tục hành chính, chính sách hỗ trợ ngành công nghiệp ô tô chưa thực sự hấp dẫn, bên cạnh áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.

Dù đối mặt với nhiều rào cản, không thể phủ nhận ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc đang phát triển rất nhanh, đặc biệt trong lĩnh vực xe điện và công nghệ thông minh. Nhiều hãng xe toàn cầu thậm chí phải học hỏi Trung Quốc trong mảng xe điện – một lĩnh vực mà họ đang có lợi thế rõ rệt.

Theo các chuyên gia, nếu muốn chiếm lĩnh thị trường Việt Nam, các hãng xe Trung Quốc cần một chiến lược dài hạn thay vì tiếp cận ngắn hạn. Trong đó, việc xây dựng hệ thống đại lý ổn định, phát triển hạ tầng trạm sạc và đưa ra chính sách hậu mãi rõ ràng là những yếu tố then chốt.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, việc đầu tư sản xuất ngay tại thị trường Việt Nam cũng được xem là một “lời cam kết” mạnh mẽ với người tiêu dùng. Khi có nhà máy, có hệ thống phân phối phủ rộng, niềm tin của khách hàng sẽ được củng cố đáng kể. Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa với việc các hãng phải chấp nhận đầu tư lớn và kiên trì trong thời gian dài.

Thị trường Việt Nam không đóng cửa với ô tô Trung Quốc. Cơ hội vẫn luôn hiện hữu. Tuy nhiên, để nắm bắt cơ hội đó, các hãng xe cần nhiều hơn một mức giá hấp dẫn, họ cần chứng minh được chất lượng, sự bền bỉ và cam kết lâu dài với thị trường để có được lòng tin của người tiêu dùng.