Thaco và bài toán định vị 2027: Thách thức tìm điểm cân bằng trong hệ sinh thái đa thương hiệu

Bước “chuyển mình” chiến lược

Trong thư gửi cán bộ, nhân viên đầu năm 2026, ông Trần Bá Dương – Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Trường Hải (Thaco) – cho biết tập đoàn dự kiến sẽ giới thiệu và kinh doanh xe con mang thương hiệu Thaco từ năm 2027. Dù chưa công bố tên gọi cụ thể hay mẫu xe đầu tiên, thông tin này ngay lập tức thu hút sự quan tâm lớn của thị trường.

Nếu kế hoạch trở thành hiện thực, Thaco có thể trở thành thương hiệu ô tô Việt Nam thứ hai, bên cạnh VinFast – doanh nghiệp đã tạo dấu ấn mạnh mẽ trong những năm gần đây, tạo động lực phát triển lớn cho toàn thị trường.

Việc phát triển một thương hiệu xe con “thuần Việt” được xem là bước chuyển mang tính chiến lược, đánh dấu quá trình làm chủ sản phẩm thay vì chủ yếu hợp tác và khai thác nền tảng từ các đối tác quốc tế.

Ông Nguyễn Mạnh Thắng – chuyên gia ô tô, Tổng Giám đốc Whatcar Việt Nam nhận định Thaco có nền tảng vững chắc về lắp ráp, sản xuất và phân phối, đồng thời sở hữu hệ thống kinh doanh đa thương hiệu, đa phân khúc.

Theo ông Thắng, nếu đầu tư phát triển thương hiệu ô tô Việt ở thời điểm này có thể xem là “thời điểm vàng” để Thaco chuyển mình. Trước đó, dù đã tích lũy nhiều kinh nghiệm và tiềm lực tài chính nhưng doanh nghiệp của tỷ phú Trần Bá Dương vẫn chưa sở hữu một sản phẩm mang thương hiệu riêng. Điều này đồng nghĩa với việc nếu các đối tác thay đổi chiến lược hoặc dừng hợp tác, Thaco sẽ thiếu đi nền tảng sản phẩm do chính mình làm chủ.

“Xây dựng thương hiệu riêng lúc này là bước đi hợp lý, thể hiện sự chín muồi trong chiến lược kinh doanh. Thaco đã có đủ tiềm lực và kinh nghiệm. Bên cạnh đó, chính sách của Nhà nước đang ưu tiên phát triển thương hiệu Việt, đây là lợi thế rất đáng kể”, ông Thắng phân tích.

Ở góc độ thị trường, ông Thắng cho rằng người tiêu dùng sẽ được hưởng lợi nếu doanh nghiệp trong nước phát triển sản phẩm mới. Những mẫu xe “may đo” cho thị trường nội địa thường bám sát nhu cầu sử dụng, điều kiện hạ tầng và thị hiếu của người Việt.

Về cấu trúc ngành, sự tham gia của một doanh nghiệp lớn như Thaco vào sản xuất ô tô mang thương hiệu Việt được kỳ vọng tạo thêm động lực cho hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ. Khi quy mô thị trường mở rộng, nhiều nhà cung ứng sẽ tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, qua đó nâng cao năng lực sản xuất trong nước và gia tăng sức cạnh tranh toàn ngành.

“Hiện nhu cầu ô tô tại Việt Nam còn rất lớn, nhưng thị trường vẫn thiếu một mẫu xe mang tính chiến lược – đủ rộng rãi, giá hợp lý và trang bị công nghệ phù hợp. Nếu Thaco đáp ứng được các tiêu chí này, dư địa phát triển sẽ rất tiềm năng”, ông Thắng nói.

Thách thức về công nghệ và nhân lực R&D

Trước đây, Thaco chủ yếu khai thác nền tảng sẵn có từ đối tác và điều chỉnh để phù hợp với thị trường trong nước. Để phát triển một sản phẩm hoàn toàn mới, doanh nghiệp sẽ phải đầu tư bài bản vào đội ngũ kỹ sư, công nghệ và hệ sinh thái kỹ thuật cao.

“Tôi cho rằng thách thức của Thaco không nằm ở vốn, mà ở việc lựa chọn công nghệ phù hợp và xây dựng được đội ngũ nhân sự đủ năng lực để phát triển nền tảng xe riêng”, ông Thắng nhấn mạnh.

Ở góc độ đào tạo, PGS.TS Đàm Hoàng Phúc – Giám đốc Chương trình đào tạo kỹ thuật ô tô, Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng Việt Nam đã có nền móng nhân lực kỹ thuật tương đối tốt. Những năm gần đây, nhiều trường đại học đã chuyển hướng đào tạo theo xu thế thiết kế và phát triển sản phẩm, thay vì chỉ tập trung vào vận hành, bảo dưỡng.

Theo ông Phúc, vấn đề không nằm ở việc tăng quy mô đào tạo, mà là điều chỉnh cơ cấu và thu hút hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao vào doanh nghiệp. Khi nhu cầu tăng lên, cạnh tranh trong lĩnh vực kỹ thuật – thiết kế sẽ là động lực để nâng cao chất lượng đội ngũ.

Bài toán dung lượng thị trường và định vị thương hiệu mới

Ông Phúc đánh giá dung lượng thị trường ô tô Việt Nam hiện đạt khoảng trên dưới 500.000 xe/năm – mức đủ để nuôi dưỡng một đến hai doanh nghiệp mang thương hiệu nội địa.

Thực tế, VinFast sau thời gian triển khai chiến lược mạnh mẽ đã đạt được những thành quả kỷ lục, chiếm khoảng 30% thị phần trong nước. Trở thành hãng xe dẫn đầu thị trường với dải sản phẩm đa dạng có mặt ở mọi phân khúc. Đây được xem là bài học thực tế cho thấy doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể tạo dựng vị thế nếu có chiến lược phù hợp, chính sách hỗ trợ hiệu quả và quyết tâm đầu tư dài hạn.

Kinh nghiệm từ Malaysia, quốc gia có dung lượng thị trường hơn 800.000 xe/năm và đã phát triển thành công hai thương hiệu ô tô nội địa – cũng được nhắc đến như một ví dụ tham khảo cho Việt Nam.

Cũng theo các chuyên gia, người tiêu dùng Việt ngày càng khắt khe, chỉ chấp nhận những sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng cao. Vì vậy, nếu một mẫu xe có thể chinh phục được thị trường nội địa, khả năng mở rộng sang các thị trường tương đồng trong khu vực Đông Nam Á hay Ấn Độ là hoàn toàn khả thi, trước khi hướng tới những thị trường khó tính hơn.

Bên cạnh đó, bài toán định vị thương hiệu mới cũng sẽ là câu chuyện không nhỏ của Thaco khi thị trường Việt đang được phủ dày đặc ở mọi phân khúc.

Thách thức lớn nhất của Thaco khi ra mắt thương hiệu riêng không chỉ là đối đầu với các đối thủ ngoại, mà là việc phá vỡ cấu trúc định vị đã định hình lâu này khi vận hành một "đại siêu thị" với các phân khúc ô tô được chia tách khá rõ ràng: Kia (phổ thông, trẻ trung), Mazda (thiết kế, công nghệ Nhật), Peugeot (cận sang, phong cách Âu) và BMW (hạng sang).

Tiếp đến, khi ra mắt thương hiệu mới, Thaco sẽ phải giải được bài toán về sự chồng chéo phân khúc giá khi ở mọi phân khúc doanh nghiệp này đều đang có sản phẩm phân phối. Do đó, việc thêm một thương hiệu nội địa ở phân khúc nào sẽ là vấn đề lớn. Đặc biệt, việc có cùng tầm giá ở các phân khúc sẽ rất khó khả thi và thậm chí có thể sẽ tạo ra một cuộc "huynh đệ tương tàn" ngay trong hệ thống showroom của hãng.

Bên cạnh đó, người tiêu dùng Việt hàng thập kỷ đã quá quen với cái tên Thaco trong vai trò là "nhà phân phối uy tín" hơn là một "nhà sản xuất độc lập”. Bởi vậy, để thoát khỏi cái bóng của các hãng xe Nhật, Hàn và tạo ra bản sắc riêng cho xe Việt, Thaco rõ ràng cần phải tìm thấy một "khoảng trống giá trị" của riêng mình thì mới có thể thuyết phục được người tiêu dùng Việt xuống tiền.

Trong khi đó, Thaco còn vấp phải một VinFast nặng ký khi có dải sản phẩm rất mạnh phủ kín các phân khúc và giá thành cực cạnh tranh cùng hệ thống trạm sạc phủ khắp cả nước. Tìm chỗ đứng ở vùng đất “đất chật người đông” là câu chuyện thực tại mà thương hiệu mới của Thaco phải đối mặt.

Trước rất nhiều thách thức đặt ra, giới chuyên gia đánh giá nhiều khả năng Thaco sẽ tập trung khoét sâu vào mảng xe Hybrid hoặc xe chuyên dụng đa năng mà các đối tác Nhật, Hàn chưa phủ tới. Việc tận dụng hệ sinh thái Thaco Industries (với tỷ lệ nội địa hóa các linh kiện như ghế, dây điện đã đạt mức sâu) sẽ là "vũ khí" để hãng xe Việt này cạnh tranh bằng chi phí vận hành và bảo trì siêu rẻ. Đây là điều mà các thương hiệu xe ngoại lắp ráp khó lòng theo kịp.

Trong lộ trình tiến tới năm 2027, chưa ai có thể khẳng định Thaco sẽ đạt được những thành quả như thế nào, nhưng chắc chắn Thaco vẫn còn rất nhiều điều phải làm.