Từ hãng xe điện thành công ty robot: Bước nhảy vọt định mệnh của Elon Musk?

Những tác động tài chính đầy đủ của nỗ lực chuyển hướng đó đang bắt đầu được làm rõ. Mới đây, Tesla báo hiệu sự quay trở lại vùng dòng tiền tự do âm khi chuẩn bị cho kỷ nguyên robot được chờ đợi từ lâu. Một thập kỷ sau khi việc chi tiêu mạnh tay cho phát triển xe điện dẫn đến lo ngại phá sản, Musk một lần nữa chuẩn bị “đốt” hàng núi tiền để theo đuổi một giấc mơ lớn hơn.

Báo cáo thu nhập mới nhất của Tesla, được công bố mới đây, đã nhấn mạnh việc công ty này đã trở nên tự do như thế nào khỏi những ràng buộc tài chính mà họ từng tuân thủ khi còn là một công ty sản xuất ô tô.

Musk từng tự tin nói về việc tăng doanh số bán xe 50% mỗi năm và tự hào về khả năng duy trì biên lợi nhuận của công ty vượt xa phần lớn ngành công nghiệp ô tô.

Khi cạnh tranh ngày càng gay gắt và Mỹ chấm dứt trợ cấp xe điện, những mục tiêu đó đã không còn khả thi. Số lượng xe giao của Tesla trong năm 2025 thấp hơn gần 10% so với kỷ lục đạt được hai năm trước đó, trong khi doanh thu ô tô giảm 15%.

Trong cùng kỳ, biên lợi nhuận hoạt động của công ty giảm một nửa, xuống còn 4,6%. Phản hồi của Musk đó là thúc giục các nhà đầu tư của Tesla hãy nhìn xa hơn mảng kinh doanh ô tô và tập trung vào tương lai huy hoàng của công ty trong lĩnh vực robot.

Dường như việc lo lắng quá nhiều về lợi nhuận từ doanh số bán ô tô trong tương lai cũng không phải là vấn đề. Khi được hỏi \ về tỷ suất lợi nhuận gộp mà công ty kỳ vọng từ những chiếc taxi tự lái mới mà họ dự định sớm đưa vào sản xuất, giám đốc tài chính của Tesla ngụ ý rằng đó là “câu hỏi không đúng bản chất”.

Ông gợi ý rằng công ty đang chuyển sang một mô hình kinh doanh khác, khi bắt đầu tính phí đăng ký hàng năm cho phần mềm lái xe tự động Full Driving Software và tìm cách giành lấy một phần doanh thu từ dịch vụ Robotaxi.

Trong khi đó, dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy Musk đang nóng lòng muốn thoát khỏi nguồn gốc sản xuất ô tô điện của công ty là việc mở rộng mạnh mẽ nguồn vốn đầu tư.

Chi tiêu vốn sẽ tăng từ 8,5 tỷ USD lên hơn 20 tỷ USD trong năm nay, gần gấp đôi so với dự đoán của các nhà phân tích.

Mặc dù Tesla hiện có 36 tỷ USD tiền mặt, sau khi trừ đi các khoản nợ, nhưng công ty đã phát tín hiệu rằng họ có thể huy động thêm vốn cho chương trình đầu tư thông qua "nợ hoặc các phương tiện khác".

Đằng sau sự gia tăng khổng lồ này không chỉ là khoản đầu tư cần thiết cho taxi tự lái, mà còn là sự chuẩn bị để chế tạo robot Optimus.

Ngoài ra còn có một khoản chi lớn cho sức mạnh tính toán để huấn luyện các mô hình AI cần thiết cho Optimus. Và điều này thậm chí còn chưa tính đến các nhà máy năng lượng mặt trời và nhà máy sản xuất chip mà Musk tin rằng Tesla cuối cùng sẽ cần xây dựng để đáp ứng các mục tiêu trong tương lai.

Đây chỉ là một phần của quá trình tái cấp vốn đáng kể đang nhanh chóng diễn ra trong toàn bộ hệ sinh thái của Musk. Nếu việc huy động và sử dụng lượng tiền khổng lồ đã trở thành dấu ấn của tham vọng công nghệ thực sự, thì Musk sẽ không bị tụt hậu.

Đầu tháng này, xAI đã hoàn thành vòng gọi vốn trị giá 20 tỷ USD. SpaceX thì đang tìm cách huy động 50 tỷ USD ngay trong tháng 6, đây sẽ là đợt IPO lớn nhất từ trước đến nay.

Thật hấp dẫn khi thấy các phần khác nhau của hệ sinh thái Musk này kết hợp chặt chẽ hơn khi nhà tiên phong nổi tiếng nhất của ngành công nghệ tập hợp các nguồn lực của mình để tấn công vào thị trường khổng lồ tiếp theo - robot và trí tuệ nhân tạo.

Đơn cử Tesla cho biết họ đang đầu tư 2 tỷ USD vào xAI, một động thái mà Musk tuyên bố sẽ cho phép họ sử dụng mô hình AI Grok của công ty này để giúp quản lý đội xe Robotaxi của Tesla.

Trong khi đó, SpaceX có kế hoạch sử dụng một phần tiền thu được từ IPO để đưa các trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo, có khả năng mang lại lợi thế cho xAI trong cuộc đua với OpenAI và Google.

Trí tuệ nhân tạo dường như là sợi dây liên kết tất cả những điều này lại với nhau. Nhưng Tesla có thể thu được ít lợi ích từ sự hợp lực công nghiệp được cho là này hơn những gì Musk gợi ý.

Các mô hình AI cần thiết cho tham vọng robot của họ, và siêu máy tính mà họ đang xây dựng để phát triển chúng, có rất ít điểm chung với các mô hình ngôn ngữ lớn của xAI.

Thay vào đó, Tesla sẽ phải tự mình làm chủ toàn bộ các công nghệ cần thiết để trở thành một siêu cường robot. Như Musk đã cảnh báo, điều đó đã đặt Tesla vào thế đối đầu trực tiếp với một nhóm các công ty xe điện và robot Trung Quốc, những công ty đã chứng tỏ mình là những nhà lãnh đạo thế giới trong lĩnh vực sản xuất và cũng đang bắt đầu đạt được những kết quả ấn tượng trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Thời điểm là tất cả. Nhiều năm sau khi CEO của hãng lần đầu tiên tuyên bố công ty đang trên bờ vực của công nghệ lái xe tự động, Tesla tuyên bố đã thực hiện những chuyến đi taxi hoàn toàn không người lái đầu tiên tại Austin trong tháng này.

Tuy nhiên, họ cần phải hành động nhanh chóng để chứng minh rằng họ có thể biến điều này thành một mô hình kinh doanh thực sự. Chỉ khi đó, người ta mới biết liệu robot có phải chỉ là một giấc mơ hão huyền hay là cơ hội lịch sử của Elon Musk hay không.