09:40 26/07/2017

Xuất khẩu sang EAEU: Đừng nghĩ "một mình một chợ"

Song Hà

Nếu không tận dụng thì lợi thế mà FTA mang lại càng ngày càng nhỏ dần

Doanh nghiệp c<span style="font-size: 10pt;">ần tận dụng cơ hội khi hiệp định FTA Việt Nam – EAEU có hiệu lực.</span><p class="MsoNormal"><o:p></o:p></p>

<!--EndFragment--><!--EndFragment-->
Doanh nghiệp c<span style="font-size: 10pt;">ần tận dụng cơ hội khi hiệp định FTA Việt Nam – EAEU có hiệu lực.</span><p class="MsoNormal"><o:p></o:p></p> <!--EndFragment--><!--EndFragment-->
Với Liên minh kinh tế Á-Âu (EAEU), Việt Nam là nước đầu tiênký hiệp định thương mại tự do (FTA), do đó, Việt Nam có điều kiện đi trước cácnước trong khu vực. Tuy nhiên, doanh nghiệp đừng nghĩ “một mình một chợ”,khi một ngày nào đó, EAEU có quan hệ với các nước khác thì lợi thế đó của chúngta sẽ mất đi. Nếu không tận dụng ngay từ bây giờ thì lợi thế mà FTA mang lạicàng ngày càng nhỏ dần.

Đó là chia sẻ của ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng VụChính sách thương mại đa biên, Bộ Công Thương tại hội thảo “Thương mại quốc tếtrong bối cảnh hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EAEU có hiệu lực ngày25/7”.

Xuất khẩu vượt ngưỡng sẽ ngừng ưu đãi

Theo ông Khanh, cái quan trọng và đáng chú ý trong FTA ViệtNam với EAEU là cơ chế phòng vệ của hàng dệt may, đồ gỗ. Họ đồng ý thuế về 0%ngay khi hiệp định có hiệu lực. Dệt may không yêu cầu quy tắc xuất xứ dệt, sợi. 

Như vậy, chúng ta có thể xuất khẩu ngay lập tức với mức thuế đang từ trên20% xuống còn 0%. “Một chiếc áo đang từ 10 USD giảm còn 8 USD, bán rất sướngnhưng cái sướng đó lại nguy hiểm”, ông Khanh cảnh báo. 

Với khả năng của mình,Việt Nam đang xuất vào Hoa Kỳ với thuế suất 18%-25% mà vươn từ vị trí thứ 6 lênthứ 2, làm giảm thị phần của Trung Quốc từ 60% xuống còn 42%. Nên các nước EAEUsợ, nếu họ mở toang thị trường cho dệt may, đồ gỗ của Việt Nam thì họ “chết”. 

Vì thế họ yêu cầu, nếu giá trị kim ngạch xuất khẩu Việt Nam sang EAEU tăng gấp 2 lầnkim ngạch của 3 năm (2011, 2012, 2013) cộng lại thì ngay lập tức họ cho mức ngưỡngvà kiềm chế, nếu không sẽ ngừng ưu đãi và quay trở lại mức thuế cũ 20%.

Điều lo lắng hiện nay là, doanh nghiệp Việt Nam ít khi nhìn nhau, mạnhai nấy làm. Nếu các doanh nghiệp xuất khẩu không có vai trò điều tiết, điều chỉnh của hiệp hội,khi vượt ngưỡng thì tất cả doanh nghiệp đều thiệt. 

“Thuận lợi của hiệp định này là thâmnhập nhanh, đơn giản nhưng bất lợi là nếu không chú ý mức ngưỡng, doanh nghiệp hoàn toàncó thể bị vỡ đơn hàng, vỡ kế hoạch. Chúng tôi đang làm việc lại với Nga để cócơ chế rà soát để trong tương lai chúng ta có khả năng điều chỉnh, tạo thuận lợihơn nữa cho doanh nghiệp”, ông Khanh cho biết.

Quy tắc xuất xứ có 3 chuyện cần lưu ý. Thứ nhất, là điều khoảnvận chuyển trực tiếp. EAEU sợ các doanh nghiệp lợi dụng quy tắc xuất xứ hay làm thủ thuậtđể điều chỉnh thay đổi xuất xứ, nên họ đưa ra quy định quy tắc xuất xứ rất chặtchẽ, chặt hơn cả TPP. Họ chỉ cho phép vận chuyển trực tiếp, không cho phép chianhỏ lô hàng... Điều này sẽ vướng với các tập đoàn đa quốc gia, vì họ làm theodây chuyền cung ứng ở nhiều nước, trong khi EAEU yêu cầu vận chuyển trực tiếp cảcontainer từ Việt Nam sang Nga, mới được coi là đáp ứng quy tắc xuất xứ.

Thứ hai, là điều khoản mua bán trực tiếp, cho phép chúng tađược sử dụng hoá đơn nước thứ 3 nhưng họ lo ngại chúng ta sử dụng hoá đơn linhtinh của những nước “thiên đường trốn thuế” nên yêu cầu chúng ta phải liệt kêra 30 danh sách quốc gia gọi là “thiên đường trốn thuế”. Nếu sử dụng hoá đơn củanhững quốc gia này họ sẽ không chấp nhận.

Thứ ba, là họ sẽ tạm ngừng ưu đãi nếu gian lận xuất xứ có hệthống. Lần đầu tiên nếu EAEU phát hiện gian lận sẽ nhắc nhở. Nếu lần 2 mắc lỗi,họ sẽ ngừng ngay xuất khẩu của doanh nghiệp đó, sau đó cảnh báo về Việt Nam. Nếu tiếp tục doanh nghiệp khác cùng ngành lại vi phạm thì họ sẽ cấm luôn cả ngành. Điều này đòi hỏi ý thức doanh nghiệp, sự phối hợp chặt chẽ từ cơ quan chức năng với doanh nghiệp trong quá trình xử lý vấnđề.

Doanh nghiệp vẫn còn thờ ơ

Tại hội thảo, các luật sư, chuyên gia tư vấn đều nhận định,cơ hội với ngành thủy sản rất lớn trong FTA này. Ông Dương Quốc Thành, Công tyLuật Dimac cho rằng, đây là thị trường rộng, thị phần thuỷ sản Việt Nam ở thịtrường này mới 3%, thuế ngay lập tức về 0%... chỉ cần đảm bảo tôm, cá không códư lượng kháng sinh, vệ sinh, giao hàng chuẩn, chất lượng ổn định... chắc chắn doanh nghiệp “có chân” vững chắc ở thị trường EAEU.

Tuy nhiên, Nga lăn tăn về việc ổn định chất lượng của hàngViệt Nam. Họ cho rằng, hàng Việt Nam có chất lượng không ổn định, lô này tốt, lô sautệ. Ông Khanh cho rằng, Chính phủ mở ra cơ hội, còn doanh nghiệp phải tận dụng. 

Hiện nay,nhiều doanh nghiệp chưa quan tâm tới cơ hội FTA mang lại. Ông Khanh dẫn chứng, bộ có tổchức hội thảo dành riêng cho doanh nghiệp dệt may xuất khẩu sang Mỹ và mời 100 doanh nghiệp dệt may ởTp.HCM đến. Đầu tiên rất đông đủ, giải lao còn một nửa, gần về còn 10 người vàkhông ai đặt câu hỏi. 

Khảo sát của VCCI cũng cho thấy, 20% doanh nghiệp biết đến ASEAN,20-30% thực sự hiểu về ASEAN. “Đoàn đàm phán về cung cấp thông tin, tổ chức hộithảo, van nài doanh nghiệp đặt câu hỏi nhưng doanh nghiệp chưa quan tâm. Hai năm qua đoàn đàm phánkhông nhận được câu hỏi nào từ doanh nghiệp. Cơ hội nhiều nhưng doanh nghiệp có tận dụng được haykhông là một vấn đề khác”, ông Khanh chia sẻ.

Vì vậy, theo ông Thành, doanh nghiệp cần nắm vững nội dung hiệp định,tránh bị phạt, thuế về 0% sẽ vô nghĩa nếu không đáp ứng quy tắc xuất xứ. Hiệnnhiều doanh nghiệp đang xuất khẩu nhưng chưa chú ý chứng nhận xuất xứ (C/O) khi bị xác định gian lận và phải quay trởlại sẽ mất rất nhiều thời gian, chi phí. 

Bên cạnh đó, cần nắm rõ luật pháp củacác thành viên trong EAEU. Là liên minh nhưng chính sách không thống nhất nhưEU mà chỉ thống nhất về thuế quan, còn chính sách riêng của từng nước còn nhiềukhác nhau, đòi hỏi doanh nghiệp cần phải quan tâm.