Áp lực hạ tầng lưới điện trước làn sóng điện khí hóa
Trong cấu trúc chuyển dịch năng lượng của các nền kinh tế đang phát triển, sự bùng nổ của phương tiện sử dụng năng lượng mới luôn tỷ lệ thuận với năng lực chịu tải và độ ổn định của lưới điện quốc gia.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài cho biết Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã xác định nhiều định hướng quan trọng, trong đó chú trọng đa dạng hóa nguồn cung, phát triển đồng bộ nguồn điện và hạ tầng truyền tải, nâng cao năng lực công nghệ và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.
Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng nhu cầu vốn đầu tư cho phát triển nguồn điện và lưới điện giai đoạn 2026-2030 ước tính lên tới khoảng 136,3 tỷ USD.
Con số khổng lồ này phản ánh áp lực kép mà nền kinh tế đang đối mặt, đó là vừa phải bảo đảm an ninh cung ứng điện cho hoạt động sản xuất công nghiệp đang mở rộng, vừa phải chuẩn bị sẵn sàng hạ tầng phụ tải cho quá trình điện khí hóa ngày càng mạnh mẽ trong đời sống xã hội, trong đó có lĩnh vực giao thông vận tải.
Nhìn từ góc độ kỹ thuật hệ thống và hoạch định chính sách, Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 cùng Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã xác lập rõ lộ trình chuyển dịch.
Mục tiêu đặt ra không chỉ dừng ở việc mở rộng quy mô nguồn cung với tổng công suất nguồn điện đạt từ 183 đến 236 GW và sản lượng điện từ 560 đến 624 tỷ kWh vào năm 2030, mà cốt lõi nằm ở tính đồng bộ giữa nguồn phát và lưới truyền tải.
Đối với ngành công nghiệp ô tô và xe máy điện, một mạng lưới truyền tải thông minh, linh hoạt và có độ tin cậy cao là điều kiện tiên quyết để vận hành hệ thống trạm sạc công suất lớn trên diện rộng. Nếu hạ tầng lưới điện không theo kịp tốc độ tăng trưởng của phương tiện thuần điện (BEV) hay xe lai sạc ngoài (PHEV), các điểm nghẽn cục bộ về phụ tải giờ cao điểm sẽ trực tiếp kìm hãm trải nghiệm người dùng và làm giảm sức hấp dẫn của bài toán tổng chi phí sở hữu (TCO) xe xanh.
Chính vì vậy, Thứ trưởng Trương Thanh Hoài nhấn mạnh để hiện thực hóa các định hướng chiến lược nêu trên, Việt Nam không thể chỉ dựa vào nguồn lực truyền thống mà cần phải huy động mạnh mẽ nguồn lực mới về tài chính, công nghệ và năng lực quản trị từ khu vực tư nhân lẫn các đối tác quốc tế. Triển lãm và Hội nghị Năng lượng Toàn cầu Việt Nam 2027 là nền tảng giải pháp thiết thực cho những yêu cầu này.
Đây cũng chính là điểm giao thoa quan trọng giữa bài toán an ninh năng lượng vĩ mô và chiến lược phát triển hệ sinh thái giao thông xanh tại thị trường nội địa.
Hệ sinh thái trạm sạc và bài toán tích trữ năng lượng của doanh nghiệp nội
Chia sẻ từ thực tiễn triển khai, ông Nguyễn Việt Quang, Phó Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Vingroup, cho biết doanh nghiệp đang tham gia sâu vào lĩnh vực này thông qua các dự án phát triển năng lượng, mạng lưới hạ tầng trạm sạc xe điện và các giải pháp lưu trữ năng lượng (BESS).
Góc nhìn của lãnh đạo Vingroup cho thấy một tư duy phát triển chuỗi giá trị khép kín trong ngành công nghiệp xe điện hiện đại. Thay vì chỉ tập trung vào khâu lắp ráp hay phân phối phương tiện, doanh nghiệp buộc phải giải quyết đồng thời bài toán nguồn cấp điện và công nghệ tích trữ để bảo đảm tính tự chủ cho hệ sinh thái di chuyển xanh.
Trên thực tế, hệ thống lưu trữ năng lượng đóng vai trò như một bộ đệm chiến lược tại các trạm sạc siêu nhanh DC công suất cao. Khi hàng loạt phương tiện cùng nạp năng lượng với công suất hàng trăm kW, hệ thống pin tích trữ tại chỗ sẽ giúp giải quyết vấn đề biểu đồ phụ tải, giảm áp lực rút dòng trực tiếp từ lưới điện quốc gia vào giờ cao điểm, đồng thời tối ưu hóa khả năng hấp thụ nguồn điện tái tạo như điện mặt trời hay điện gió vốn có tính bất định cao theo thời tiết.
Để nhân rộng mô hình hạ tầng trạm sạc kết hợp lưu trữ năng lượng trên toàn quốc, ông Nguyễn Việt Quang thừa nhận việc huy động nguồn vốn lớn, tiếp cận công nghệ lõi và kinh nghiệm quản trị quốc tế là những yếu tố rất quan trọng.
Từ góc độ tính khả thi của các dự án chuyển đổi xanh, TS Nguyễn Phương Nam, Tổng giám đốc Klinova, đã bổ sung một luận điểm mang tính nền tảng về môi trường thể chế. Ông cho rằng để khơi thông dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực năng lượng và hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất xây dựng kế hoạch chuyển đổi xanh dài hạn, hệ thống chính sách cần bảo đảm tính ổn định, nhất quán và có khả năng dự báo cao.
Một khung pháp lý minh bạch về cơ chế giá điện cho trạm sạc, tiêu chuẩn kỹ thuật kết nối lưới và cơ chế mua bán điện trực tiếp sẽ là chìa khóa giúp nhà đầu tư tính toán chính xác thời gian hoàn vốn, qua đó duy trì dòng chảy vốn bền vững cho thị trường.
Kỳ vọng định hình trung tâm kết nối công nghệ giao thông xanh
Để chuyển hóa các nhu cầu đầu tư thành những dự án thực chất, thị trường cần những nền tảng xúc tiến thương mại và chuyển giao công nghệ mang tầm vóc quốc tế. Sự kiện Triển lãm và Hội nghị Năng lượng Toàn cầu Việt Nam 2027 (GEEC 2027), do Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC) phối hợp cùng tập đoàn tổ chức sự kiện quốc tế dmg events triển khai từ ngày 26 đến 28/5/2027 tại Hà Nội, được kỳ vọng sẽ lấp đầy khoảng trống này.
Với quy mô dự kiến 6 sảnh trưng bày quy tụ hơn 800 doanh nghiệp, 450 diễn giả, 120 phiên hội thảo và thu hút khoảng 30.000 khách tham quan, đây là lần đầu tiên một sự kiện năng lượng quy mô toàn cầu được tổ chức tại Thủ đô.
Điểm đáng chú ý đối với giới chuyên môn ngành ô tô và năng lượng là cấu trúc phân khu chuyên sâu của GEEC 2027. Bên cạnh các lĩnh vực truyền thống như nguồn điện, lưới điện, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và năng lượng tái tạo, ban tổ chức đã thiết kế hẳn một phân khu trọng điểm dành riêng cho giao thông xanh, hạ tầng xe điện, điện khí hóa, trí tuệ nhân tạo (AI) và số hóa.
Ông Geoff Dickinson, Tổng Giám đốc dmg events, nhận định rằng xu hướng điện khí hóa ngày càng mạnh mẽ trên toàn cầu đang thúc đẩy nhu cầu phát triển đồng thời nhiều nguồn năng lượng, từ khí tự nhiên, LNG đến năng lượng tái tạo, với sự góp mặt tại sự kiện của các tập đoàn hàng đầu đến từ Italy, Trung Quốc, Đức và các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).
Trong khi đó, ông Christopher Hudson, Chủ tịch dmg events, kỳ vọng sự đồng hành của Bộ Công Thương và các tập đoàn năng lượng quốc gia tại GEEC 2027 sẽ tạo ra các thỏa thuận đầu tư cụ thể, góp phần củng cố an ninh năng lượng và tăng trưởng dài hạn cho Việt Nam.