Mỹ đảo ngược chính sách nhiên liệu: Cơ hội hay rủi ro?

Bước ngoặt chính sách trong tiêu chuẩn hiệu suất nhiên liệu

Bộ Giao thông Vận tải Mỹ vừa ban hành quy định hoàn thiện mức tiết kiệm nhiên liệu trung bình toàn đội xe xuống còn 34,9 dặm/gallon (tương đương 14,7 km/lít) vào năm 2031. Đây là một sự sụt giảm đáng kể khi so sánh với mục tiêu 50,4 dặm/gallon (tương đương 21,4 km/lít) đã được phê duyệt dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden vào năm 2024. Động thái này đánh dấu một bước đảo ngược chính sách toàn diện, loại bỏ những nỗ lực thắt chặt tiêu chuẩn khí thải và thúc đẩy chuyển dịch sang xe điện vốn được định hình dưới thời chính quyền tiền nhiệm.

Sự thay đổi mục tiêu này tác động trực tiếp đến cấu trúc chi phí và định hướng sản xuất của toàn ngành. Theo tính toán từ Bộ Giao thông Vận tải Mỹ, quy chuẩn mới sẽ làm giảm chi phí tuân thủ trung bình trên mỗi chiếc xe cho các nhà sản xuất khoảng 1.289 USD. Tuy nhiên, gánh nặng tài chính lại chuyển sang phía người tiêu dùng khi chi phí nhiên liệu trong suốt vòng đời của xe dự kiến sẽ tăng thêm hơn 1.600 USD. Xét trên quy mô vĩ mô, các quy định sửa đổi của chính quyền Tổng thống Trump dự kiến sẽ làm tăng tổng mức tiêu thụ xăng của Mỹ đến năm 2050 thêm 4,6%, tương đương khoảng 121 tỷ gallon so với kịch bản áp dụng quy định dưới thời của ông Biden.

Dù tiêu tốn nhiều năng lượng hóa thạch hơn, chính quyền liên bang kỳ vọng chi phí sản xuất đầu vào giảm xuống sẽ tạo động lực kích cầu và thúc đẩy doanh số bán xe mới tại thị trường nội địa.

Trước sự thay đổi mang tính bước ngoặt này, Liên minh Đổi mới Ô tô (Alliance for Automotive Innovation) — tổ chức đại diện cho các tập đoàn sản xuất ô tô lớn như General Motors, Toyota, Volkswagen, Hyundai, Ford, Stellantis — đã chính thức nộp đơn lên Tòa án Phúc thẩm Liên bang Khu vực 1 để ủng hộ chính quyền Tổng thống Donald Trump. Động thái pháp lý này xuất phát từ việc California, New York cùng hơn hai chục tiểu bang, thành phố và quận khác hợp sức đệ đơn kiện nhằm bãi bỏ quy định mới.

Đại diện liên minh khẳng định việc bãi bỏ hoặc thay đổi liên tục các tiêu chuẩn đã ban hành sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh toàn diện, làm đứt gãy việc lập kế hoạch đầu tư vốn, gián đoạn quá trình phát triển sản phẩm cũng như xác nhận hiệu suất cho hàng trăm mẫu xe mới đang trong lộ trình ra mắt thị trường Mỹ.

Bên cạnh khối sản xuất ô tô, Viện Dầu khí Mỹ (API) cũng nộp đơn ủng hộ chính quyền của ông Trump, cho rằng các quy định mới giúp đảm bảo chính phủ không ban hành những tiêu chuẩn mang tính áp đặt, buộc người tiêu dùng phải mua những mẫu xe tiêu thụ ít nhiên liệu trái với nhu cầu thực tế của họ.

Cuộc chiến pháp lý và rủi ro phân hóa thị trường

Ở chiều ngược lại, chính sách mới đang đối mặt với sự phản ứng dữ dội từ các tiểu bang phát triển và các tổ chức bảo vệ môi trường. Nhóm các tiểu bang khởi kiện cho rằng chính quyền của ông Trump đã cố tình phớt lờ sự hiện diện và đà tăng trưởng của hàng triệu xe điện trên thị trường, dẫn đến một phân tích sai lệch và bị bóp méo nghiêm trọng về khả năng đạt mức tiết kiệm nhiên liệu "tối đa khả thi".

Sự xung đột giữa chính quyền liên bang và các tiểu bang như California có thể dẫn đến viễn cảnh thị trường Mỹ bị phân hóa thành hai tiêu chuẩn pháp lý riêng biệt. Điều này vô hình trung tạo ra gánh nặng chi phí kép cho các hãng xe khi phải duy trì hai dòng sản phẩm song song để đáp ứng quy định khắt khe của California và tiêu chuẩn nới lỏng của liên bang.

Quan trọng hơn, việc hạ thấp tiêu chuẩn nhiên liệu có thể mang lại biên lợi nhuận ngắn hạn nhờ tiếp tục khai thác các dòng xe động cơ đốt trong truyền thống, nhưng lại tiềm ẩn rủi ro làm chậm đà đổi mới công nghệ.

Trong bối cảnh các thị trường lớn như Châu Âu và Trung Quốc đang tăng tốc thắt chặt khí thải và chuyển đổi sang xe điện hóa, việc cắt giảm mục tiêu tiết kiệm nhiên liệu tại Mỹ có thể khiến các tập đoàn ô tô nội địa mất đi động lực cạnh tranh công nghệ trên phạm vi toàn cầu trong dài hạn.