#chuỗi cung ứng ô tô

Dòng vốn FDI mới chỉ thực sự tạo giá trị khi kéo theo năng lực sản xuất, công nghiệp hỗ trợ và công nghệ trong nước. Với ngành ô tô, bài toán không chỉ là thu hút thêm nhà máy, mà phải giữ lại nhiều hơn giá trị, công nghệ và năng lực sản xuất tại Việt Nam.

Ngành công nghiệp ô tô toàn cầu đang chứng kiến một cuộc chuyển dịch diện rộng mang tính lịch sử, trong đó Đông Nam Á đã trở thành tâm điểm của chuỗi cung ứng thế giới. Động lực chính thúc đẩy sự chuyển dịch này không chỉ đến từ tiềm năng tăng trưởng xe điện của ASEAN, mà còn bắt nguồn từ sức ép dữ dội tại thị trường nội địa Trung Quốc.

Công ty Ô tô Toyota Việt Nam và UBND tỉnh Phú Thọ vừa tổ chức Lễ Khởi động Chương trình hỗ trợ tư vấn nâng cao năng lực doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ (CNHT) trên địa bàn tỉnh nhằm phát triển ngành công nghiệp ô tô, nâng cao năng lực doanh nghiệp và thúc đẩy kinh tế địa phương. Buổi lễ có sự tham dự của lãnh đạo Sở Công Thương, Sở Tài chính, Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh, đại diện Toyota Việt Nam cùng các doanh nghiệp CNHT.

Nửa đầu 2026, thị trường ô tô Việt Nam ghi nhận kỷ lục tiêu thụ 328.818 xe, tăng trưởng 29% so với cùng kỳ. Đóng góp quyết định vào con số kỷ lục này là sự bứt phá chưa từng có của sản lượng ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước (CKD). Dẫn đầu bởi đà tăng 72% của VinFast với 115.916 xe bàn giao, cùng sự duy trì nhịp độ lắp ráp cao từ các tập đoàn lớn như THACO, TC Motor, Toyota và Ford, quy mô xuất xưởng từ các nhà máy nội địa đã chạm mốc cao nhất từ trước đến nay.

Nghị quyết số 10-NQ/TW, Chỉ thị số 09/CT-TTg và Công điện số 27/CĐ-TTg đang tạo nền tảng mới cho ngành ô tô và công nghiệp hỗ trợ Việt Nam. Đây là những chính sách lớn được kỳ vọng sẽ mở rộng thị trường xe điện, thu hút FDI chất lượng cao và tạo cơ hội để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Cuộc đổ bộ của các thương hiệu ô tô Trung Quốc vào thị trường Việt Nam không còn dừng lại ở việc thăm dò thị trường bằng những lô xe nhập khẩu nguyên chiếc, các tập đoàn công nghiệp ô tô hàng đầu của quốc gia tỷ dân đang thay đổi chiến lược khi hiện thực hóa chiến lược "cắm rễ" sâu bằng các dự án xây dựng nhà máy, liên doanh lắp ráp quy mô lớn ngay tại dải đất hình chữ S.

Làn sóng xe điện đang mở ra một cơ hội mới cho công nghiệp hỗ trợ Việt Nam. Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể chuyển hóa thành lợi thế nếu những điểm nghẽn về R&D, nguồn nhân lực, quy mô thị trường và chính sách được tháo gỡ đồng bộ.

Thị trường ô tô Việt Nam trong tháng 5/2026 đã chứng kiến những chuyển dịch trên bản đồ nhập khẩu ô tô nguyên chiếc. Khi Indonesia bất ngờ vươn lên vị trí dẫn đầu về nguồn cung, vượt qua hai "người khổng lồ" truyền thống là Thái Lan và Trung Quốc. Nhưng Trung Quốc lại có giá trị kim ngạch vượt trội.

Xe điện và công nghệ số đang mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp cơ khí Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng ô tô. Tuy nhiên, để tiến lên những mắt xích có giá trị gia tăng cao hơn, doanh nghiệp cần vượt khỏi vai trò gia công truyền thống, từng bước làm chủ công nghệ, kỹ thuật và năng lực quản trị.

Sau hơn 30 năm phát triển, ngành ô tô Việt Nam đã xuất hiện một số doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh và từng bước xây dựng nền tảng sản xuất trong nước. Tuy nhiên, những điểm nghẽn về công nghiệp hỗ trợ, công nghệ và liên kết chuỗi cung ứng khiến ngành vẫn chưa tạo được sức mạnh tương xứng với tiềm năng.