"Mùa đông xe điện" 2026: Khi những gã khổng lồ ô tô bắt đầu "đóng băng" tham vọng

Các chuyên gia của BloombergNEF dự đoán người tiêu dùng sẽ mua 24,3 triệu xe điện chở khách trong năm nay, chỉ tăng 12% so với năm 2025 và yếu hơn mức tăng trưởng 23% doanh số bán hàng năm ngoái.

Đặc biệt tại Mỹ, các nhà sản xuất xe điện đang phải đối mặt với “mùa đông xe điện”, và sẽ cần vượt qua những tháng khó khăn phía trước trước khi doanh số bán hàng có thể phục hồi vào năm 2027 và 2028, theo Nathan Niese, chuyên gia hàng đầu toàn cầu về xe điện và lưu trữ năng lượng của Boston Consulting Group. Mặc dù triển vọng dài hạn của xe chạy bằng pin vẫn tích cực, nhưng ông cho rằng “không có câu chuyện nào về năm 2026 cho thấy có nhiều lý do để lạc quan”.

Quyết định của Ford Motor Co. vào tháng 12/2025 về việc chịu khoản phí 19,5 tỷ USD liên quan đến cuộc đại tu toàn diện mảng kinh doanh xe điện của hãng — bao gồm cả việc chuyển đổi mẫu xe bán tải điện F-150 Lightning hàng đầu của hãng thành xe hybrid tầm xa — đã làm nổi bật sự mong manh của triển vọng ngắn hạn của ngành, và khép lại một loạt các động thái đảo ngược chiến lược từ các nhà sản xuất lớn bên ngoài Trung Quốc.

Việc chính quyền của Tổng thống Trump rút lại khoản tín dụng thuế tiêu dùng lên tới 7.500 USD ở Mỹ sau tháng 9 và làm suy yếu các tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu đã khiến thị trường xe điện của quốc gia này lao dốc.

Doanh số bán xe điện tại Mỹ trong tháng 11 đã giảm mạnh 41% so với cùng kỳ năm ngoái và doanh số bán xe điện chở khách hàng năm của quốc gia này được dự báo sẽ giảm 15% vào năm 2026, theo BNEF.

Ngay cả ở Trung Quốc, thị trường xe điện hàng đầu thế giới, các nhà phân tích cũng dự đoán tốc độ tăng trưởng doanh số sẽ chậm lại một chút, một phần do sự hỗ trợ của chính phủ dành cho ngành công nghiệp này bị thu hẹp.

Bắc Kinh đã cắt giảm một nửa ưu đãi thuế cho xe điện vào năm 2026, trong khi chương trình "hỗ trợ tiền mặt đổi xe cũ" sẽ bao gồm các hạn chế mới về điều kiện tham gia. Chính quyền cũng đã chỉ trích "cuộc cạnh tranh khốc liệt" trong ngành công nghiệp ô tô đông đúc của quốc gia và đang siết chặt các chương trình giảm giá để đối phó với nhu cầu đang giảm sút.

"Chính phủ Trung Quốc chắc chắn đang cố gắng hạ nhiệt cuộc chiến giá cả”, Michael Dunne, Giám đốc điều hành của Dunne Insights, một công ty tư vấn ngành công nghiệp ô tô có trụ sở tại California, cho biết.

Cạnh tranh khốc liệt đã khiến BYD Co., nhà vô địch xe điện của Trung Quốc, ghi nhận mức tăng trưởng doanh số hàng năm yếu nhất kể từ năm 2020 vào năm ngoái, khi các đối thủ như Geely Automobile Holdings Ltd. và gã khổng lồ công nghệ Xiaomi Corp. bắt đầu giành được thị phần. Các hãng xe hơi trong nước cũng đang chứng kiến tốc độ tăng trưởng chậm lại khi họ cố gắng mở rộng sang các thị trường khó khăn hơn, chẳng hạn như các thành phố nhỏ và khu vực nông thôn.

Doanh số bán xe điện chở khách của Trung Quốc, bao gồm cả xe hybrid cắm điện và xe hybrid tầm xa, dự kiến sẽ đạt 15,6 triệu chiếc vào năm 2025, tăng 27% so với năm trước, theo dự báo của Bloomberg Intelligence. Doanh số năm 2026 được dự báo chỉ tăng 13%.

Các nhà sản xuất ô tô của đất nước tỷ dân đã tích cực khai thác thị trường xuất khẩu khi nhu cầu trong nước giảm. Trong ba quý đầu năm 2025, các công ty Trung Quốc đã bán được gần một triệu xe điện ra nước ngoài, tăng 54% so với năm 2024.

Bên cạnh đó, các nhà sản xuất ô tô có kế hoạch tiếp tục mở rộng doanh số bán hàng ở nước ngoài trong năm 2026. Riêng BYD đang đặt mục tiêu xuất khẩu 1,6 triệu xe. Theo các nhà phân tích của Citi, các thương hiệu như Zeekr của Geely, Chery Automobile Co. và SAIC Motor Corp. đều đang nhắm đến thị trường nước ngoài.

Mặc dù có thuế quan của Liên minh châu Âu, khối này vẫn là điểm đến hàng đầu cho xe Trung Quốc. Tuy nhiên, EU gần đây đã nới lỏng lệnh cấm bán xe chạy bằng động cơ đốt trong, và doanh số bán xe điện đang chậm lại.

Trong khi chính sách về xe điện đang xấu đi, nền kinh tế của ngành này lại đang được cải thiện. Khả năng chi trả là một trong những rào cản lớn nhất đối với việc áp dụng xe điện tại Mỹ, và giá pin - bộ phận đắt nhất của bất kỳ ô tô hoặc xe tải điện nào - đã giảm thêm 8% vào năm 2025, theo ước tính của BNEF.

"Các nhà sản xuất ô tô có thể cắt giảm chi phí và cung cấp các mẫu xe giá cả phải chăng trong các phân khúc xe được ưa chuộng nhất có khả năng sẽ thấy doanh số bán hàng tăng trưởng bền vững", nhà phân tích Huiling Zhou của BNEF nhận định.

Tại Mỹ, các nhà sản xuất dự kiến sẽ ra mắt một số mẫu xe vào năm 2026 với giá bán lẻ thấp hơn nhiều so với giá trung bình mà người lái xe phải trả cho một chiếc xe động cơ đốt trong.

Phân khúc lý tưởng của thị trường ô tô Mỹ là SUV cỡ trung có giá 35.000 USD trở xuống. Người lái xe Mỹ mua khoảng 2,5 triệu chiếc SUV cỡ trung mỗi năm và 40% trong số đó nằm dưới ngưỡng giá đó.