“Má phanh” mới cho lãi suất

Lãi suất trên thị trường ngân hàng bắt đầu có những biến động khá đặc biệt khi Ngân hàng Nhà nước lắp “má phanh” mới

Giảm lãi suất huy động là giảm lợi ích của người gửi tiền - người nuôi sống và đồng hành cùng ngân hàng trong thời gian qua - Ảnh: Việt Tuấn.
Giảm lãi suất huy động là giảm lợi ích của người gửi tiền - người nuôi sống và đồng hành cùng ngân hàng trong thời gian qua - Ảnh: Việt Tuấn.

Lãi suất trên thị trường ngân hàng bắt đầu có những biến động khá đặc biệt khi Ngân hàng Nhà nước lắp “má phanh” mới.

Từ cuối năm 2004, thị trường lãi suất ngân hàng định hình ở hướng vận động khá ổn định: lãi suất huy động và cho vay cùng tăng; chênh lệch giữa lãi suất huy động và cho vay (nguồn thu chính của các ngân hàng) ít thay đổi.

Còn nay, lãi suất trên thị trường bắt đầu có những hướng vận động mới, khi Quyết định 1141/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước về điều chỉnh tỷ lệ dự trữ bắt buộc tại các tổ chức tín dụng bắt đầu có hiệu lực.

Cụ thể, theo Quyết định 1141, tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn dưới 12 tháng bằng VND đối với ngân hàng quốc doanh, ngân hàng thương mại cổ phần, liên doanh, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, công ty tài chính tăng từ 5% lên 10%; riêng đối với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Agribank), tỷ lệ trên là 8% tính trên tổng số dư tiền gửi phải dự trữ bắt buộc.

Đối với tiền gửi VND kỳ hạn từ 12 tháng đến dưới 24 tháng tăng từ 2% lên 4%. Đối với tiền gửi ngoại tệ kỳ hạn dưới 12 tháng tăng từ 8% lên 10%; với kỳ hạn từ 12 tháng đến dưới 24 tháng tăng từ 2% lên 4%.

Như vậy, tròn 3 năm, Ngân hàng Nhà nước áp dụng một tỷ lệ dự trữ bắt buộc mới. Trước đó, trong tháng 7/2004, tỷ lệ này cũng đã được tăng phổ biến từ 2% lên 5% và riêng Agribank là 4%.

Nói một cách hình ảnh, việc thay đổi tỷ lệ này được ví như Ngân hàng Nhà nước thay một “má phanh” mới cho cỗ xe tín dụng trên những đoạn đường khác nhau, tạo một khả năng kiểm soát tốc độ tốt hơn khi nhận thấy con đường phía trước không còn bằng phẳng.

Theo Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Lê Đức Thúy, đây là một biện pháp hành chính nhằm đảm bảo an toàn hệ thống và vì mục tiêu kiểm soát tốt tăng trưởng tín dụng, phục vụ mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.

Có thể hiểu cụ thể hơn là tốc độ tăng trưởng tín dụng từ đầu năm đến nay đã chạm ngưỡng yêu cầu, thường ở mức 25% trong những năm gần đây, trong khi lạm phát đang có dấu hiệu tăng mạnh. Má phanh mới sẽ hạn chế cung tiền, tạo sức ép giảm lãi suất, từ đó hạn chế khả năng lạm phát tăng cao.

Báo cáo mới nhất của Tổng cục Thống kê cho thấy lạm phát 6 tháng đầu năm đã tăng 5,2%, gần chạm tới mức kiềm chế được mong đợi cho năm nay là 6%. Từ nay đến cuối năm, mức dưới 6% khó đảm bảo; nhiệm vụ kiềm chế lạm phát thấp hơn tốc độ tăng trưởng cũng khó khăn. Trong bối cảnh này, sử dụng công cụ dự trữ bắt buộc là cần thiết.

Tuy nhiên, khi lắp má phanh mới, các cỗ xe ngân hàng thương mại cần có một lộ trình thích ứng và điều chỉnh lại tốc độ. Và đây là khởi đầu cho những diễn biến mới trên thị trường lãi suất ngân hàng từ nay đến cuối năm.

Có thể hình dung là từ việc tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc từ 5% lên 10%, ngân hàng thương mại chỉ được sử dụng 90% lượng vốn huy động thay vì 95% trước đây để cho vay. 5% bị “đóng băng” khi cất vào kho theo yêu cầu trong khi vẫn phải trả lãi suất cho người gửi tiền. Lượng vốn cho vay cũng bị giảm 5%, ngân hàng mất một phần thu. Như vậy, lợi nhuận của ngân hàng từ hoạt động tín dụng đứng trước khả năng bị thu hẹp.

Khắc phục tình trạng này, thứ nhất, các ngân hàng phải tìm được một nguồn vốn rẻ hơn, cách này rất khó trong bối cảnh đồng vốn ngày càng đòi hỏi chi phí cao như hiện nay; thứ hai, ngân hàng phải giảm lãi suất huy động và tăng lãi suất cho vay để đảm bảo doanh thu. Cách thứ hai đang được nhiều ngân hàng tính đến.

Trong báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, bước đầu một số ngân hàng đã đi theo cách thứ hai. Theo đó, lãi suất trên thị trường đã có những diễn biến mới, khá đặc biệt trong khoảng 3 năm qua: Lãi suất huy động và cho vay chuyển động ngược chiều.

Nhưng cái giá phải trả cho con đường thứ hai cũng không nhỏ. Giảm lãi suất huy động là giảm lợi ích của người gửi tiền - người nuôi sống và đồng hành cùng ngân hàng trong thời gian qua. Trong khi lạm phát đang và dự báo sẽ tiếp tục tăng cao, lãi suất huy động giảm thì lãi suất thực của người gửi tiền càng bị rút ngắn.

Hiện tại, nguồn vốn khả dụng của nhiều ngân hàng vẫn khá chủ động, nhưng nhu cầu vốn cho dài hạn là một áp lực. Lãi suất huy động giảm, giữ chân người gửi tiền đã khó, kêu gọi huy động càng khó hơn; tăng hấp dẫn bằng khuyến mại lại càng tăng thêm chi phí.

Ở khía cạnh khác, tăng lãi suất cho vay lại càng tạo áp lực đội chi phí cho nguồn vốn vào doanh nghiệp, vào nền kinh tế và là một đầu vào quan trọng của giá hàng hoá, dịch vụ…

Rõ ràng với Quyết định 1141, các ngân hàng đang ở thế khó khăn. Dự kiến trong tuần này các ngân hàng sẽ ngồi lại với nhau để cùng tháo gỡ khó khăn này.

Ổn định lãi suất phải gắn với cơ cấu lại thị trường vốn

Sau nửa tháng thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về giảm lãi suất tiền gửi, tiền vay, đến nay có 28 ngân hàng thương mại nhập cuộc, nhiều doanh nghiệp bắt đầu được giải ngân với mức giảm khoảng 0,5 -1 điểm phần trăm/năm. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng để ổn định mặt bằng lãi suất, bên cạnh tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận với doanh nghiệp thì cần phải song song xử lý các vấn đề khác như phân bổ tín dụng hiệu quả, giảm chi phí rủi ro, giải phóng nguồn vốn ứ đọng trong nợ xấu. Cùng với đó, phát triển thị trường mua bán nợ và trái phiếu doanh nghiệp để giảm tải cho hệ thống ngân hàng.

Phản ứng của thị trường sau khi hoán đổi và mở kênh mua ngoại tệ

Ngân hàng Nhà nước đang triển khai đồng thời hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 6 tháng, đáo hạn vào tháng 5/2027 và mở thêm kênh mua USD giao ngay. Hai biện pháp này được kỳ vọng giảm áp lực thanh khoản mùa quyết toán cuối năm và Tết Nguyên đán, từ đó giảm nguy cơ lãi suất liên ngân hàng tăng đột biến như cuối 2025, đầu 2026...

Thị trường trái phiếu phải trở thành “lốp dự phòng” cho hệ thống ngân hàng

Các chuyên gia cho rằng, giảm chi phí vốn của ngân hàng chỉ là biện pháp trước mắt để hạ lãi suất cho vay. Về lâu dài, cần phát triển thị trường trái phiếu đủ sâu, có thanh khoản và được nhà đầu tư tin tưởng. Qua đó chia sẻ gánh nặng cung ứng vốn trung và dài hạn, giảm rủi ro cho hệ thống ngân hàng và tạo “chiếc lốp dự phòng” khi tín dụng ngân hàng bị gián đoạn…

Doanh nghiệp muốn lãi suất hợp lý, ổn định và có thể dự báo

Việc 28 ngân hàng thông báo giảm lãi suất cho vay được kỳ vọng giảm áp lực chi phí vốn cho doanh nghiệp nhưng một số cho rằng khó có thể được thụ hưởng ngay chính sách này. Khá nhiều doanh nghiệp mong muốn mặt bằng lãi suất hợp lý, ổn định để chủ động kế hoạch kinh doanh thay vì lãi suất vừa thất thường, vừa khó tiếp cận...

Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 10 tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều con số kỷ lục. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ USD, vốn FDI đăng ký đạt mức cao nhất kể từ năm 2009 đến nay (54,85 tỷ USD), vốn FDI thực hiện cũng đạt mức cao nhất trong 5 năm qua (24,08 tỷ USD). Cùng với sự phục hồi mạnh mẽ của sản xuất công nghiệp, bán lẻ và du lịch, nền kinh tế Việt Nam đang chứng tỏ đà tăng trưởng vững chắc…

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...

VnEconomy Interactive

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...

VnEconomy
VnEconomy